Imatges de pàgina
PDF

Si licet, et fas eft, vates rege vatis habenas : 2 ς Aufpice te felix totus ut annus eat.

empora digereret cum conditcr Vrbis, in anno Conftituit menfes quinque bis effe fuo. Scilicet arma magis, quam fidera, Romule, nôras: Curaque finitimos vincere maior erat. 3o Eft tamen et ratio, Caefar , quae mouerit illum : Erroremque fuum quo tueatur habet. Quod fatis eft , utero matris dum prodeat infans ; Hoc anno ftatuit temporis effe fatis. Per totidem menfes a funere coniugis uxor 3$ Suftinet im vidua triftia figna domo. fHoc igitur vidit trabeati cura Quirimi, Cum rudibus populis annua iura daret. Martis erat primus menfis, Venerisque fecundus : Haec generis princeps, ipfius ille pater. 4Q Tertius a Senibus, Iuuenum de nomine quartus: Quae fequitur, numero turba motata fuit. At Numa nec Ianum, nec auitas praeterit umbras; Menfibus antiquis adpofuitque duos.

e tamen ignores variorum iura dierum : 4$ Non habet officii Lucifer omnis idem. Ille Nefaftus erit, per quem tria verba filentur : Faftus erit, per quem lege licebit agi. Neu toto perftare die fua iura putâris ; Qui iam Faftus erit, mane Nefaftus erat. 5o Nam fimul exta Deo data funt, licet omnia fari ; Verbaque honoratus libera Praetor habet. Eft quoque, quo populum ius eft includere feptis: Eft quoque, qui nono femper ab orbe redit. Vindicat Aufonias Iunonis cura Kalendas: s5 Idibus alba Ioui grandior agna cadit. Nonarum tutela Deo caret. omnibus iftis (Ne fallare caue) proximus Ater erit. Omen ab eventu eft: illis nam Roma diebus Damna fub aduerfo triftia Marte tulit. €o Haec

Haec mihi di&a femel, totis haerentia Faftis,
(Ne feriem rerum fcindere cogar) erunt.

Esse tibi fauftum, Germanice, nuntiat annum ;
Inque meo primus carmine Ianus adeft.
Iane biceps , anni tacite labentis origo,
Solus de Superis qui tua terga vides ;
Dexter ades ducibus ; quorum fecura labore
Otia terra ferax, otia pontus agit.
Dexter ades patribusque tuis, populoque Quirini :
Et refera nutu candida templa tuo.
Profpera lux oritur : linguisque animisque fauete.
Nunc dicenda bono funt bona verba die.
Lite vacent aures ; infanaque protinus abfint
Iurgia. differ opus, liuida lingua, tuum.
Cernis, odoratis ut luceat ignibus aether ;
Et fonet accenfis fpica Ciliffà focis ?
Flamma nitore fuo templorum verberat aurum,
Et tremulum fumma fpargit in aede iubar.
Veftibus inta&is Tarpeias itur in arces:
Et populus fefto concolor ipfe fuo eft.
Iamque noui praeeunt fafces ; noua purpura fulget:
Et noua confpicuum pondera fentit ebur.
Colla rudes operum praebent ferienda iuuenci,
Quos aluit campis herba Falifca fuis.
Iuppiter, arce fua totum cum fpe&et in orbem ;
Nil nifi Romanum , quod tueatur , habet.
Salue, laeta dies, meliorque reuertere femper,
A pgpulo rerum digna potente coli.
Quem tamen effe Deum te dicam, Iane biformis?
Nam tibi par nullum Graecia numen habet.
Ede fimul caufTam , cur de coeleftibus unus,
Sitque quod a tergo, fitque quod ante, vides.
Haec ego cum fumtis agitarem mente tabellis ;
Lucidior vifa eft, quam fuit ante, domus.
Tum facer, ancipiti mirandus imagine, Ianus
Bina repens oculis obtulit ora meis.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Obftupui; fenfique metu riguiffe capillos:
Et gelidum fubito frigore pectus erat.

Ille tenens dextra baculum , clauemque finiftra,
Edidit hos nobis ore priore fonos.

Difce , metu pofito, vates operofe dierum,

Quod petis: et voces percipe mente meas.
Me Chaos antiqui (nam res fum prifca) vocabant.
Adfpice , quam longi temporis a&ta canam.
Lucidus hic aër, et, quae tria corpora reftant,
Ignis, aquae, tellus, unus aceruus erant.
Vt femel haec rerum feceffit lite fuarum,
Inque mouas abiit maffa foluta domos ;
Flamma petit altum ; propior locus aëra cepit :
Sederunt medio terra fretumque folo.
Tunc ego , qui fueram globus , et fine imagine moles,
In faciem redii dignaque membra deo.
Nunc quoque, confufae quondam nota parua figurae.
Ante quod eft in me , poftque videtur idem.
Aocipe, quaefitae quae cauffa fit altera formae.
Hanc fimul ut nôris , officiumque meum.
Quidquid ubique vides, coelum, mare , nubila, terras;
Omnia funt noftra claufa, patentque , manu.
Me penes eft unum vafti cuflodia mundi :
Et ius vertendi cardinis omne meum eft.
Cum libuit Pacem placidis emittere te&tis ;
Libera perpetuas ambulat illa vias.
Sanguine letifero totus mifcebitur orbis,
Ni teneant rigidae condita bella ferae.
Praefideo foribus coeli cum mitibus Horis :
It, redit officio Iuppiter ipfe meo.
Inde vocor Ianus. cui cum Cereale facerdos
Imponit libum, mixtaque farra fali,
Nomina ridebis. modo namque Patulcius idem,
Et modo facrifico Clufius ore vocor.
Scilicet alterno voluit rudis illa vetuftas
Nomine diuerfas fignificare vices.
Vis mea narrata eft : cauffam nunc difce figurae.
Iam tamen hanc aliqua tu quoque parte vides.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Omnis

[graphic]

Omnis habet geminas, hinc atque hinc, ianua frontes : 135 E quibus haec populum fpeétat ; at illa Larem. • Vtque, fedens vefter primi prope limina teéti, Ianitor egreffus introitusque videt ; Sic ego profpicio, coeleftis ianitor aulae, Eöas partes, Hefperiasque fimul.

I4O Ora vides Hecates in tres vergentia partes, Seruet ut in ternas compita fe&a vias. Et mihi, ne flexu ceruicis tempora perdam, Cernere non moto corpore bina licet. Dixerat: et vultu, fi plura requirere vellem, . \ 145

Se mihi difficilem non fore, faffus erat. Sumfi animum , gratesque Deo non territus egi : Verbaque fum fpeétans pauca locutus humum. Dic, age, frigoribus quare nouus incipit annus, Qui melius per wer incipiendus erat ? I 5o Omnia tunc florent : tunc eft noua temporis aetas: Et noua de grauido palmite gemma tumet. Et modo formatis amicitur vitibus arbos ; Prodit et in fummum feminis herba folum : Et tepidum volucres concentibus aëra mulcent, X $ 5 Ludit et in pratis luxuriatque pecus. Tum blandi foles : ignotaque prodit hirundo ; Et luteum celsâ fub trabe fingit opus, Tum patitur cultus ager, et renouatur aratro. Haec ammi nouitas iure vocanda fuit. 16co Quaefieram multis : non multis ille moratus, Contulit in verfus fic fua verba duos. Bruma noui prima eft, veterisque nouiffima Solis: Principium capiunt Phoebus et annus idem. Poft ea mirabar, cur non fine•litibus effet 165 Prima dies. Cauffam percipe , Ianus ait. Tempora commifi nafcentia rebus agendis ; Totus ab aufpicio ne foret annus iners. Quisque fuas artes ob idem delibat agendo: Nec plus quam folitum teftificatur opus. .• I7o Mox ego ; Cur, quamuis aliorum numina placem, P. Ouid. Naf. Opera Tom. III. B Iane,

Iane, tibi primo tura merumque fero ?
Vt per me poffis aditum , qui limina feruo,
Ad quoscumque velim prorfus , habere Deos.
At cur laeta tuis dicuntur verba IXalendis ;
Et damus alternas, accipimusque preces ?
Tum Deus incumbens baculo, quem dextra gerebat ;
Omina principiis , inquit, ineffe folent.
Ad primam vocem timidas aduertitis aures:
Et vifam primum confulit augur avem.
Templa patent auresque Deum : nec lingua caducas
Concipit ulla preces ;di&taque pondus habent:
Defierat paucis : nec longa filentia feci ;
Sed tetigi verbis vltiama verba meis :
Quid vult palma fibi , rugofaque carica , dixi :
Et data fub niueo candida mella fauo ?
Omen , ait , caufià eft , vt res fapor ille fequatur ;
Et peragat coeptum dulcis vt annus iter.
Dulcia cur dentur video : ftipis adiice cauffam ,
Pars mihi de Fefto ne labet vlla tuo.
Rifit ; et, O quam te fallumt tua fecula, dixit,
Qui ftipe mel fumta dulcius effe putes?
Vix ego Saturno quemquam regnante videbam,
Cuius non animo dulcia lucra forent.
Tempore creuit amor , qui nunc eft fummus , habendi.
Vix vltra, quo iam progrediatur , habet.
Pluris opes nunc funt, quam prifci temporis annis ;
Dum populus pauper , dum noua Roma fuit:
Dum cafa Martigenam capiebat parua Quirinum,
Et dabat exiguum fluminis vlua torum.
Iupiter angufta vix totus ftabat in aede;
Inque Iouis dextra fiétile fulmen erat.
Frondibus ornabant, quae nunc Capitolia gemmis
Pafcebatque fuas ipfe Senator oues.
Nec pudor, in ftipula placidam cepiffe quietem,
Nec foenum capiti fuppofuiffe , fuit.
Iura dabat populis pofito modo Conful aratro ;
Et leuis argenti lamina crimen erat,

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
« AnteriorContinua »