Imatges de pàgina
PDF

Implebo filuas, et confcia faxa querelis.
Audiat haec aether, et fi Deus vllus in illo eft.
Talibus ira feri poftquam commota tyranni;
Nec minor hac metus eft: cauffa ftimulatus vtraque, $5o
Quo fuit accin&tus, vagina liberat enfem:
Arreptamque coma, flexis poft terga lacertis,
Vincla pati cogit. iugulum Philomela parabat,
Spemque fuae mortis vifo conceperat enfe.
Ille indignanti, et nomen patris vsque vocanti, 655
Lu&tantique loqui compreffam forcipe linguam
Abftulit enfe fero. radix micat vltima linguae.
Ipfa iacet, terraeque tremens immurmurat atrae.
Vtque falire folet mutilatae cauda colubrae,
Palpitat ; et moriens dominae veftigia quaerit. 56Q
Hoc quoque poft facinus (vix aufim credere) fertur
Saepe fua lacerum repetiffe libidine corpus.
Suftinet ad Procnen poft talia faéta reuerti.
Coniuge quae vifo germanam quaerit: at ille
Dat gemitus fiétos, commentaque funera narrat. $65
Et lacrimae fecere fidem. uelamina Procne
Deripit ex humeris, auro fulgentia lato:
Induiturque atras veftes: et inane fepulcrum
Conftituit: falfisque piacula manibus infert:
Et luget non fic lugendae fata fororis. 67c
Signa Deus bis fex a&to luftrauerat anno.
Quid faciat Philomela? fugam cuftodia claudit:
Struéta rigent folido ftabulorum moenia faxo:
Os mutum fa&ti caret indice. grande dolori
Ingenium eft: miferisque venit folertia rebus. 575
Stamina barbarica fufpendit callida tela:
Purpureasque notas filis intexuit albis,
Indicium fceleris: perfe&aque tradidit vni ;
Vtque ferat dominae geftu rogat. ille rogata
Pertulit ad Procnen : nec fcit, quid tradat in illis, <58o
Euoluit veftes faeui matrona tyranni: -
Germanaeque fuae carmen miferabile legit.
Et (mirum potuiffe) filet. dolor ora repreffit ;
Verbaque quaerenti fatis indignantiâ linguae
P. Ouid. Naf. Opera, Tom. II. I Defu*-

Defuerunt: nec flere vacat. fed fasque nefasque
Confufura ruit: poenaeque in imagine tota eft.
Tempus erat, quo facra folent Triéterica Bacchi
Sithoniae celebrare nurus. nox confcia facris.
No&te fonat Rhodope tinnitibus aeris acuti :
No&e fua eft egrefîà domo regina: Deique
Ritibus inftruitur , furialiaque accipit arma.
Vite caput tegitur: lateri ceruina finiftro
Vellera dependent: humero leuis incubat hafta.
Concita per filuas, turba comitante fuarum »
Terribilis Procne , furiisque agitata doloris,
Bacche, tuas fimulat. venit ad ftabula auia tandem :
Exululatque, Euoéque fonat, portasque refringit:
Germanamque rapit: raptaeque infignia Bacchi
Induit: et vultus hederarum frondibus abdit:
Attonitamque trahens intra fua limina ducit.
Vt fenfit tetigiffe domum Philomela nefandam ,
Horruit infelix ; totoque expalluit ore.
Naëra locum Procne , facrorum pignora demit,
Oraque deuelat miferae pudibunda forori ;
Amplexuque petit. fed non attollere contra
Suftinet haec oculos ; pellex fibi vifa fororis :
Deie&toque in humum vultu , iurare volenti ,
Teftarique Deos, per vim fibi dedecus illud
Illatum , pro voce manus fuit. ardet, et iram
Non capit ipfa fuam Procne : fletumque fororis
Corripiens, Non eft lacrimis hic, inquit, agendum ,
Sed ferro ; fed fi quid habes, quod vincere ferrum
Pofíit. in omne nefas ego me , germana, paraui.
Aut ego, cum facibus regalia te&ta cremaro,
Artificem mediis immittam Terea flammis:

Aut linguam , aut oculos, aut quae tibi membra pudorem

Abftulerunt, ferro rapiam: aut per vulnera mille

Sontem animam expellam. magnum, quodcumque paraui.

Quid fit, adhuc dubito. peragit dum talia Procne ;
Ad matrem veniebat Itys.' quid poffit, ab illo
Admonita eft : oculisque tuens immitibus, Ah quam
Es fimilis patri ! dixit. nec plura locuta,

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

Trifte parat facinus ; tacitaque exaefbuat ira.
Vt tamen acceffit natus, matrique falutem
Attulit, et paruis adduxit colla lacertis, 625
Mixtaque blanditiis puerilibus oscula iunxit ;
Mota quidem e(t genetrix ; infra&aque conftitit ira:
Inuitique oculi lacrimis maduere coa&tis.
Sed fimul ex nimia matrem pietate labare
Senfit: ab hoc iterum eft ad vultus verfa fororis; 63o
Inque vicem fpe&tans ambos, Cur admouet, inquit,
Alter blanditias ; rapta filet altera lingua ?
Quam vocat hic matrem, cur non vocat illa [ororem ?
Cui fis nupta , vide, Pandione nata, marito.
Degeneras. fcelus eft pietas in coniuge Tereo. 635
INec mora ; traxit Ityn : veluti Gangetica ceruae
La&entem foetum per filuas tigris opacas.
Vtque domus altae partem tenuere remotam ;
Tendentemque manus, et iam fua fata videntem,
Eia, et iam , mater , clamantem, et colla petentem 64©
Enfe ferit Procne, lateri qua peétus adhaeret.
Nec vultum auertit. fatis illi ad fata vel vnum
Vulnus erat: iugulum ferro Philomela refoluit.
Viuaque adhuc, animaeque aliquid retinentia membra
Dilaniant. pars inde cauis exfultat aënis: 645
Pars verubus ftridet: manant penetralia tabo.
His adhibet coniux ignarum Terea menfis:
Et patrii moris facrum mentita, quod vni
Fas fit adire viro, comites famulosque remouit.
Inde, fedens folio, Tereus, fublimis auito, 65o
Vefcitur : inque fuam fua vifcera congerit aluum.
Tantaque nox animi eft, Ityn huc arceffite , dixit.
Diffimulare nequit crudelia gaudia Procne :
Iamque fuae cupiens exfiftere nuntia cladis;
Intus habes, quod pofcis , ait. circumfpicit ille, 655
Atque vbi fit quaerit, quaerenti , iterumque vocanti,
Sicut erat fparfis furiali caede capillis,
ProfiJiit: Ityosque caput Philomela cruentum
Mifit in ora patri : nec tempore maluit vllo

[ocr errors]

Thracius ingenti menfas clamore repellit,
Vipereasque ciet Stygia de valle forores :
Et modo, fi poffit, referato peëtore diras
Egerere inde dapes, demerfaque vifcera geftit:
Flet modo, feque vocat buftum miferabile nati:
Nunc fequitur nudo genitas Pandione ferro.
Corpora Cecropidum pennis pendere putares;
Pendebant pennis. quarum petit altera filuas:
Altera te&ta fubit. neque adhuc de pe&ore caedis
Effluxere notae ; fignataque fanguine pluma eft.
Ille dolore fuo, poenaeque cupidine velox,
Vertitur in volucrem : cui ftant in vertice criftae:
Prominet immodicum pro longa cufpide roftrum.
Nomen Epops volucri: facies armata videtur.
Hic dolor ante diem, longaeque extrema fene&iae
Tempora, Tartareas Pandiona mifit ad vmbras.
Sceptra loci , rerumque capit moderamen Erechtheus ;
Iultitia dubium , validisne potentior armis.
Quattuor ille quidem iuuenes, totidemque crearat
Femineae fortis : fed erat par forma duarum.
E quibus Aeolides Cephalus te coniuge felix,
Procri fuit: Boreae Tereus Thracesque nocebant:
Dileétaque diu caruit I)eus Orithyia,
Dum rogat, et precibus mauult, quam viribus, vti.
Aft vbi blanditiis agitur nihil, horridus ira ,
Quae folita eft illi , nimiumque domeftica, vento ;
Et merito, dixit: quid enim mea tela reliqui ,
Saeuitiam , et vires, iramque, animosque minaces,
Admouique preces; quarum me dedecet vfus ?
Apta mihi vis eft. vi triftia nubila pello:
Vi freta concutio, nodofaque robora verto,
Induroque niues, et terras grandine pulfo.
Idem ego, cum fratres coelo fum na&us aperto,
( Nam mihi campus is eft ) tanto molimine lu&ior ;
Vt medius noftris concurfibus intonet aether ;
Exfiliantque cauis elifi nubibus ignes.
Idem ego, cum fubii conuexa foramina terrae,
Suppofuique ferox imis mea terga càuernis ;

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Sollicito manes, totumque tremoribus orbem.
Hac ope debueram thalamos petiiffe: focerque 7oco
Non orandus erat, fed vi faciendus, Erechtheus.
Haec Boreas, aut his non inferiora locutus ;
Excuffit pennas. quarum iaétatibus omnis
Adflata eft tellus ; latumque perhorruit aequor.
Puluereamque trahens per fumma cacumina pallam, 7o5
Verrit humum: pauidamque metu caligine te&us
Orithyîam amans fuluis ampleétitur alis.
Dum volat ; arferunt agitati fortius ignes.
Nec prius aërii curfus fuppreffit habenas,

Quam Ciconum tenuit populos, fua moenia, raptor. 71o
Illic et gelidi coniux Aëtaea tyranni ,
Et genetrix faéta eft , partus enixa gemellos ;
Cetera qui matris, pennas genitoris haberent.
Non tamen has vna memorant cum corpore matas:
Barbaque dum rutilis aberat fubmiffâ capillis; * 1 $
Implumes Calaîsque puer, Zethesque, fuerunt.
Mox pariter ritu pennae coepere volucrum
Cingere vtrumque latus ; pariter flauefcere malae.
Ergo, vbi conceffit tempus puerile iuuentae,
Vellera cum Minyis nitido radiantia villo *:o
Per mare non motum prima petiere carima.

[ocr errors]
« AnteriorContinua »