Imatges de pàgina
PDF
EPUB

densis ;

Omnes po

( Asper enim jam pontus erat) Deus explicat} 720 vine brows evolvit fpiorbes:

ras; atque obrepens per frePerque finus crebros & magna volumina labens,

quentes flexus og ingentes Templa parentis init, Aavum tangentia litius. orbes subit templa patru tanÆquore pacato patrias Epidaurius aras

gentia fulvum littus, ELinquit : & hofpitio junčti fibi numinis ufus pidaurius deferit altaria paLitcoream tractu (quamæ crepitantis arenam 725 ufus hofperio Dei fibi con

terna mari composito ; done Sulcat : &, innixus moderamine navis, in alta jun&ti, scindit arenam lite Puppe caput posuit : donec Caftrumque, sacrasque toream tra£tu Squama fireLavini sedes, Tiberinaque ad oftia venit.

doar insistens guber

naculo navis demisit ca Huc omnes populi paffim, matrumque patrumque put in excelsa puppe, doObvia turba ruit; quæq; ignes, Troica, servant, 730 nec appulit ad caftrum com Vesta, tuos : lætoque Deum clamore falutant. Sacras domos Lavini ad Quaque per adverfas navis cita ducitur undas,

oftia Tiberiná.

puli polfim, daya catus Thura super ripas, aris ex ordine factis,

currens fæminarum atque Parte ab utraque sonant : & odorant aëra fumis: virorum, & qua cuftodiunt Ictaque conjectos incalfacit hoftia cultros. 735 tuos ignes, Vesta Troica, Jamque caput rerum Romanam intraverat urbem: huc ruunt, & falutant De

um festiva vociferatione. Erigitur ferpens ; fummoque acclinia malo

qua

velox navis ducitur Colla movet : fedefque fibi circumspicit aptas. per undas adversas , thura Scinditur in geminas partes circumfluus amnis: crepitant ab utraque parle, Insula nomen habet: laterumq; à parte duorú 740 ad ripas, atque perfundung

altaribus fructis ex ordine Porrigit æquales media tellure lacertos.

aërem fumis odoriferis, dan Huc le de Latia pinu Phoebeius anguis

vittima percuffa calefacit Contulit: & finem, fpecie cæleste resumta, cultros immisos. Jamque

lubierat Urbem Romam cam Luctibus imposuit; venitque falutifer Urbi. Hic tamen accessit delubris advena noftris : 745 movet collaqua fupremo

put orbis ; Anguis tollitur,

Imalo adnitebantur circumspicit domum congruam. Fluvius circumlabens dividitur in duas partes : Insula habes nomen ; u mittit brachia aqualia à parte duorum laterum, inter quæ terra me. dia eft. Serpens Phæbeius huc conceffit ex navi Latia ; ad finivit luctus forma cælefti recepta ; atque accessit opifer Urbi.

Hic tamen peregrinus adferiptus eft noftris templis :

Et

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

720. Explicat ] Difceffurus fcilicet: nam pio etiam obviam procelliste ait. que quiescentes folent angues in multos 730. Troica ] Veftam namque atque orbes sese convolvere.

Ignem æternum Imperii cuftodem Æ722. Tarentis ] Apollinis.

neas Troja avexerat. 723. Epidaurius ] Serpens aut Æscula 739. Amnis ] Tiberis, qui Romam alpius Epidauro avečus.

luit. 727. Caftrum ] Castrum dicit Inui seu 742. Huc ] In insulam Tiberis. quæ Panos Rutulorum oppiduluni in Latio ; erat extra urbem : quia scilicet, ibi aër inter Lavinium & oitiam situm.

falubrior, neque aliud præfentius reme728. Lavini ] Urbs fuit Latii ab Ænea dium adversus luem, quam secessus. condita, in qua Veneris templum nomi 742. Phoebeius ] Quia Æsculapium Phiveni Latino commune.

bi seu Apollinis filium exhibebat. 728. Oftia] Ubi Oftia civitas ab Anco 743. Calefte ] Pro cælefti : quæ tamen Marcio confticura.

species humana eft & barbati fenis laurea 730. Quaque ] Vestales virgines Æscula- | redimiti, nodo so in manu baculo.

Nno 2

Cæfar

taverunt in novam stellam

Cafar eft Deus in Urbe Cæsar in Urbe fua Deus est. Quem Marte togaque Jua; absoluta triumphis, tres Resque domi gestæ, properataque gloria rerum principem, non magie bella Præcipuum, non bella magis finita triumphis peralta tempore pacis, « In sidus vertere novum, stellamque comantem; gloria acelerata ferum mu- Quam sua progenies

. Neq; enim de Cæsaris> 15a

actis cometam crinitam, quam Jua foboles. Neque vero de Ullum majus opus, quam quod pater exstitit hujus. fa&tis Casaris ullum est ma Scilicet æquoreos plus eft domuiffe Britannos, jus opus, quam quod pa. Perque papyriferi septemfua flumina Nili rens furr hujus. Nempe illu. Victrices egiffe rates : Numidafque rebelles,

form of vicino Briano: Cinyphiumq; Jubam, Mithridateisq; tumenté 755 vi&rices por septemfluos alviós Niki papyrum ferenti, atque addidisse populo Quirini Numidas ab officio desciscen. des, de Jubam Cinyphium,

P O T £.

746. Cafar ] Julius Casar primus Impe scens in paluftribus Ægypti, ex qua fierator. Lege argumentum.

bant charcæ, cunicis papyri acu seu scal. 746. Marte togaque] Pace do bello : nam pello didu&tis atque separatis. que certe ille in utrumque fuit ita para

753. Nili ) Fluvium esse Ægypti matus, ut ex quibus virtutibus majorem

ximum per septem oftia aut alveos in laudem consequutus fit, difficile sit di mare Mediterraneum fe exonerantem jam cere.

fæpe diximus. 748. Properata ] Properanter & brevi tempore comparata.

754. Victrices ] Devico Prolomæo re749. Comanton ] Cometæ crinita etiam ge, qui & Cæsari, sicuri antea Pompeio Atella dicuntur.

insidias paraverat. Ille namque victus 750. Progenies). O&avium Auguftum di- in Nilo periit. eit, Julii Cæfaris adoptione filium & 754. Numidas ] Numidæ Africæ popu. hæredem, Julia, Julii Czfaris sororis, li admodum feroces, qui cum Juba Mauneporem, quem č. o&avio peperit ai ricaniæ rege, Pompejanarum partium tia Juliæ ex M. Atrio Balbo filia. duces Catonem, Scipionem, Petreium

751. Majus į Gratulandum, inquit Flo- aliofque fequuti adversus Cæsarem in Arus, in tanta perturbatione eft, quod poriffi. frica dimicaverune ibidemque vidi mum ad O&at'. Cafurem Auguftum summa re

funt. De industria aucem neque Pomrum rediit ; qui fapientia sua atque folertia, peii neque cæterorum mentio ulla, quia porculfum undique, de perturbatum ordinavit exsecrandum atque lacrimabile bellum Imperii corpus : quod ita baud dubie nunquam

Romanis. coire de confentire potuißet, nisi unius prasidis .755. Cinyphium ] Juba rex Mauritaniæ nutu, quas anima a mente regeretur. Cinyphius à Cinypho seu Cinype Libya

75!. Tater ] Namque ita Illum serum Auvio, in Mediterraneum prope Lebefummæ præfecit , & cauffa fuit eorum dam defluente, dicicur. omnium quæ fapienter Auguftus admi 755. Mithridateisque ] Namque Mithripiftravit.

dates rex Ponti, quum quatuor Pyrrho, 752. Scilicet ] Præftantiffima quæque decem & septem anni Annibali fuffece Cæsaris gefta cum quadam Ironia enume rint, ille per quadraginta annos refti. rat Paëta , ut Augusti adoptioņem illis tit; donec tribus ingentibus bellis subanteferendam esse oftendat : atque ita acus, felicitate Scyllz, vibcute Luculhujus laudem callide inculcet.

li, magnitudine Pompeii consumeretur. 752: Brisannos ] Illos vero vi&os, qui- Pharnacem filium ejus bella ferocius mo. bus ante Cæfarem ne nomen quidem Ro ventem Cæsar ex Alexandria advolans manorum cognitum erat, ftipendiarios una acie profligavit. Unde ut ait Suet. fecit.

inter pompæ fercula trium verborum ci. 753. Papyriferi] Tapyrus planta eft na culum præculit Veni vidi vici.

Nominibus

Nominibus Pontum, populo adjeciffe Quirini; do Pontum fuperbum MithriEt multos meruifle, aliquos egiffe triumphos;

datis gloria ; ad dignum Quam tantum genuiffevirum, quo præside rerum agitafle quosdam, quam ge

fuisse multis triumphis, Humano generi, Superi cavistis abunde.

nuiße rantum virum, quo arNe foret hic igitur mortali semine cretus; 760 bitro rerum fatis confuluifts Ille Deus faciendus erat. Quod ut aurea vidit

bumano generi, ô Dii. Ne Æneæ genitrix ; vidit quoque triste parari

ergo bic Auguftus videre

tur genitus semine mortali, Pontifici letum; & conjurata arma moveri; ille Julius Cæsar erar faPalluit: & cunctis, ut cuique erat obvia, Divis,

ciend Deus. Quod cum Afpice, dicebat, quanta mihi mole parentur 765 Splendida maternes coInfidiæ : quantaque caput cum fraude petatur,

gnovit, ly

gubrem necem parari FontiQuod de Dardanio folum mihi reftat Iulo. fici, ó arma conjurata conSolane semper ero justis exercita curis?

cuti : Palluit; atque dicebas Quam modo Tydidæ Calydonia vulneret hasta,

omnibus Diis, ut in quemque Nunc male defenfæ confundant mcenia Trojæ. 770 tu infidia mihi struantur: &

incidebat, Vide quanto conaQuæ videam natum longis erroribus actum,

quanta cum perfidia capus Jactarique freto, sedesque intrare filentum; quod folum mihi supereff Bellaque cum Turno gerere ; aut, fi vera fatemur, iulo Dardanio appetatur. Ar Cum Junone magis. Quid nunc antiqua recordor" er fola femper ero vexata ju.

stis folicitudinibus ? Quan Damna mei generis ? timor hic meminisse nunc hasta Calydonia Tidi. priorum

} 175 e vulnerle; modo muri Tren Non finit. In me acui fceleratos cernitis enses. ja male protelli turbent. Que Quos prohibete, precor ; facinusq; repellite: neve Hatum longis erroribus,

cernam filium Æneam jaz Cæde facerdotis Aammas extinguite Vestæ. agitari mari, & fubire habia

tationes mortuorum, doo bello congredi cum Turno, vel potius cum Junone, so vera agnoscimus. Quamobrem nunc refero prateria tas clades mea fobolis : Hic metus non patitur recordari antiquorum. videtis nefarios gladios parars in me. Quos oro arcele, atque avertite nefas ; neve supprimite ignes Vesta nece Sacerdotis.

[ocr errors]

756. Pontum ] Regio est minoris Aliæ 769. Tydida ] Diomedis, Tydei filii, qui ad Septentrionem à Ponrico mari cogno- Venerem Æneæ suo faventem, ipsumque minata, ubi regnavit Mithridates, & nube operientem vulneravic. poftca ipfius filius Pharnaces, à Cæfare

769: Calydonia ) Quia Calydon Acolo, vi&tus.

rum civitas, quibus imperavit Diomedes. 756. Quirini ] Eo nomine appellatum 772. Sedes ) Duce Sibylla ad inferos Romulum supra diximus.

descendifle supra vidimus. 757. Aliquos ] Quatuor superbo appa 77;. Turno) Hunc Rutulorum regem ratu à Floro designatis, quanto, inquit, habuimus etiam in præcedentibus. majora erant de quibus non triumphabat? 774. Junone ] Quæ usque Turno favit. 762 Anes ] Venus.

775. Hic ] Quo Casaris causa percellebatur. 763. Pontifici ] Cafari, qui Pontifex 776. Me ] Quia in Julium Cæsarem. erat, quo tempore jugulatus eft.

778. Sacerdotu ] Pontificem maximum 763. Conjurata ) Bruci duo, Cassius, fuifle Cæsarem modo diximus. aliique Patricii, atque equites in Cæsa 778. Exftinguite ] Id eft, Ne religionem rem, quod insolentius agere inciperet, atque Deorum cultum omnem ex terris tollite. conjuraverunt; qui tribus & viginti vul- Ad illud verò alludit Poëta, quod in prineribus in curia illum confoderunt, mis focum Vesta virginibus Numa colendum de

765. Mihi ] Quia Cæfari, qui ultimus dit, ut ad fimilitudinem caleftium fyderum cufuturus erat ex gence Julia à Venere per ftos imperii flamma vigilaret : ut loquitur Iulum atque Ænean derivata.

| Florus.

tineti cruore.

Venus solicita fruftra pro Talia nequicquam toto Venus anxia cælo. fundit sermones toto cælo, Verbajacit: Superofq; movet. Qui rumpere} 780 tangit Deos. Qui tamets nequersnt frangere fata fer quanquam rea antiquarum fororum, ta- Ferrea non poffunt veterum decreta sororum, men prabent indicia baud Signa tamen luctus dant haud incerta futuri. dubia cladis ventura. Per- Arma ferunt inter nigras crepitantia nubes, hibent arma fonantia inter atr as nubes, atque tubas hor- Terribilesque tubas, auditaque cornua cælo rendas

, 6 cornua audita in Præmonuisse nefas. Phoebi quoq; tristis imago 785 cælo portendisle scelus. Solis Lurida sollicitis præbebat lumina terris. etiam lugubris fpecies mitte. Sæpe faces visae mediis ardere fub astris : xiis. Sape faces visa flagra- Sæpe inter nimbos guttæ cecidere cruentæ, Te sub mediis fideribus : Sæpe Cærulus & vultum ferrugine Lucifer atra gurta Sanguinca ceciderunt Sparsus' erat : sparsi Lunares fanguine currus. 790 inter imbres. Lucifer caru- Tristia mille locis Stygius dedit omina bubo; nigro colore : currus Lunares Mille locis lachrymavit ebur : cantusque feruntur

Bubo feralis Auditi, fanctis & verba minacia lucis. fecit profagia, lu&uosa mil- Victima nulla litat : magnofque inftare tumultus le locis; mille locis ebur fie- Fibra monet ; cæsumq; caput reperitur in extis

. 795 minantes dicuntur andita in Inque foro, circumque domos, & templa Deorum Sacris lucis. Nulla hoftia Nocturnos ululafle canes; 'umbrasque silentum Deos placidos fignificat, & Erravisse ferunt; motamque tremoribus urbem. fibre teftantur ingentes tu- Non tamen infidias venturaque vincere fata multus imminere; atque cam put invenitur recifum in ex

Præmonitus potuere Deum: strictiq; feruntur 800 zis. Dicunt canes noctu ulu- In templum gladii. Neq; enim locus ullus in Urbe Lafe circum domos de templa Ad facinus, diramque placet, nifi Curia, cædem. Deorum, atque animas mor- Tum verò'Cytherea manu percussit utraque tuorum vagat as ese, do Urbem concussam fuisse terra!

Pectus : & Æneaden molitur condere nube ; moribus. Attamen prasagia Deorum non potuerunt superare fata futura do insidias; y enses evaginati feruntur in adem : neque enim ullus locus in Vrbe prater Curiam placet ad fcelus e cruz delem necem.

Tum verò Cytherea planxit pectus utraque manu, atque præparat ut abscondat te neaden nube,

PLOT A. 779. Nequicquam ] Namque trucidatus | lius, quem nofter imitatus est, hæc proJulius Cæfar.

digia Eleganter recenset Georg. 1. 464 781. Veterum ] Parcas dicit No&te & E 795. Caput ] Peffimi erat ominis, li jerebo fatas.

cur quod à corde inspiciebant fine capire, 785. Pramonuisse ] Hæc quoque prodi aut eo imminuco effet. gia Tranquillus atque Plutarchus Cæfaris 801. Templum ] Quod fuit curia Pomnecem dicunt denuntiaffe.

peii, ubi Senatus habitus. Curia enim 790. Currus ) Pro ipsa Luna.

loca erant ubi res publicæ seu divinæ, ut 791. Stygius ] Feralis, atque peffimi omi. sacrificia, seu humanæ, ut Confilia curanis: Styx namque Inferorum palus. bantur : quas fingulis Curiis, in quas

792. Ebur ] Simulachra Deorum eburnes. populi Romani tribus divisæ, Romulus Ita Virg. Georg. 1. 408. De Julii morte, primus affignavit. Et mæstum ilachrymat templis ebut

803. Cytherea ] Venus. 794. Nulla ] Id verò Cæsari evenise 804. Æneaden ] Hanc vocem ex quiquo die fuit trucidatus scribic. Tranquil

busdam Manusc. excudendam curavi pro lus. Incroiic tamen Curiam spreca reli atherea, ut sensus absolvererur. Cafarem gione.

autem designat ab Anea ortum, quem 795. Fibra ] Vi&timarum exta. Virgi- | percussoribus adimere cuperet Venus.

[ocr errors]

Qua priùs infefto Paris eft ereptus Atridæ : 805 1 qua antea Taris eff ademtus Et Diomedeos Æneas fugerat enses.

terribili Airida , quaque

Æneas vitaverat gladium Talibus hanc genitor : Sola insuperabile fatum, Diomedis. Pater affacur Nara, movere paras ? intres licet ipsa fororum eam ejusmodi verbis ; filia Tecta trium ; cernes illic molimine vasto cupisne fola mutare fatum Ex ære, & folido rerum tabularia ferro: 810 Invictum ? Totes ipsa sub

ire domos trium fororum: Quæ neque concursum cæli, neque fulminis iram, ibi videbis tabulas rerum Nec metuunt ullas tuta atque æterna ruinas. fato decretarum ex are lo Invenies illic incisa adamante perenni

rigido ferro vajta magnitusFata tui generis. Legi ipfe ; animoque notavi:

dinis; qua tutæ atque æterEt referam: ne sis etiamnum ignara futuri. 815 lijionem coli, neque impe

na, neque reformidant colo Hic sua complevit (pro quo, Cytherea, laboras) cum fulminis, neque ulas Tempora, perfectis, quos terræ debuit, annis.

ruinas. illic reperies fortes Ut Deus accedat cælo, templisque colatur,

tua sobolis insculptas ads

mante inviolabili. Ipfe leTu facies, natusque fuus, qui nominis hæres,

gi, atque fignavi mente ea Impositum feret Urbis onus: cælique parentis 820 omnia quæ generi tuo Nos in bella fuos fortiffimus ultor habebit.

eventura sunt do narraIllius auspiciis obfefläe mcenia pacem

bo, ne fis adhuc nefcia futu. Victa petent Mutinæ : Pharsalia sentiet illum,

Hic, cujus causa soli.

cita es Cytherea , absolvie Æmathiaque suam atatem, exactis annis

quos debuit terra. cum ipfis filio, qui hares nominis feret imperii adminiftrationem fibi commissam, curabis, ut Deus afcribatur cælo, G honoretur in templis : & ille vindex generosiffimus patris interfečti babebit nos fibi in bellio faventes. Muri fuperati Mutina obsidione prejla ejus auspiciis petent pacem : Tharsalia fentiet illum,

ri.

Tu uns

[ocr errors]

Iliad. 3.

nem.

80s. Atrida) Menelao, Atrei flio, cum Deorum numerumy decernentium ore relatus quo congreflus Paris occubuiffet, nisi au est, sed do persuasione vulgi : creditumque eft xilio Veneris, quæ nube ipsum operuit, fellam crinitam que per feptem dies fulfit, mortem effugiffet : ut narrat Homerus, ludis, quos primo consecratos ei hares Augustus

edebat, Cafaris effe animam in cælum recepti ; 806. Diomedeos ] Æneæ eciam suo nifi ut refert Suet. Atque hac de causa fimusuccurrilet Venus, Diomedes illum faci- lachro ejus in verrice addicur stella. le peremislet, referente eodem Homero 819. Natus] Augustus, per adoptioIliad 5. namque ille inter Græcos fuit fortissimus, Ülyfli præsertim amicitia 820. Casique ] Belli initium & causi, conjun&us.

prætextus falcem , Avunculi necem ul807. Genitor ] Jupiter.

cisci. Suet. 10. Cap. Auguft. 808. Sororurii ] Parcarum; de quibus 823. Murina ] In ea Galliæ Cisalpine supra.

urbe Antonius, Cæfaris teftamento præ810. Tabularia] Tabulas ipfas aneas in- lacum sibi O&avium furens, Decimum telligit in quas immutabilia fatorum de Brutum suis moribus refiftentem obsidecreta Parcæ, Jovis (cribæ, ( ut nominat bat : Illum o&avius liberavit, atque Aneas Capella ) referunt.

tonium castris exuit. 811. Concursum ] Tonitrua intelligit, 823, Pharsalia ] Poftquam animum in quibus aër non concutitur modo, sed quafi parçes omnes verlávi, nihil aliud videre concurrere videcur. Sic sæpe Lucretius. me hoc in loco fateor, quam errorem eo

816. Sua ] Sibi à fatis affignata, 56. an rum auctorum qui Pharsalum Thellàliz nos fcilicet.

urbem, ubi Cæsarem inter & Pompeium 818. Templis ) Non modo Sen. Cons. ei divi- depugnacum est, cum Philippis Thracia ņa fimul atque humana omnis decretd, aut in ubi victi Brurus & Callius ab Oetavio, &

Antonio,

« AnteriorContinua »