Imatges de pàgina
PDF

Iliadae fratres iura petita dabant.
Saepe domum veniunt praedonum fanguine laeti,
Ft redigunt a&tos in fua rura boues.
Vt genus audierunt ; animos pater editus auget:
Et pudet in paucis nomen habere cafis :
Romuleoque cadit traie&tus Amulius enfe :
Regnaque longaeuo reftituuntur auo.
Moenia conduntur : quae , quamuis parua fuerunt,
Non tamen expediit tranfiluiffe Remo.
Iam , modo, qua fuerant filuae , pecorumque receffus,
Vrbs erat. aeternae cum pater vrbis ait:
Arbiter armorum, de cuius fanguine natus
Credor ; et vt credat pignora certa dabo:
A te principium Romano ducimus anno :
Primus de patrio nomine menfis eat.
Vox rata fit ; patrioque vocat de nomine menfem.
Dicitur haec pietas grata fuiffe Deo.
Et tamen ante omnes Martem coluere priores.
Hoc dederat ftudiis bellica turba fuis.
Pallada Cecropidae , Minoïa Creta Dianam,
Vulcanum tellus Hypfipylea colit:
Iunonem Sparte, Pelopeïadesque Mycenae :
Pinigerum Fauni Maenalis ora caput.
Mars Latio venerandus erat ; quia praefidet armis.
Arma ferae genti remque decusque dabant.
Quod fi forte vacas , peregrinos infpice Faftos:
Menfis in his etiam nomine Martis erit.
Tertius Albamis , quintus fuit ille Falifcis :
Sextus apud populos, Hernica terra, tuos.
Inter Aricinos, Albanaque tempora conftant
Fa&aque Telegoni moenia celfa manu.
Quintum Laurentes, » bis quintum Aequicolus afper,
A tribus hunc primum turba Curenfis habet.
Et tibi cum proauis, miles Peligne, Sabinis
Conuenit: hic genti quartus utrique Deus.
Romulus, hos omnes vt vinceret ordine faltem,
Sanguinis auétori tempora prima dedit,

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

Nec totidem veteres, quot nunc, habuere Kalendas.
Ille minor geminis menfibus annus erat.
Nondum tradideras viétas vi&oribus artes,
Graecia, facundum, fed male forte, genus.
Qui bene pugnarat, Romanam nouerat artem :
Mittere qui poterat pila, difertus erat.
Quis tunc aut Hyadas, aut Pleiadas Atlanteas
Senferat, aut geminos effe fub axe polos ?
Effe duas Arêtos ; quarum Cynofura petatur
Sidoniis ; Helicen Graia carina notet ?
Signaque quae longo frater percenfeat anno,
Ire per haec uno menfe fororis equos ?
Libera currebant , et inobferuata per annum
Sidera : conftabat fed tamen effe Deos.
Non illi coelo labentia figma mouebant;
Sed fua: quae magnum prodere crimen erat.
Illaque de foeno. fed erat reuerentia foeno,
Quantum nunc Aquilas cernis habere tuas.
Pertica fufpenfos portabat longa maniplos:
Vnde maniplaris nomina miles habet.
Ergo animi indociles, et adhuc ratione carentes,
Menfibus egerunt luftra minora decem.
Annus erat ; decimum cum Luna repleuerat orbem.
Hic numerus magno tunc in honore fuit.
Seu quia tot digiti, per quos numerare folemus:
Seu quia bis quino femina menfe parit.
Seu quod ad usque decem numero crefcente venitur;
Principium fpatiis fumitur inde nouis.
Inde pares centum denos fecreuit in orbes
Romulus: Haftatos inftituitque decem.
Et totidem Princeps, totidem Pilanus habebat
Corpora : legitimo quique merebat equo.
Quin etiam partes totidem Titienfibus idem,
Quosque vocant Ramnes , Luceribusque dedit.
Adfuetos igitur numeros feruauit in anno.
Hoc luget fpatio femina maefta virum.
Neu dubites, primae fuerint quin ante Kalendae

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Martis; ad haec animum figna referre potes. Laurea Flaminibus, quae toto perftitit anno, - Tollitur : et frondes funt in honore nouae. Ianua nunc Regis pofita viret arbore Phoebi: Ante tuas fit idem, Curia Prifca, fores. I 4O Vefta quoque , vt folio niteat velata recenti, Cedit ab Iliacis laurea cana focis. Adde , quod arcana fieri nouus ignis in aede Dicitur ; et vires flamma refeéta capit. Nec mihi parua fides, annos hinc iffe priores ; I 45 Anna quod hoc coepta eft menfe Perenna coli. Hinc etiam veteres inniti memorantur honores Ad fpatium belli, perfide Poene, tui. Denique quintus ab hoc fuerat Quintilis: et inde Incipit, a numero nomina quisquis habet. 1 5o Primus, oliviferis Romam dedu&us ab aruis, Pompilius menfes fenfit abeffe duos. Siue hoc a Samio doétus, qui poffe renafci Nos putat ; Egeria fiue monente fua. Sed tamen errabant etiammum tempora; donec - 1 55 Caefaris in multis haec quoque cura fuit. Non haec ille Deus , tantaeque propaginis auétor, Credidit officiis efle minora fuis : Promifiumque fibi voluit praenofcere coelum: Nec Deus ignotas hofpes inire domos. I6o Ille moras Solis, quibus in fua figna rediret, Traditur exaétis difpofuiffe notis. Is decies fenos tercentum et quinque diebus Iunxit, et e pleno tempora quarta die. Hic anni modus eft. in luftrum accedere debet, I65 Quae confummatur partibus, vna dies. i licet Qccultos monitus audire Deorum Vatibus ; vt certe fama licere putat ; Cum fis officiis, Gradiue, virilibus aptus ; Dic mihi, matronae cur tua fefta colant. 17o Sic ego : fic pofita dixit mihi caffide Mauors ; Sed tamen in dextra miffilis hafta fuit : Nunc

Nunc primum ftudiis pacis , Deus vtilis armis,
Aduocor : et greffus in noua caftra fero.
Nec piget incepti. iuuat hac quoque parte morari:
Hoc folam ne fe poffe Minerua putet.
Difce, Latinorum vates operofe dierum,
Quod petis: et memori pectore di&ta nota.
Parua fuit, fi prima velis elementa referre,
Roma: fed in parua fpes tamen huius erat.
Moenia iam ftabant, populis angufta futuris:
Credita fed turbae tunc nimis ampla fuae.
Quae fuerit noftri, fi quaeris , regia nati ;
Adfpice de canna ftraminibusque dornum.
In ftipula placidi carpebat munera fomni :
Et tamen ex illo venit in aftra toro.
Iamque loco maius Romanus momen habebat:
Nec coniux illi, nec focer vllus erat.
Spernebant generos inopes vicinia diues:
Et male credebar fanguinis au&tor ego.
In ftabulis habitaffe , boues pauiffe, nocebat;
Iugeraque inculti pauca tenere foli.
Cum pare quaeque fuo coëunt volucresque feraeque :
Atque aliquam, de qua procreet, anguis habet.
Extremis dantur connubia gentibus: at, quae
Romano vellet nubere , nulla fuit.
Indolui ; patriamque dedi tibi, Romule, mentem.
Tolle preces, dixi : quod petis , arma dabunt.
Fefta para Confo: Confus tibi cetera dicet:
Ipfo fefta die dum fua facra canes.
Intumuere Cures, et quos dolor attigit idem.
Tum primum generis intulit arma focer.
Iamque fere raptae matrum quoque nomen habebant;
Traétaque erant longa bella propingua mora.
Conueniunt nuptae di&am Iunonis in aedem :
Quas inter mea fic eft murus orfa loqui:
0 pariter raptae, (quoniam hoc commune tenemus)
Non vltra, lente poflumus effe piae.
Stant acies: fed vtra di fint pro parte rogandi,

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][graphic]

Eligite. hinc coniux, hinc pater arma tenent.
Quaerendum , viduae fieri malimus, an orbae.
Confilium vobis forte piumque dabo.
Confilium dederat. parent, crimemque refoluunt;
Maeftaque fumerea corpora vefte tegunt.
Iam ftabant acies ferro mortique paratae:
Iam lituus pugnae figna daturus erat:
Cum raptae veniunt inter partesque virosque ;
Inque finu natos, pignora cara , ferunt.
Vt medium campi paffis tetigere capillis ;
In terram pofito procubuere genu.
Et , quafi fentirent, blando clamore nepotes
Tendebant ad auos brachia parua fuos.
Qui poterat , clamabat auum, tum denique vifum :
Et qui vix poterat, poffe coa&us erat.
Tela viris animusque cadunt : gladiisque remotis
Dant foceri generis, accipiuntque, manus.
Laudatasque tenent natas ; fcutoque nepotem
Fert auus : hic fcuti dulcior vfus erat.
Inde diem, quae prima, meas celebrare Kalendas
Oebalides matres non leue munus habent.
An , quia committi ftri&tis mucronibus aufae,
Finierant lacrimis Martia bella fuis ?
Vel quod erat de me feliciter Ilia mater ;
Rite colunt matres facra, diemque meum.
Quid quod hiems, adoperta gelu , nunc denique cedit ;
Et pereunt victae Sole tepente niues.
Arboribus redeunt detonfae frigore frondes;
Vuidaque e tenero palmite gemma tumet.
Quaeque diu latuit, nunc fe qua tollat in auras,
Fertilis occultas inuenit herba vias.
Nunc fecundus ager : Pecoris nunc hora creandi :
Nunc auis in ramo te&ta laremque parat.
Tempora iure colunt Latiae fecunda parentes:
Quarurn militiam votaque partus habet.
Adde , quod excubias Regi Romanus agebat ;
Qua nunc Efquilias nomina collis habet.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]
« AnteriorContinua »