Imatges de pÓgina
PDF
EPUB

गृहप्रवेशाय दिनं निरूपणीयं । ततः स विचार्य नवगृह: प्रवेशयोग्यं लग्नं कथयामास । राजोवाच। तत्पूर्वेदिने तत्रास्माभिर् गन्तव्यं भवान् यद् यत् कर्म तब करणीयं तत् सवें स्वयं विधास्यति । अथ वेदगर्भो राजीनुज्ञां गृहीत्वा गृहं गतः॥

परे हनि प्रातः स राजा मन्त्रिणम् आज्ञापितवान् । पाठशाला प्रति लोकान् प्रेषय। ते तत्र द्रव्याण्य आसादयन्तु स्थानानि परिष्कुर्वन्तु । ततः स धनं दवा बहून कार्यकारिणो जनान् प्राहिणोत् । तदनन्तरं स राजा भृत्य.मन्त्रिपुरोहितैः सहितः शुभे मुहूर्ते तत्र जगाम । नृपतिर् गज वाहनेन पुरोहितश्च मन्त्रिप्रभृतयस् तुरगवाहनैश् चलिताः। भृत्याः पदैर् व_जुः ॥ अथ तत्र गत्वा राजा निरूपित.दिवसे ब्रामणैर् वास्तुया

57) r. 176. 58)“ is to be chosen,” “ fixed upon,” root 4 with fa. 59) “ auspicious moment,” “ favourable season.” 60) r, 108. 61) “on the day before that (fixed upon for the ceremony)." " 62) p.203. b. 65) r. 86. 64) p. 42. 65) r. 147.6. 66) “will arrange," root YT with prep. fa, p. 119. 67) acc. case of

अनुज्ञा, “permission to depart," r. 147. 68) p. 143. a.

69) loc. case of 16TT,“ a day.” 70) r. 126. 1) p. 155. 6.

2) p. 175. ३) r.7. 4) 3d plur. imp. of caus. of सद् with सा, "let them procure.” 5) "let them decorate," p. 102. p. 174. 6) acc. case, p. 43. 7) 1st pret. of हि, “to send,” with prep. प्र, bth conj. 1. 94. s) पुरोहित, “ the family priest,” “with the servants, the minister, and the priest,"

9) "at an auspicious moment,” a muhurta is two dandas or forty-eight minutes. 10) . 193. b. वाहन is applied to any thing which carries, p. 150. c. 11) “ the minister and the others,” 1. 157. 12) तुरग, “a horse,” . 25. a. 13) 2d pret. of व्रज, “to go," r. 98. 14) r. 193. a. “having caused the ceremony to be performed by the Brahmans.”

15) वास्तुयाग,

a ceremony or sacrifice performed on entering a new habitation,” r. 157.

r.151.

[ocr errors]

गादिकं कारयित्वा बहुब्राह्मणान् भोजयित्वा नृत्यगीत.वादिवैर् महोत्सवं कारयित्वा छावान् नवं वैश्म प्रावेशयत् । तदनन्तरं नरपतिः कार्यकारादिभ्यः पारितोषिकं प्रादात् । तत्परदिने स्व.पुरं प्रति जिगमिषु राजानं वेदगर्भः परितुष्टमना अब्रवीत् । स.परिवारस्य राज्ञः शुभं भूयात् । भूयात् पुनदर्शनं ।

रिपुञ्जयो भवान् भूयात् प्रजानां च प्रपालकः ।

निरामयो निरातङ्कः सदाभक्तिः परेश्वरे ॥ इत्य आशिषं समाकर्ण्य स राजा जातभक्तिस तैर ब्राह्मणैर् अनुज्ञातः सहामात्यभृत्य पुरोहितैः स्व.पुरं प्रति प्रतस्थे ।

अथ वेदगर्भस्य पाठशालायाः सुख्यातिर् बहुदूरं व्याप्नोत् । विद्यार्थिनश्च नाना.दिग्देशेभ्यः क्रमश आगत्य त्रीणि शतानि बभूवुः। स च तान् सर्वान अन्तेवासिनःप्रतिदिनं त्रिकालम अध्यापयति स्म ॥

pra, p. 83. i.

16)

नृत्य, " dancing"; गीत, “singing"; वादित्र, “ musical instrument," r. 151. a. 17) . 43. i. 18) 1st pret. r. 192. a. 19) r. 194. and r. 157. 20) acc. case, a gratuity,” " that which causes परितोष, “ satisfaction" (p. 23. ix.). 21) 3d pret. of with prep.

22) r. 182. 23) p. 169. a. 24) “ together with his retinue," r. 161. 25) r. 209. 26) “ the conqueror of your enemies," p. 149. 1. 27) “ the guardian.” 28) “free from आमय or sickness,"p. 154. e. r. 161. 29) “ free from all आतङ्क, apprehension.” 30) “always devoted to,” r. 161. 32) loc. case, “the Supreme Lord,” “the Deity,” r.184. a. 33) “ permitted to depart." 34) “spread abroad,” root āp with vi, p. 120. 35) p. 104. 36) acc. case, plur. of अन्नेवासिन्, “a pupil,"

37) प्रति give the sense of "every," r. 171. b. 38) "at the three seasons," i.e. “morning, noon, and evening.” 39) p. 199. e.

p.43.

॥ मनुसंहितासारः ॥

SELECTIONS FROM THE INSTITUTES OF MANU.

ORIGIN OF THE FOUR CLASSES, AND GENERAL VIEW OF THEIR DUTIES.

सर्वस्यास्य तु सगैस्य गुप्त्यर्थं स महाद्युतिः ।
मुख.बाहूरुपज्जानां पृथक् कमाण्य अकल्पयत् ॥१॥
अध्यापनम् अध्ययनं यजनं यांजनं तथा ।
दानं प्रतियहं चैव ब्राह्मणानाम् अकल्पयत् ॥२॥
प्रजानां रक्षणं दानम् इज्याध्ययनम् एव च ।
विषयेष्व् अप्रसक्तिश्च क्षत्रियस्य समासतः ॥३॥
पशूनां रक्षणं दानम् इज्याध्ययनम् एव च ।
बणिक्पथं कुसीदं च वैश्यस्य कृषिम् एव च ॥४॥
एकम् एव तु शूद्रस्य प्रभुः कर्म समादिशत् ।
एतेषाम् एव वर्णानां शुश्रूषाम् अनसूयया ॥५॥
भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां बुद्धिजीविनः ।
बुद्धिमत्सु नराः श्रेष्ठा नरेषु ब्राह्मणाः स्मृताः ॥६॥

4) जरु,

masc.

[ocr errors]

1) Gen. case, sing. of सर्ग, “ creation." 2)r. 171. c.

3) r. 159. “ the thigh."

5) पद्, masc.

the foot,” r. 16. This is a complex compound, the whole being a dependent involving an aggregative, p. 171. b. 6)r.7. *) 1st pret. of carna,“ to enjoin,” 10th conj. p. 87. e 8) acc. case of यजन, n. performance of a sacrifice." 9) the lengthening of the a shows that this word is from the causal, p. 87. e. 10) acc. case of प्रतियह, “acceptance." 11) r. 196. 12) "summarily,” p. 152. a. 15) acc. case of बणिकपथ, n. “traffic,” lit.“ merchants.” " 14) acc. case कुसीद,

usury.”
15) acc. case of

fem. service," lit. “desire to hear,” p. 23. xii. 16) instr. case of अनसूया,

शुश्रूषा,

fem. " absence of envy or grudge,” p. 182. d. 17) p. 188. d. 16) r. 144. a. 19) r. 42. ii. and p. 188. d.

way of

of

n.

ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वासु कृत.बुद्धयः । कृत.बुद्धिषु कतारः कर्तृषु ब्रह्मवेदिनः ॥७॥ विप्राणां ज्ञानतो ज्येष्ठं क्षत्रियाणां तु वीर्य्यतः। वैश्यानां धान्य,धनतः शूद्राणाम् एव जन्मतः॥६॥ ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस यो वर्णी द्विजातयः । चतुर्थ एकजातिस तु शूद्रो नास्ति तु पञ्चमः ॥९॥

THE FIRST OR SACERDOTAL CLASS (OR BRAHMANS). Duties of the Brahman in the first Order (Ashrama) or Quarter of his Life, as a Brahmachārī, or Student of Religion, subject to

his Guru or Preceptor. विद्या ब्राह्मणम् एत्याह सेवधिस ते स्मि रक्ष मां। असूर्यकाय मां मा दास तथा स्यां वीर्यवतमा ॥१०॥ यम् एव तु शुचिं विद्या नियत.ब्रह्मचारिणं । तस्मै मां ब्रूहि विप्राय निधिपायाप्रमादिने ॥११॥ धमीर्थौ यत्र न स्यातां शुश्रूषा वापि तड्धिा । तत्र विद्या न वातव्या शुभं वीजम् इवोषरे ॥१२॥

20) ब्रह्म,

18) p. 44. 19) p. 37.

“ the divine spirit, from which all things are supposed to emanate, and to which they return." "

21) p. 152. a. 22) p. 23. viii. 23) p. 48. 24) indec. part. of root i, “to go," with prep. d, p. 144. a. 25) nom. case (r. 25. a.) of सेवधि, a divine treasure.”

." 1) r.9. १) p. 101.

3

1) dat. case of असूयक, “a detracter." 4) r. 208. and s) nom. fem. of the superl. degree of वीर्यवत्, “possessed of vigour;" r.42. i. r. 71. 6)r. 174. 7) 2d sing. pot. of vid, “ to know,” p. 95. and r. 28. 6. )r. 194. 9) p. 114.

10) dat. case of निधिप, “the protector of a treasure"; प, “a protector,” from पा, “to protect," by r. 131. 1.

11) dat. case of अप्रमादिन, “ not negligent,” p. 43. 12) r. 152. a. 13) nom. fem. of fut. pass. part. of vap, “ to sow," p. 146. a. 11) जपर, n. "a barren salt soil.'

p. 83.i.

विद्युयैव समं कॉम मर्तव्यं ब्रह्मवादिना ।
आपछ् अपि हि घोरायां न त्व एनाम इरिणे वपेत् ॥१३॥
ब्रामस्य जन्मनः कती स्व.धर्मस्य च शासिता।
बालो पि विप्रो वृद्धस्य पिता भवति धैर्मतः ॥१४॥
न तेन वृद्धो भवति येनास्य पलितं शिरः ।
यो वै युवाय अधीयानम् तं देवाः स्थविरं विदुः ॥१५॥
यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।
यश्च विप्रो-नधीयानम् बयस ते नाम बिभ्रति ॥१६॥
सेवैतेमांस तु नियमान् ब्रह्मचारी गुरौ वसन् ।
सन्नियम्येन्द्रिय.यामं तपो.वृद्यर्थम् आत्मनः ॥१७॥
चोदितो गुरुणा नित्यम् अप्रचोदित एव वा।
कुर्याद् अध्ययने यत्नम् आचार्य्यस्य हितेषु च ॥१॥
आचार्यश्च पिता चैव माता भ्राता च पूर्वजः।
नार्तेनाप्य अवमन्तव्या ब्राह्मणेन विशेषतः ॥१९॥
यं मातापितरौ क्लेशं सहेते सम्भवे नृणां ।
न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्ष.शतैर् अपि ॥२०॥
15) r. 6. 16) p. 151. a. 1) ब्रह्म, “the Vedas"; वादिन्, “ an expounder," p. 149. a.

19) इरिण, n. “ barren soil."

38

18) p. 52. note.

20) ब्राह्म, adj. " relating to Brahma,"
“divine,” p. 23. viii. 21) r. 66. 22) swa is here used generally ("own") and
not reflexively. 23) nom. case, sing. masc. of surfaq, p. 115. p. 149. 2.
24) p. 152. a. 25) पलित, adj. "gray" (as the hair). 26) nom. case, sing. of the
pres. part. ātm. of wrt, “ to read,” p. 113. and r. 124. 27) p. 95. note. 28) p. 23. xii.
29) r. 135. 30) p. 117. 31) for सेवेत इमान्, r. 5. r. 20. : seveta is the 3d sing.
pot. atm. of sev, to serve," "practise." 32) See verse 62. 33) i.e. गुरुसमीपे,

"at his Guru's." 34) indec. part. of yam,to restrain,” with prep. sam
and ni. 35) p. 177.c. 36) p. 102. 37) p. 195. b. 38) “ born first," "elder."
39) p. 140. L. 40) 1. 152. b. 11) 3d dual pres. ātm. of sah, “ to bear.” 42) p. 37.+.
43) "acquittance," "discharge of a debt."

11) p. 198. 1. 4) r. 180.

com.

« AnteriorContinua »