Imatges de pÓgina
PDF
EPUB
[ocr errors]

1

'mmaduiffe

eine animalle Immaduiffe ferunt, calidumque animafle cruorem wie ulla indicia fara jabolis Et, ne nulla feræ ftirpis monumenta manerent, e non sono state come la fachano vertisse hominum. Sed & illa pro-} 169 etiam progenies fuit impia, Contemtrix Superum, fævæque avidiflima cædis, & cupidiffima fere ftragis, & Et violenta fuit: scires è sanguine natos. truculenta : cognosceres ortos fuifle ex sanguine.

VII. Quæ pater ut fumma vidit Saturnius arce; VII. Qua ut Parens Sa- Ingemit: &, facto nondum vulgata recenti turnius cognovit ex arce (4- Foda Lycaoniæ referens convivia mensæ, 165 prema, ingemit ; los revel-Ingentes animo & dignas Jove concipit iras; mens& Lycamia, nondum in Conciliumque vocat. Tenuit mora nulla vocatos. vulg:48

. prolatas, quia modo Eft via sublimis, cælo manifesta sereno : a Imisum, ciet iras maxi-, Lactea nomen haber ; candore notabilis ipso. mas é dignas Jove ; & con- Hac iter est Superis ad magni tecta Tonantis, 170 +19 detinuit accitos. El cal- Regalemque domum. Dextra lævaque Deorum lus excelfus apertus cælo fe- Atria nobilium valvis celebrantur apertis. sereno ; Laileus dicitur , al- Plebs habitant diversa locis. A fronte potentes bore ipfe confpicuus. Hac Cælicolæ, clarique suos posuere penates. patet via Divis ad limina magni Jovis, & domum re Hic locus est ; quem, fi verbis audacia detur, 175 giam. A dextra & finiftra Haud timeam magni dixisse Palatia cæli. frequentantur atria majo- Ergo ubi marmoreo Superi sedere' receffu, rum Deorum, portis paten-, Celsior ipfe loco, sceptroque innixus eburno, focis diffe as. Dii potentes Terminam capitis concullit terque quaterque e illustres statuerunt suas domos à fronte. Hic locus eft, quas fi licentia condonetur vocabulis, non reformidem appellaffé Palatia vafti cæli. Poftquam igite Dii consederunt marmoreo secessu, ipse Jupiter sede sublic mior, incumbens sceptro eburno, tem, quaterýz agitavit tremendam comam,

AL O T Æ. 162. Scires è sanguine ] Nimirum à cru- propter ampliorem dignitatem à Populis delitate & barbarie.

majoribus colerentur. 163. Tater Saturnius ] Jupiter Saturni 173. Plebs ] Dii minores, Adscripritii, filius.

Indigeres 164. Fa£to ] De insidiis loquitur, quas 173. Potentes ] Quales Consentes duos Lycaon Jovi ipfi paraverat, sicuti ipse decim, quos duobus his versibus compreidem Jupiter mox narraturus eft. hendit Ennius, 165. Convivia ] In quorum ferculis

Juno, Vesta, Minerva, Ceres, Diana, Ve Lycaon Pelasgi filius, fæviffimus rex Ar

nus, Mars, cadiæ hofpicum trucidatorum carnes con

Mercurius, Jovis, Neptunus, Vulcanus, Apollo: vivis apponebat. 167. Concilium ] Majorum gentium dit ædes magnificas, quz à monte Palati

176. Palatia ] Ad Imperatorum allu, Deos, quos vocant, & Selectos, vel ex

no , Palatii nomen obtinuerunt. iis Contentes duodecim in maximis rebus Consiliarios, Jupiter advocavit.

179. Concuffit ] Indignationem figni168. Via] Circulum defcribit, quem Homero expresfit. II. ..

ficans. Descriptionem hanc Irati Jovis ab in cælo nocturno tempore, effusi la&is aue candidarum nubecularum specie

Η ε κυανέησιν επ' ορφύσι νεύσε Κρονίων, videmus. Viam fa&team seu Circu- Αμβρόσιαι δ' άρα γαϊται επιρρώστιντο lum lacteum Latini nominant, Philo

"Ayarlo fophi ftellarum multitudinem effe definiunt.

Κρατός απάθρινάτοιο, μέγαν δ' ελέλιξεν 172. Nobilium ] Majorum gentium, qui

"Qruperior

Cæsariem;

3185

Cæsariem;

cum qua terram,mare,fidera, movit. 180 cum qua concußit terram Talibus inde modis ora indignantia folvit:

mare, astra. Tum aperuit

os iratum hoc moda: Ego non Non ego pro mundi regno magis anxius illa

fui magis sollicitus pro orbis Tempeltate fui, qua centum quisque parabat imperio eo tempore quo quisInjicere anguipedum captivo brachia cælo. que Gigantum anguipedum

conabantur immittere cenNam, quanquam ferus hoftis erat , tamen

tum lacertos cælo domito. illud ab uno

Quamvis enim hoftis savus Corpore, & ex una pendebat origine bellum. elet, tamen illud bellum in Nunc mihi, qua totum Nereus circumtonat orbe, minebat ab una facietate, Perdendum mortale genus. Per Alumina juro

ex una caufa: Nunc tota

progenies bumana eft mihi Infera, fub terras Stygio labentia luco,

delenda, qua Oceanus conCuncta prius tentata : sed immedicabile vulnus 190 cutit universum terrarum Ense recidendum ; ne pars sincera trahatur, ambitum. Juro per fluvios Sunt mihi Semidei

, funt rustica numina Nymphæ, infermos fuentes fub terras Faunique, Satyrique ; & monticolæ Silvani :

jamjudum'experta sunt : fed Quos quoniam cæli nondum dignamur honore; malum infanabile refecarQuas dedimus, certè terras habitare Ginamus. 195 dum eft gladio

, ne pars inAn fatis, ô Súperi, tutos fore creditis illos, tegra corrumpatur. Habeo

Semideos, haben Nymphas Cum mihi, qui fulmen, qui vos habeoque, regoq;, de as ruricolas, & Faunos

Satyros , dom Silvanos montanos ; quos , siquidem nondum coeli gloriam impertimur, certè patiamur incolere terram quam iis sortiti fimus, An exiftimatis, ô Dii, illos futuros satis tutos, cum Lycaon immanitate cognitus paraverit perniciem mihi, qui fulmen, qui vos etiam tempero

[ocr errors]

183. Centum ] Unum fecit Gigantum, montes se recepisse volunt , ut fibi à dilu& centimanorum bellum nofter Poëta, vio caverent. quod alii diftinguunt.

192. Nympha] Terrestria quoque fue184, Anguipedum ] Gigantibus, ob pa- runt numina ex fæminarum genere, quæ turæ & morum pravitatem, draconun, à locis quos inhabitaverunt. vel quibufà Poëtis, pedes, afcribuntur.

dam muneribus, &c. varium nomen ac186 Corpore] Gigantum sodalitio: Cor- ceperunt. Jam de cælestibus non agitur. pus enim etiam pro multitudine hoini- Terrestres fuerunt nymphæ Dryades & num fumitur. Ita Cic. in Phil. 2.. ait, Hamadryades in Quercubus, aut cum iis Reip. corpus.

natæ, à quibus etiam apud Græcos nomen 187. Rereus ] Deus eft marinus, qui

acceperunt : Oreades. Teu Montanæ quæ fæpe pro Oceano ponitur, terram am- montium ; Napeæ quæ falcuum convalbiente, undarumque mugitibus illi ob- liumque curam gesserunt. Fuerunt item ftrepente.

marinæ & Auviales, ex quibus illæ Ne188. Flumina ] Stygem dicit, infero- reidės à Nereo , & Oceanitides ab Oceano rum fluvium aut paludem, cujus numen patribus, hæ Naiades à fluendo Græca Etynullo jurejurando', nec Diis ipsis violare mologia di&tæ sunt. licec ; ut Virg. Dii cujus jurare timent de

1935 Faunig ] Hicụm Satyris Silvanif fallere numen. Vide etiam libro fequenti. que contunduntur fæpe ; & certè non ali

ter quam nomine, aut re quapiam levius189. Luco] -Nemus dicit paludi Stygiæ cula diftinguuntur. Sunc verò illi Dii imminens.

agreftes cornuti , & caudati, caprinis pe190. Vulnus ] De effræna loquitur ho- dibus, villis, hispido corpore, omnes faminum nequitia.

laciflimi : qua ex re etiam Sacyri apud 192. Semidei ] Faunos dicit, Saryros, Græcos, ficut Silvani à silva apud LaciLares ; quos omnes à Jove monitos, in nos, nomen fortiti funt.

Struxerit

V. 45

ta

cum indignatione affentiunt Struxerit infidias notus feritate Lycaon? cuncti; o requirunt fila Confremuere omnes: studiisque ardentibus ausum grantibus defideris cumu. Talia deposcunt. Sic, cum manus impia fævit 200 Eo modo, cum scelefta ca- Sanguine Cæsareo Romanum extinguere nomen, terva furore impulsa, au- Attonitum tanto subitæ terrore ruinæ Sa eft eruere nomen Roma Humanum genus est; totusque perhorruit orbis. mapa perculfa eli tanto pa- Nec tibi grata minus pietas, Auguste, tuorum, vore repentini exitii ; ' Quam fuit illa Jovi. Qui poftquam voce manuq; 205 torus mundus confremuit. Murmura compressit ; tenuere filentia cuncti: Nec, Auguste, Pietas tuo

Substitit ut clamor pressus gravitatc regentis; rum tibi minus fuit accep

, quam illa fuit fovi. Jupiter hoc iterum sermone filentia rumpit; Qui poftquam repreffit voce Ille quidem poenas (curam dimittite) solvit; prastiterunt filentium. Ut

docebo. Sedatus fuit fremitus represSus dignitate moderantis, Contigerat noftras infamia temporis aures : Jupiter frangit denuo f Quam cupiens falsam, fummo delabor Olympo, lentium his verbis : ille Et Deus humana lustro sub imagine terras. equidem luit pænas, ne am

Longa mora eft, quantum noxæ fit ubiq; repertum, plius fitis foliciti : & tamen narrabo quodnam fit flagi- Enumerare: minor fuit ipsa infamia vero.

215 tium, &c qua fit ultio. De- Mänala transieram latebris horrenda ferarum, decus seculi pervenerat, ad Et cum Cylleno gelidi pineta Lycæi. noftras aures'; quod fictum | exoptans, descendo à supremo cælo, do Deus percurro terras sub forma humana. Prolixum effet recensere quantum sceleris sit inventum ubis: infamia illa quam audivi minor erat quam re ipsa inveni. Praterieram montem Manalum terribilem latibulis ferarum, & pineta Ljcai frigidi, cum Cylleno :

[ocr errors]

210

[ocr errors]

tunt.

198. Infidias ] Quas poftmodum ex ipso supra diximus, mons inter Thessaliam & Nasone, aut Jove ipso audies.

Macedoniam, qui propter excelsiratem, 199. Confremuere] Dii omnes, Lycao- cum cælum attingere videretur, pro ipfo nis fa&tum detestantes , illum ad fup- Coelo pofitus; à quo Jupiter, iple Olymplicia poscentes, Jovisque consilium com- pius di&us eft. probantes.

215. Minor ] Atque adeo in pejori statu 199. Aufum depofcunt ] Lycaonem , ut omnia reperit Jupiter quam fama didisceleri debitas pænas perfoluat , à Jove pe- cerat.

216. Manala) Eft Mänalus, seu Mæna231. Cafaren ] Potius eft ut hoc de con- la plurali numero, mons Arcadiæ celejuratione aliqua in Augustum, de quibus berrimus, à Mænalo Arcadis filio denoSuetonius , quam de ea qua periit Julius minatus : à quo & urbs eodem nomine Cæfar, locus iste intelligatur.

dieta. 207. Regentis ] Jovis , fcil. omnia mo- 217. Cylleno ] Eft Cyllene, seu Cyllederantis.

nus, fi omnino contra vocis Græcæ ana210. Admißum] Lycaonis crimen dicit. logiam ita fcripfiffe velis Ovidium, mons

211. Infamia temporis ] Rumor aut fama Arcadia Mercurio dicatus : cujus regem de perditiffimis hominum moribus : quo pro- proleptice Arcada Poëta nominat ; cum pemodum modo non Jovem sed Jehovam poftca ab Arcade filio Callyftus, quæ filia loquutum Gen. 18. legimus : Descendam, erat Lycaonis , Arcadia , antea Pelasgis, inquit, ebu videbo utrum clamorem qui ve- Parrhasia, & multis aliis infignita nominit ad me, opere compleverint , an non fit ita, nibus, cognominata fuerit. ut fciam.

217: Lycai] Monseft Arcadiæ, aut cer212. Olympo ] Et propriè Olympus, ucl tè in ejus confiniis versus meridiem.

Arcados

rat orare.

Arcados hinc fedes & inhofpita tecta tyranni

Inde subeo regnum , & fe

ram domum Arcadici tyIngredior, traherent cum fera crepuscula noctem.

ranni ,

; quo tempore tarda Signa dedi veniffe Deum; vulgusque precari 220 crepuscula reducerent noCæperat. Irrider primò pia vota Lycaon. stem. Feci indicium Deum Mox ait, Experiar, Deus hic, discrimine aperto, advenisse ; plebs coepen

Primo Lycaon An sit mortalis : nec erit dubitabile verum.

contemnit religiofa vota : Nocte gravem fomno nec opina perdere morte

deinde dicit, Periculum faMe parat. Hæc illi placet experientia veri. 225 ciam, an bic Deus fit, an Nec contentus co, milli de gente Molossa mortalis, evidenti differen

tia ; nec veritas erit incerObfidis unius jugulum mucrone resolvit :

ta. Aggreditur me per noAtque ita semineces partim ferventibus artus

Etem fomno gravatum inMollit aquis, partim subjecto torruit igni, opina morte opprimere. Hac

exploratio veri illi arridet, flamma

cultro unum obfidem mifum In domino dignos everti tecta Penates:

de gente Molosa : atq; ita Territus ille fugit; nactusque filentia ruris partim concoquit membra seExululat, frustraque loqui conatur : ab ipfo

miviva aquis bullientibus, Colligit os rabiem, folitäeque cupidine cædis

partim aflat igne supposito.

Qua ut primim apposuit fan235

subrui "domur in Penates In villos abeunt veftes, in crura lacerti;

tam impio domino dignos. Fit lupus, & veteris fervat vestigia formæ;

Ille tremefactus exilit,

nactus solitudinem agrorum Canities eadem est, eadem violentia vultu: exululat

a nequicquam Idem Oculi lucent: eadem feritatis imago. tentat loqui : riftus sumunt VIII. Occidit una domus: fed non domus2

feritatem ab ipso, d. ruit in una perire

& latatur cruore. Amictus mutantur in pilos, brachia in crura ; fingitur in lupum, & habet indicia antiqua natura. Canities est eadem, eadem sevitia in ore, iidem oculi rubent, eadem forma immanitatis.

VIII. Una domus diruta eft ; fed non una tantum domus

Quos fimul imposuit menfis ; ego vindice } 230 cos espletamente ingrediening

mus} 240 fpecudes defiderio fragic.com

[ocr errors]

218. Arcados ] Lycaonis Arcadici. Ille proprii, qui in penetralibus, id est penieft genitivus græcus.

cis, & maximè domus abditis partibus 219. Crepuscula ] Eo nomine appellatur colebantur. In hos Lycaonis pravos, qui lux illa dubia quæ Solis exortum præce- tali monstro faverent, se domum evertills dit, ejusdemque occafum fequitur. teftatur jupiter.

225. Hæc ili ] Habent hæc verba re- 234. Colligit os ] Lupini oris rabiem à preslam, ac elegancem non fine' Lycaonis Lycaonis interna rabie effe dicit: ut hinc, contemtu, & proprio quodam dignitatis ex caracteribus externis ad intima cordis sensu, Jovis indignationem.

adicum efle, quivis poffit colligere. 226. Molasa ] Fuerunt Moloffi Epiri 239. Canities ] Scilicet in proverbium populi ad Ambracii finus partem Orien- abiit Lupi sene{tus, & pravitas. talem , qui bello vi&i obsides Lycaoni 245. Domus ] Lycaonis; cujus & alidederant ; quorum unum hic impius orum ejusmodi monitrorum caufa terras ma&avit, Jovique cpulindum appofuit. Jupiter inviserat , quas poftea , cognita Quam quidem fabulam planè aliter tram hominum nequitia, diluvio perdere condant alii ; & apud Hyginum, Apollodo- ftituit. rum, alios. legere poreris.

240. Non una | Imo omnes , quia per235. Dignos] Sunt - Penates Dii maxi- ditiffimorum latronum latebræ, & fpeme regioni , urbi, aut domui cuipiam I lunc:e.

:

meruit occidere. Quacunque Digna fuit. Qua terra patet, fera regnat Erinnys.
tellus extenditur, vitium o In facimus jurasse putes. Dent ocius omnes,
das voville in nefas. Ex- Quas meruere pati, fic stat sententia, poenas.
Solvant ftatim omnes pænas Dicta Jovis pars voce probant, stimulofque fre-
quas digni sunt ferre , ita menti
conftitui. Pars afsentiun- Adjiciunt: alii partes assensibus implent. 245
tur verbis sententia Fouis: Eft tamen humani generis jactura dolori
pro officio suo nutibus afsen- Omnibus : &, quæ sit terræ mortalibus orbæ
Sum significant. Interim Forma futura, rogant . quis fit laturus in aras
exitium humana gentis mo- Thura; ferisne paret populandas tradere gentes?
leftum eft omnibus; Com per Talia quærentes, fibi enim fore cætera curæ, 250
futurus fit terra, cum va-Rex Superum trepidare vetat; sobolemque priori
cua fuerit hominibus ; quis Disfimilem populo promittit origine mira.
fit prabiturus thura altari. Jamque erat in totas sparsurus fulmina terras;
bus; an velit homines feris Sed timuit, ne fortè facer tot ab ignibus æther
devorandos permittere ? Rex
Deorum prohibet exquiren- Conciperet flammas, longusq; ardesceret axis. 255
tes talia metuere, se omnia Effe quoque in fatis reminiscitur, affore tempus,
curaturum dicit

polli Quo mare, quo tellus, correptaque regia cæli
cetur progeniem à priori de - Ardeat; & mundi moles operosa laboret.
tione. Fang erat immifin. Tela reponuntur manibus fabricata Cyclopum.
rus fulmina per omnes ter-
ras; verum reformidavit, ne fortè ather incenderetur tot ignibus, & longus mundi axis arderet.
Recordatur etiam effe in fatis futurum tempus, quo mare, quo terra, bo cæli arces comburerentur,
& orbis gravis machina premeretur. Fulmina fatta manibus Cyclopum depofita funt.

[ocr errors]
[ocr errors]

PLOT A.
241. Erinnys ] Furiæ, Diræ, Eumenides. Capôt fine lingua Pedaria sententia est.
| Erinnyes rem unam & eandem dicunt,

feu fingulari, seu plurali utaris numero ; 252. Mira] De qua in sequenti fa-
quamvis tres nomine proprio, Alecto, bula.
Tisiphone, & Megera, designentur. Sunt 255. Longus ] Axem dicunt Mathema-
aucem tres Nocte & Acheronce satæ vir- tici lineam rectam, quæ ab una orbis ex-
gines, scelerum tam in terris, quam apud tremitate ad aliam per centrum porri-
inferos ultrices incorruptæ.

gitur : finxerunt etiam circa ejufmodi
242. Jurasse ] Homines scil. in unam lineæ extremitates , feu cardines quibus
& eandem delapsi pravitatem : quos qui- cotus Orbis innitatur, eundem verti.
dem iracundus Jupiter appellare dedigna- 256. Fatis ] Nihil aliud per fatum in-
tur. Sed

quandoquidem admonendi tellige quam quod à Deo conftitutum est, dacur occasio, adverte quæfo , an non to- ut necessario eveniat, vel indeclinabilem tus ifte focus Jovis ore & ira dignus fit, rerum seriem & catenam. quamvis eciam in verbis fingulis hæ- 258. Ardeat ] De hac ultima orbis per

ignem, priorique per aquam devastatio244. Pars ] Deorum : Atque 'ad Cu- ne, non modo multa à patribus Ethnici riam Romanam allusiffe videtur Poë- audiverunt, sed & multa fabularum tituta, in qua majorum gentium patres, vel lo fcripferunt, de conflagratione autem à Censoribus in Senatum lecti, sententiam extat Sibyllæ carmen. dicebant; minorum verò, vel nondum in 259. Cyclopum] Sunt illi monoculi VulSenatum le&i, in aliorum sententias pedi- cani in fubigendo ferro, & Jovis fabricanbus ire solebant; ex quo, vel eo quod pe- dis fulminibus, &c. adminiftri, Neptudibus in Senatum venirent, Pedarii diéti. no & Amphitrite nati, vel ut Heliodo A. Gel. lib. 3. C. 18. Hinc Laberii Ver- placet Cæli & Terre filii. fus,

Pæna

reas.

« AnteriorContinua »