Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Metamorphoseon

vicibus gigantum, atque an.

P. OVIDII NASONIS

LIBE R. XIV.

A R G U M E N T U M. S cum per Venulum peteret auxilium à Diomede, cujus focii in aves fue

rant mutati, repulfam passus est ; redeunte Venulo per ea loca in quibus pastor quondam in oleastrum, erat conversus. Postea naves Æneæ in prælio Nymphe fiunt ; Sicut do Ardea, post occifum Turnum, avis;

Atque Æneas ipse, Indiges. Successerunt huic Reges alii. Quorum inter cæteros fub Proca floruit Pomana. Quam cum amaret Vertumnus, fumpta primum anus forma, du Anaxaretes in faxum conversa exemplo ufurpato : deinde rurfum juvenis factus, voto potitur. Inde, sub Numitore, aquæ frigidæ redduntur calidæ. Cui qui fuccessit Romulus, factus eft Quirinus : ejufque uxor, Ora dea.

INTERPRETATIO. I. Amque Giganteis injectam faucibus Ætnen, 1. Jamque Euboicus sula

Arvaque Cyclopum, quid raftra, quid usus cator maris astuoji praterieTat Ætnam impositam cer

aratri

Nescia, nec quicquam junctisdebentia bobus, gros Cyclopum intactos ra Liquerat Euboicus tumidarum cultor aquarum : ftris atque aratro, nec quico Liquerat & Zanclen, adversaque moenia Rhegi, 5 quam debentes bobus jugo preffis. Præterierat etiam Zanclen, & muros oppositos Rhegio,i

[ocr errors]
[ocr errors]

1. Giganteis] Non modo Ætna capiti 3. Debentia] Quia nunquam aratro subaita. Typhæi Gigantis & Enceladi, &c. fed tota 4. Euboicus ) Glaucus Anthedonius, de insula Sicilia, quam latè patet, illi mon quo supra, qui Deus fa&us marinus maAtroimpofita ; ut alibi Nalo. lib. 5. 353. ria natando salcabar. Lib. 13.906.

2. Cyclopum ] Arva subjecta tribus scopu 5. Zancle ) vid. Lib. 13. 730. lis Cyclopum. Qui Neptuni & Amphitrites 5. Riegi ] Rhegium urbs eft in extremis filii in Sicilia ferrariam sub 'Vulcano finibus Calabriæ, qua parce Sicilia ab Itaexercuerunt, Jovis præfertim fabrican- lia, impetu naris, distratta dicitur : di dis fulminibus intenci.

To purrual cy (i. e. ) abrumpendo.

Navifragumg;

[ocr errors]

Navifragumq; fretű, gemino quod littore pressum frerum naufragum, quod
Ausoniæ Siculæque tenet confinia terræ.

coarctatum duplici littore fi

nes facit terræ loala G Sicu-. Inde, manu magna Tyrrhena per æquora lapfus, da. Inde Glaucus natans vaHerbiferos adiit colles, atque atria Glaucus sta manu per maria Tusca, Sole fara Circes, variarum plena ferarum: Io accedit ad mortes herbidos, Quam fimul afpexit; dicta acceptaque falute,

atque aulam Circes filia So

lis, refertam feris diversi geDiva, Dei miferere, precor: nam fola levare

neris. Quam ftatim atque Tu potes hunc , dixit , ( videar modo dignus) vidit

, Salute oblata atque acamorem.

cepta, Dea, inquit, oro, mi. Quanta sit herbarum, Titani, potentia nulli

serere Dei : nam sola potes Quam mihi cognitius ; qui sum mutatus ab illis. 15 do videur dignus. o filia

opera ferre huic amori, moNeve mei non nota tibi fit cauffa furoris;

Titanis , nulli quam mihi Littore in Italico Messenia monia contra

notius eft, qui ab illis fum Scylla mihi visa est. Pudor est promifla, precesque, conuerfus ex homine in

Deum marinum, quants Blanditiasque meas, contemtaque verba referre.

fit vis graminum. Neve neAt tu, live aliquid regni eft in carmine; carmen 20 l'scias cauffam mei amoris, Ore move sacro : five expugnacior herba eft; Scylla conspefa eft à me in Utere tentatis operofæ viribus herbæ.

littore Italico ex adverso

urbis Meslenia. Me pudot Nec medeare mihi, fanesque hæc vulnera mando: mar

narrare pollicitationes , & Fineque nil opus est. Partem ferat illa caloris.

preces, & mea lenocinia, com At Circe (neq; enim flammis habet aptius ulla 25 di&ta negle&ta. At tu, feu Talibus ingenium, feu caussa est hujus in ipfa;

eft aliqua potentia in incanSeu Venus indicio facit hoc offensa paterno)

tationibus, profer incanta,

menta ore facro : five graTalia verba refert: Melius sequerere volentem, men est ad expugnandum effiOptantemque eadem, parilique cupidine captam. cacius, utere viribus probatis Dignus eras; ultro poteras certeque rogari:

30

graminis efficacis. Nes hora:

tor ut mihi remedium admoEt li fpem dederis, mihi crede, rogaberis ultro.

aut auxilium feras Neu dubites, abfitque tuæ fiducia formæ:

his plagis ? var nolo, ut a-,

mori meo imponatur fia nis. Illi fit pars aqua amoris. At Circe (neque enim illa pradita eft animo promptiore'in amores hujus generis conciliandos, seu caufà iftius rei eft in ipsius voluntate, seu Venus lafa indicio paterno hoc prabet) reddit talia verba : Sapientius añaveris redamantem, atque quarentem eadem, birretitam pari amore. Meritus eras; atque certe poter as rogari : da li spem indulseris, mihi fidem habe, sponte rogaberis, Neve fis incertus, aut diffidas tus pulchritudini,

NOT Æ. 6. Fretum ] Siculum dicit, propter 17. Messenia ] Meffeniæ Urbis, quæ olim æftus violentiam atque anguftias maris, Zancle appellata eft. Lib. 13. 730. & scopulos viz. Scyllam & Charybdim

24. Illa ] Scylla ; quam pari amore cor&c. itemque ventorum impetum, maxi

reptam cupit Glaucus. me naufragum. 7. AufoniaQuam ab Ausonibus popu- insignem fuille meretricem.

25. Aprius ] Ut fatis superque constec lis Italiam esse supra diximus.

8. Tyrrhena ] Tyrrhenum & Tuscum dici 27. Indicio ] Solem vidimus antea, cir. tur mare quod Italiæ maximam partem

à ces patrem, qui Veneris cum Matre adulte. latere meridionali alluit.

rium deprehendit, atque insuper Vulca9. Atria] I. e. Circeum, in quo mon

no indicavit. te habitasse dicitur Circe.

30. Rogari ] I. e. à Scylla. 14. Titani ] Vocativus eft Græcus : Ti 31. Rogaberis ] Sub à me. Tacite enim tanis namque fuic Circe Solis Seu Titanis lubinnuit se rogacuram efie Glaucum, uc Hilia.

illius amore potiatur.

Eec 2

veas ,

1

En

cupe

ecce ego, cum Dea sim, cum En ego, cum Dea fim, nitidi cum filia Solis, filia splendido Soss, cum tan- Carmine cum tantum, tantú cum gramine poslim; tum valeam incantamentu,

Ut tua sim, voveo. Spernentem (perne; sequenti 35 cum tantum herbu, percurio cuam effe. Contemne negli- Redde vices : unoque duas ulciscere faćto. gentem : par pari refer a- Talia tentanti, Prius, inquit, in æquore frondes, manti, atque vindica duas Glaucus, & in fummis nafcentur montibus algæ ; uno falto, Glaucus refpon- Sospite quam Scylla nostri mutentur amores. bores crescent in mari, & al. Indignata Dea est: & lædere quatenus ipsum 40 ga in excelfos collibus, quam Non poterat, nec vellet amans; irascitur illi, noftri amores mutentur Scyl

. Quæ sibi prælata est : Venerisque offensa repulla, ia viva la incolumi. Dex irata eft ; fiquidem non

Protinus horrendis infamia pabula succis poterat ipsum offendere, neg, Conterit; & tritis Hecateia carmina miscet : quia amabat eum , Cærulaque induitur velamina ; perque ferarum 45 tes, odium exercet in illam Agmen adulantum media procedit ab aula : que fibi prapofita eftir atome

. Oppositumque petens contra Zancleia faxa rinuo ierit berbas infames Rhegion ingreditur, ferventes æftibus undas: fuccis abhorrendis : & addit In quibus, ut solida, ponit veftigia, ripa ; his contritis incantationer Summaque decurrit pedibus fuper æquora ficcis

. go Hecateias Sumante pullos Parvus erat gurges curvos finuatus in arcus; media regia per turbam fera- Grata quies Scyllæ : quo se referebat ab æstu rum adblandientium : & ren- Et maris & cæli, medio cum plurimus orbe dens ad Rhegium obuersum Sol erat, & minimas à vertice fecerat umbras: muris Zanclers intrat aquas. Hunc Dea prævitiat, portentiferisque venenis 53 firmat pedes tanquam in du- Inquinat. Huic fusos latices radice nocenti to littore, & fertur Super ul. Spargit : & obscurum verborum ambage novorum tima maria siccis plantis. Ter novies carmen magico demurmurat ore. tw in arcus inuosos

, accep-Scylla venit, mediaque tenus descenderat alvo; eum otium Scylla, que se re- Cum sua foedari latrantibus inguina monstris 60 cipiebat à furore maris 6 Afpicit: ac primo non credens corporis illas caloris

, cum Sol erat intens Effe lui partes, refugitque, abigitque, timetque fus in medio celom ona Ora proterva canum. 'Sed quos fugit, attrahituna, pite. Des antè inficit hunc Et corpus quærens femorum, crurumque, pedumq;, gurgitem, atque fedat ve Cerbereos rictus pro partibus invenit illis. 65 nenis portenta do monstra facientibus : in hunc immittit fuccos expreffos ex herbis noxiis ; & demurmurat ter novies ore magica incantamentum obfcurum ambitu vocum inauditarum. Scylla adeft, atque progressa erat usque ad medium ventrem, cum videt fua inguina dedecorari monfris latrantibus : el primo non putans eas eße partes fui corporis, & vitat, com repelit manibus suis, á metuit rietus canum. Verum fer cum rapit quos vitat i atque luftrans carnem femorum & ribiarum pedum, reperit ora canum loco illarum partium,

PLOTA 36. Redde vices] Mę pariter redama, matre &ccepta. Vid. lib. 7. 74.

36. Duas ] Scyllam, qua amori non respon 45. Carula ) Pro nigris videntur pofita. debat, deserendo : Circi, que opem denegabat, 53. Cæli ? Cum Solis ardor intensiffspem amoris injiciendo, ut eo torqueretur mus eft astuart etiam dicitur.

36. Facto ] Heinsius malit pacto, nup 56. Fusos ] Succes dicit ex venenatis herbia tiali scilicet.

expreffos. 38. Alge] Quæ herba est nullius pre 60. Monftris ] Canibus atque lupis. tii, in maricrescens.

65. Cerbereos Cerberi, inferorum canis, fo44. Hecateia ] Incantamenta ab Hecate miles.

Stątque

[ocr errors]

Statque canum rabies : subjectaque terga ferarum Atque manet canum rabies,
Inguinibus truncis uteroque exstante cohærent.

w tergfubdits ferarum II. Flevit amans Glaucus : nimiumque hoftiliter Laris atque ventri promi

junguntur inguinibus murin ufæ

nenti. Viribus herbarum fugit connubia Circes.

II. Glaucus amans flevit Scylla loco mansit:cumq; eft data copia primum, 70 Scyllæ fatum, atque via In Circes odium sociis spoliavit Ulyffen.

tavit conjugrum (irces usa

nimis hostiliter viribus herMox eadem Teucras fuerat mersura carinas; barum. Scylla in eodem gurNi priùs in scopulum, qui nunc quoq; faxeus exstat, gite manfit ; & cum prie Transformata foret. Scopulum quoq; navita vitat.

mum occafio oblata eft, pri

vavit Ulyffem comitibus in ? -75

odium Circes. Brevi eadem

fuerat perditura naves TroEvicere rates ; cum jam prope littus adessent janas, nisi ante mutata fuifAufonium, Libycas vento referuntur ad oras.

Set in scopulum qui nunc Excipit Æneam illic animoque domoque,

quoque saxeus eminet : nau

ta etiam effugit scopulum. Non bene discidium Phrygii latura mariti,

III. Poftquam naves TroSidonis: inque pyra facri sub imagine facta So jana remis effugerunt hanc, Incubuit ferro : deceptaque decipit omnes.

atque rapacem Charyhdim ; Rursus arenosæ fugiens nova monia terræ,

cum jam poene appulissent ad

littus ltalum , revehuntur Ad sedemque Erycis fidumque relatus Acesten vento ad littora Africa. Di.

Sacrificat, do Sidonia, non aquo ani

mo pasura divortium viri Trojani, illic accipit monte & hofpitio Ænean : atque sese injecit in ensem (uper rogo ftruéto fub fpecie facri ; & elura omnes elujit. Rursus vitans recentes muros terra arenofa, & revectus ad Sedes Erycis & fidelem Aceften

NOTA

tata.

67. Truncis ] Quia in canes fuerunt mu servant Poëtæ , fiquidem Æneas an

nos 286. vixir ante Didonem. Ænea 70. Circes ] Quam scylla Ulyssis amo errores describir Poëta, ut commode ad re teneri resciverat.

Pithecusam insulam descendat ; atque 71. Spoliavit ) Plurimos corum in fre Cercopum metamorphofim describat. to Siculo amififfe Ulyfsem scripsit Home 79. Non bene ] Namque Ænes profecto, rus in Odysea M. 245.

sese ipfa Dido, amoris impatientis , jugue 72. Teucras ) Æneæ , qui per fretum lavit. Siculum iter habebat.

80. Sidonis ] Dido, Sidore oriunda. 73. Scopulum ] Inde nata fabula, quod 80. Sacri Quod pluribus persequitur procul videntibus promontorium appa,

Maro Æneid 4. reat ex parte Italiæ fpecie mulieris ; ad 81. Decepta] Ab Ænea, qui fpem fececujus radices aqua, æftu atque ventorum rat firmarum nuptiarum. impetu allisa, latrantium canum voces 81. Decipit' ] Neminem namque, nes reddere videatur.

quidem Annam fororem fecic suæ necia 75. Avidam ] Quia à lacere Siciliæ ma consciam : re vorticosum eft ex repulsu atque colli Non tamen Anna novis pratexere funera fione Au&uum, qui in oppofitos scopu Sacris los Italiæ per viri ventorum irruerunt: Germanam credit : nec tantos mente furores quo efficitur ut naves illac tranfeuntes

Concipit. frahi videantur, qux aftu abripiuntur,

Virgil. Æn.4. 77. libycas ] Africanas : In Africam nempe tempestate delatus ad Didonem 82. Arenosa ] Libyca, uc Virgil. ait Æneas pervenit : quod fuse persequutus

Litrus arenosum Libya. eft Maro. Lib. 1. Æn.

83. Erycis ] Qui mons eft Siciliæ, ab 78. Escipit ] Hiftoriæ fidem non ob- ! Eryce Veneris filio quem Herculesocci

dic

[ocr errors][ocr errors]

85

cautes dum :

90

sacrum facit, atque venera- | Sacrificat ; tumulumque sui genitoris honorat. zur fepulchrum fui patris Quasque rates Iris Junonia pæne cremarat, Junone emisa prope crema-Solvit : & Hippotadæ regnum, terrasqué calenti verat : atque preterit reg. Sulfure fumantes, Acheloiadumque relinquit num Hippotada o rerras fu. Sirenum scopulos. Orbataque præside pinus mantes fulfure calido

Sirenum Acheloi. Inarimen, Prochytenque legit, fterilique locatas

O navis fpoliata Colle Pitheculas, habitantum nomine dictas. nauclero tranfit Inarimen, Quippe Deum genitor fraudem, & perjuria quonda & Prochyten, ó Pothecu. Cercopum exolus, gentisque admiffa dolofæ; sas posit as in monte infæcun- In deforme viros animal mutavit : ut idem do, appellatas nomine incolentium. Namg, pater Deo- Dissimiles homini possent, similesque videri. rum perofus dolos & perjuria, Membraque contraxit: naresque à fronte resimas 95 & facinora nationis fran. Contudit, & rugis peraravit anilibus ora. dulenta veterum Cercopum Totaque velatos faventi corpora villo transformavit homines in turpe ant mal ; ut iidem Misit in has sedes. Nec non prius abstulit usum poffent videri fimiles arque Verborum, & natæ dira in perjuria linguæ. diffimiles homini :

atque Posle queri tantum rauco stridore relinquit. 100 coar&tavit arrus, o depreffst nasum retufum à fronte, da fignavit vultus rugis anilibus : con misit in has sedes habentes totum corpus tectum pilis fubfuscis : quin etiam antea ademit ufum vocis , ergo lingua falta ad exocranda perjuria. Permittit tantum facultatem querendi rauco, ftridore.

[ocr errors]

dit ibi sepulco fic dictus, nisi Etymologia 88. Praside ] Palinuro, quem Somnus' est Punica.

Deus 83. Acesten ] Qui Trojano à sanguine cre

Cum puppis parte revulsa tus, per Egestam matrem, arque Segesta Cumque gubernaclo liquidas projecit in undas. imperium tenens quam ipse condiderat, (ut habet Virgil. Æn. s. fub finem ) benigniffime antea hospicio Æneam ex priusquam Sirenum scopulos esset præceperat.

vectus. 84. Tumulum ] Namque patri in Sici 89. inarimen ] Insula est contra Campalia lepulto Æneas anniversariuin sacrum niam, quæ & Anaria, atque Ischia dičta. instituerat; in cujus etiam honorem lu Vox hæc Inarime à Virgilio videtur effe dos Trojani celebrarunt : ut fuse à Ma confieta : nam Homerus locutus de hac rone hæc omnia narrantur, Æn.'5. insula dicit èy A pipais. Sane apud nul

85. Iris ] Que Junonis nuncia matribus | los ante Virgilium Authores legicur ; Trojanis suaus, uc ignem navibus injice- poft eum ufurpata est. ftatim ab Ovidio, rent, ne ulterius poflet Æneas progredi, Lucano &c. quod ad conje&uram mulaut in Lacio Romanam condere gentem.

tum facit.

89. Prochyten ] Alia eft insula à præce86. Hipporada ] Allus eft Hippota Troja- denti, terræmotu divulsa; unde & nomen ni flius, qui optimus Princeps, atque A habuit: i porów namque est Profundo. stronomiæ peritiffimus in Æoliis insulis 90. Pithecus as ] Quæ urbs eft in Pitheimperaviç, quæ inter Siciliam atque Ita cusa insula in Campano sinu supra Nea. liam jacent, alio nomine dictæ Vulcanie. polim ad occasum ; à Simiis, qui Græ

86. Terras ]. Vulcani insulas dicit, Li cis nibyxsı dicuntur, lic appellata. Pliparam, Hieram, Strongylen.

nius scribit à' figulinis, doliariorum dictam 87. Acheloi adum ] Sirenes, quæ Ache esse. 1939 enim eft Dolium. Loides à patre Acheloo di&tæ sunt: quarum 92: Cercopum ] Candulus atque Atlas, descriptionem vide Metam. 7. v. 552. inquit Suidas , fratres fraudulentiffimi Tres fuerunt Parthenope, Lijia, & Leuco. fuerunt, qui proprer scelestos mores, Jofia; quæ in Sirenulis saxis, feu Pæftani vem ipsum aufi eciam decipere, Çercos anus infulis, fedem habuerunt.

pes, hoc eft Deceptores di&i funt.

IV. Has

Æn. 5

« AnteriorContinua »