Imatges de pÓgina
PDF
EPUB

LIBER I.

ARGU M E N T U M.

PRincipio chaos in elemente quatuor diftinguitur. Quibus cum sui da

rentur fingulis incolæ ; homo ex terra & aqua creatus est. Secute funt ætates hominum quatuor. In quarum poftrema de Gigantum fanguine nati funt homines

. Qui cum ejfent impii, Jupiter, quamvis anteà Lycaonem in lupum mutasset, generali nihilominus fupplicio diluvium inducens, omnia in aquam convertit. Hic foli relinquuntur fuperftites, Deucalion Pyrrha. Qui poft redditam terram, jactis poft terga lapidibus, bumanum repararunt genus. Nam reliqua quidem animalia, Aponte fua ex humore o calore prodierunt. Interque ea do Pytho ferpens. Quem cum Apollo intéremisfet, Pythios ludos in rei memoriam inftituit. In quibus victores esculea corona donabantur, nondum enim extiterat laurus, donec in eam Daphne puella fuit conversa. Quòd cum accidisset, tum ad patrem ejus Peneum, cum reliqui fluvii five congratulandı, five etiam confolandi gratia convenissent; folus defideratus est Inachus. Quòd de filia fua fone follicitus esset, quam Jupiter poft ftuprum in juvencam mutarat. Ea cum ab Argo cuftodiretur , Mercurius eum, narrata prius Nymphe Syringis in arundinem transformatione, orcidit. Cujus oculi deinde à Junone in pavonem collati fuerunt. Tum 7. priftina mulieris formå receptá, Epaphum parit.

[ocr errors][ocr errors][merged small]

P. OVIDII NASONIS Metamorphoseon

LIBER I.

N nova fert animus mutatas dicere formas INTERPRETATIO. Corpora. Dî,coeptis (nam, Dî, mutaftis & illas)

Mens mea cispit cantare Adspirate ineis: primaque ab origine mundi formas 'versas in noua corAdmea perpetuum deducite tempora carmen. pora. Dii (nam vos quo

que convertistis illas) faveto meis axilas, be deducite poëma continuum à primo exordio orbis ad meam atatem.

I

[ocr errors]

tum.

1. In nova ] Omnium Poëtarum lau-, veritatem fæpiffimè retinuisse etiam Ethdatissimo more hic nofter scitè, & brevi- nicos, nullus non poffit jure suspicari. ter, totius operis sui proponit argumen- Cæterùm haud fcio, quanquam ex Plato

nicis, Hesiodo , aliis plurima hauserit 1. Formas mutatas ] Hypallage ad fco- nofter, an non ex Judæis ipsis multa surpum aptiffima pro corpora mutata in no- ripverit. vas formas ; nec meliùs potuit poëta quàm 4. Perpetuum ] Ut ad optatam metam cura verborum conversione ad rerum conver- fu aquabili, perque rerum haud interruptama fionem defcendere : quod tamen non ad- feriem pervenire poffim. Quæ fumma laus vertit Scaliger in Hypercrit. ubi in hoc eft cum ingenii, cum artificii Poëtæ, qui exordium fuo more i, e. impudenter in- cor fabulas tam reconditas, tam variiarvehitur.

gumenti, continua serie, & quasi conti3. Adspirate ) Metaphora à naviganti- guâ structurâ, ad modum annulorum in bus, quibus adspirantes venti maximo torque aut catena confertorum , ab orbe funt auxilio.

usque condito, ad Augusti tempora, tam 3. Ab origine ] A Judæis ad Ægyptios, aprè contexuerit. ab Ægyptiis ad Græcos, alias deinde gen- 4. Deducite ] Voci perpetuum verbum rés quali per manus pervenit Patriarcha- aptiffime respondens; metaphorâ à la-, rum traditio, ut, licet variis fabularum nam trahentibus, fcu fila ducentibus, involucris obscuratam, ipfiffimam tamen sumta.

[blocks in formation]

FABUL A I.

A

inia}s

[ocr errors][merged small][ocr errors]

I. Mare dan tert 1, CQ-1 Nte mare & tellus, &, quod tegit omnia, lum, quod involvit catera,

cælum, fuerint prius una facies!

Unus erat toto Naturæ vultus in orbe, natura in mundo universo, quam vocaverunt. Chaos; Quem dixere Chaos; rudis indigestaque moles; quæ quidem fuit maß: Nec quicquam, nisi pondus hers; congettaque craflu de confula, nec aliud

eodem quàm roni's ignivum, da semina dissidentia rerum m.1

Non bene junctarum discordia semina rerum. le cohærentium in u..m co- Nullus adhuc mundo præbebat lumina Titan; 10 sita. Nullus Sol mintra- Nec nova crescendo reparabat cornua Phæbe; batt adkic lucem orbi; nec Nec circunfulo pendebat in aëre tellus Lurra renovabit nova core nua crescendo, nec terra sta.

Ponderibus librata suis: ncc brachia longo bar in aere circun.fiuo fief i Murgine terrarum porrexerat Amphitrite. pensia fua gravitate ; nec

nec Quaque fuit tellus, illic & pontus & aër: 15
mare exter lerat brachia ad Sic erat initabilis tellus, innabilis unda,
vaftas & difsitas or as ter-
Farum : qui parte fuit

Lucis
egens

aër. Nulli sua forma manebat.
ibidem b mare . Obftabatque aliis aliud: quia corpore in uno
aër fuerunt. Eo modo ter. Frigida pugnabant calidis, humentia ficcis,
ra non erat folida, ne: aqua Mollia cum duris,fine pondere habentia pondus. 20
erat luce carens : nulli fua Hanc Deus, & melior litem Natura diremit.
forma conftabat. Aique fe- Nam cælo terras, & terris abscidit undas :
invicem impediebant , quia Et liquidum fpiffo secrevit ab aëre cælum.
in eadem mole frigita cer-

Quæ poftquam evolvit, cæcoque exemit acervo, tabant cum calidis, humida cum aridis ; mollis cum du- Dillociata locis concordi pace ligavit.

25 ris , gravia cum levibus. Deus de aquior natura composuit banc discordiam. Separavit, enim terram a cælo, e aquam à terra, dr sējunxit atherem pomorem ab aere crasso. Qua postquam expedivit, & extraxit obscura congerie, ea locis suis diftin&ta a separata amicè composuit.

RC O T A. 6. Vultus] Forma, figura, species, imago. ipfæ, vi divinæ voluntatis, eo quo funt .7. Chaos ] Per iftam Poëtarum vocem modo disposicæ , leseque invicem produnihil aliud intelligendum quam Philofo- ducenres De ea autem variè dislident phorum materia prima ; tantaque om- Philofophi qudrum sententias vide apud nium rerum confufio, ut omnia fint quasi Cic. lib. 2. de Nat.. Deorum.

23. Spiffo ] Respectu ætheris , scilicet, 10. Titan) sol est , à patre Hyperione, propter vapores e terra in aërem ascenex Titanibus uno, fic appellacus.

dentes. 11. Thebe ] Luna est, à fratre Phobo 23: (ælum] Pro ærhere posuit. qui seu Sole fic dicta.

puriliimus eít, & clarissimus. 13 Librata ] Rem istam perfpicue ex- 24. (&co ) Chao, fcilicet, quod in teneplicant Cartesiani , quorum consulenda bris latebat. Philosophia.

25. Difociata ] Verè equidem locis di14. Amphitrite ] Neptuni fuit uxor,

ftinéta elementa pro majori sui parte, quæ hic pro mari terram circum gerente

non ita tamen ur non fimul maneant, & & alluente ponitur ; menos to άμφιτρί. . ex uno generetur aliud. Geiv.

25. Concordi pace ligavit) Composuit Ele

mentorum discordiam ; prius enim dixit, 21. Natura ] Nihil eft aliud quam res Frigida pagnabunt calidis &c.

[ocr errors]

unum.

Ignea convexi vis & fine pondere cæli

Igneus impetus convexi ckEmicuit, summaque locum sibi legit in arce.

li, & fine gravitate exiliit, Proximus eft aër illi levitate, locoque:

de fibr elegit sedem in parte suprema.

kër est illi proDensior his tellus: elementaque grandia traxit ; ximus levitate & sede. TerEt preffa est gravitate fui. Circumfluus humor 30 ra eft fpiffier ist, da sumsit Ultima poffedit, solidumque coërcuit orbem.

principia craffior : de com

pacta est suso pondere, do II. Sicubi dispositam, quisquis fuit ille Deorum, qua circumfusá ultimam feCongeriem fecuit, fectamque in membra redegit; dem obtinuit, de continuit Principio terram, ne non æqualis ab omni

durum terrarum orbem. Parte foret, magni speciem glomeravit in orbis. 35 liquis (quicung, is fuit ) co

II. Poftquam deorum am Tum freta diffundi, rapidisque tumescere ventis

modò divisit our ordinavit Juflit, & ambitæ circumdare littora terrbe.

divisum sit Addidit & fontes, immensaque stagna, lacusque; partes reduxit, primo rotun

davit terram in modum inFluminaque obliquis cinxit declivia ripis:

gentis globi , ne non effet Quæ diversa locis partim sorbentur ab ipfa; 401&qualis ab omni parte. Deinde imperavit maria difluere , & turgescere * ventis precipitibus, & circum.cingere oras telluris circumdata. Adjecit etiam scaturigines, & vasta stagna, & lacus ; eo repreffit amnes defluentes ripis finuofis : qui quidem sedibus disiti partim absorbcntur ab ipsa terra,

acervum

>

rum.

POTA. 26. Convexi] Eo nomine appellatur cor- 32. Dispositam ] Per sectionem & divipus in orbem figurarum, cùm extrinse- fionem , scilicet. "Non secuit dispofitam, cus consideratur ; intrinfecus Concavum sed perfe&tionem disposuit. dicitur.

32. Quisquis ] Innuit Deum hunc crea26. Ignea convexi vis d ] Hujusmodi de- torem majorem aliquem potentioremscriptionem mundi è Chao recens evoca- que fuifle iis qui vulgo pro diis habiti ti vide apud Cic. lib. 2. de Nat. Deo- sunt.

33. Congeriem] De Chao loquitur. 27. Arce] Ignis atque æther levitaris 33. Membra ] Elementa scilicet. fuæ gracia superiorem fibi locum vendi- 35. Magni ] Ita tamen ut Aqua fimul cavit.

cùin Terra fumatur : alioqui non forec 28. Proximus eft aër,] Hinc fa&um, ut terra rotunda, nequidem rosunditate illa Juno, quo nomine Aër intelligirur , fo- imperfecta, quæ montes, rem levissimi ror & conjux Jovis , qui ignis est seu Æ- momenti ratione habita cantæ magnituther, dicatur. Atque huc pertiner audax dinis, non excludit. illud Homeri commentum de Junone in 37. Antoita ] Non omni quidem parte, aëre à Jove suspensa.

sicuti aëre undiquaque Terra fimul & 29. Elementag ] Per elementa grandia aquis cingitur ; fed tamen ita, ur in illis partes intelligit craffiores è quibus res quasi fluitet. Cæterum Pleonasmus est in terrenæ componuntur.

verbis ambita & cireumdare, cujusinodi fæ29. Traxit] Veterum fequitur opinio- | pe uritur Naso. nem, quafi appetitu quodam nuturali 39. Obliquis] Propter terræ flexuosam Terra graviora deorfum raperet.

neque versus eandem partem continuu30. Humor ] De Aquæ elemento loqui- cam declivitatem ; quave fluenti aqux

serpentis in modum neceffe eft flexus ca31. Ultima 7 Non dixit infima , quod pere. Philofophis falfum fuiffet; num, fecun

Talem memorat in Pedum eorum opinionem, terra graviffima loponneso : Ipheum ; Virg. Æn. & in centro pofita ; quod apertè indicat est in Hispania citeriore Anas; in tali na. Poëta cùm humorem dicit circumfluum. vigavimus nostro Rhodano: quanquam Per ultima igitur intelligit extim.i, qui non ita forbentur à Terra isti Auvii quin sensus congruit fequenti.

poft aliquod fpaciun" renascantur & --- Solidumg coercuit orbem, aperto alveo in mare recurrant.

In

tur.

40. Sorbentur

3. talis

[ocr errors]

partim in mare devolvuntur, In mare perveniunt partim, campoque recepta recepti æquore liberiori,pro Liberioris aquæ, pro ripis littora pullant. Imperavit etiam planitiem Jussit & extendi campos, fubfidere valles, porrigi, valles ima petere, Fronde tegi silvas, lapidosos surgere montes. nemora vestiri foliis, mon- Utque duæ dextra coelum, totidemque sinistra 45 tes faxosos tolli: Et ficuti Parte secant Zonæ, quinta est ardentior illis; à dextra parte, á toridem Sic onus inclusum numero diftinxit eodem à nitra, quintum eft fer-Cura Dei : totidemque plagæ tellure premuntur. vidius illes ; ita Dei provi- Quarum quæ media eft, non eft habitabilis æstu: dentia divifit molem inclus. Nix tegit alta duas : totidem inter utramque} Sam pari numero ; & toti

50 den terra tritus urgentur.

locavit; 2 un qu medius eft non Temperiemque dedit mista cum frigore Aamma. potest coli propter ardores : Imminet his aër, qui, quanto est pondere terra nives cumulata tegunt duos : Pondus aquæ levius, tanto est onerofior igni. que : ' temperavit calore Illic & nebulas , illic confiftere nubes cum frigore conjunéto. Aer Jullit, & humanas motura tonitrua mentes, 55 imminet iftis, qui tantò eft Et cùm fulminibus facientes frigora ventos. "avior ighe, quanto gravi. His quoq; non passim mundi fabricator habendum

aquæ te terre. Voluiteti im nubes a nebulas illic locum habere , & tonitrua concussura mentes hominum, fulminga, á ventos procreantes frigus. Atque orbis conditor non illis dedit aerem paffim pro libitu poffidendum.

BOT Æ. 41. Campo ] Æquor dicit aut mare. Has "inter ; mediamque , dua mortalibus

42. Liberioris] Quia non anguftis ripis in ægris mari aqua coarctatur, prout ut antea cùm Munere coneessa divum. alveo suo retinebatur.

42 Littora ] Distinguit Poëta inter lit- 47. Onus ] Terram dicit, cujus partes tus & ripam, ut hæc fit Aluminum, illud non imperitè dixerunt Astronomi partimaris : quanquam non

em per observa- bus cæli oppositis, & ejus virtutibus retur hæc differencia.

spondere : quanquam ea fapientia Deus 45. Utque due] Cælum dividunt Astro- omnia attemperavič , ut etiam sub Sole, nomi fecundum latitudinem : in quin- & in ipfis ardoribus , quod Veteres non que Zonas seu partes. Quarum media in- fatis cognoverunt , jucundiffimam vitam ter Tropicos quos Sol non transgreditur brutis & hominibus liceat agitare. Torrida dicitur; duæ quæ ab iftius dextra 47. Numero ) Zonarum scilicet. verfus Polum Arcticum, & sinistra versus 48. (ura Dei ] Pro Deo ipso, GrircoAntarcticum. porriguntur Temperatę; to- more venuftiffimo, Poëtis famitidemque frigida quæ Polos seu mundi car- liari. dines cangunt : Volueruntque iidem A- 48. Plagą ] Quæ cæli respectu dicintur stronomi his Cæli Zonis fimiles terræ re- Zonæ, ex in se funt plagæ aut terræ parfpondere. Atque elegantissimè quoque has tes, quas cælum premit. Zonas fic defcripfit Virgilius Georg. I.

49. Quarum ] Ita verò illi credideCujas versus , comparationis & illuitra- qui ventis, terræ fitu, aliisque plutionis causa, huc libuit transcribere: rimis nesciverunt inexperci temperari Quing tenent cælum Zona ; quarum una

Solis ardores.. corusco

5o. Duas ] Quæ sunt versus Polos. Semper Sole rubens , & torrida semper ab 51. Mista) Temperatas dicit Zonas ab igni;

utroque latere torridæ; quæ Solis radiis Quam cireum extrema dextra lavaque tra- illustrantur quidem, non ita tamen ut buntur

non Polorum frigus participent. Carulea glacie concreta , atque imbribus 57. Non paflim ] Quia alter ab ortu, atris,

alius ab occafu fpirat, &c.

Azra

rum

runt,

« AnteriorContinua »