Imatges de pàgina
PDF
EPUB

2

3

1.

येणोक्तं । भवतु तावद् भुवर्तीम् अभिमतं , पुनर् आह । प्रथमं वेद पाठिन उपविशन्तु ॥ ततो यथाविधि तान वेद पाठान् अपाठयत् ॥ तदनन्तरं गुरुर आह । इदानीं ताध्यायिन आगच्छन्तु ॥ तेष्व् आगतेषु तास तान अध्यापितवान् ॥ इत्थं स्मीतान स्मृतीर् अध्याय गुरु गृहं गतः ॥ एवं क्रमेण प्रत्यहं वेदादीनि शास्त्राणि पार्टयति स्मै॥

7 अथकदा विद्यागर्भः स्व.गृहे पितरं विज्ञापयामास । पितस् तावद् अस्माकं पाठशलाया मटाश चत्वारिंशत्संख्यकाः सुन्ति । शियास तु तं निवसन्ति । अत एकैक स्मिन् मठे वो वो वयस् वयश्च विद्यार्थिनो वसन्ति । तत्र तेषां भोजन शयनादिषु क्रियासु महत् कष्टं, जायते । किं तावत् कर्तव्यं ॥ इति श्रुत्वा सो-ध्यापकः किमपि प्रत्युतरम्

6

[graphic]
[ocr errors]

7) पाठ,

2) p. 104.

3) p. 163. e. 4) See root ब्रू, p. 114. note b. 5) “readers of the Vedas," nom. pl. m. (p. 149. a.) 6) p. 177.b.

a lesson,” “ lecture,” r. 192. a. 8) p. 87.e. 9) r. 27. a. 10) p. 153.f. ") nom. pl. of अध्यायिन्, “a reader, p. 149. a. 12) p. 174. 13), r. 20. 14) p. 142. a. 15) p. 152.c. 16) स्मार्च, “a student of स्मृति or law," p. 23. viii.

. 17) p.145.i. 18) p. 151. b. 19) "every day," प्रति is often prefixed in this sense, p. 177. b. 20) p. 167. b. 199. e. 22) for अथ एकदा, . 6. See also p. 152. d. 23) p.37.

21)2d pret. of the causal of 511, “ to know," with prep. fa, p. 87. d. and r. 108.

21) p.

25) voc. case, p.37. and r.31. 26) gen. case, p. 31. and r.28. b.

r) r. 25. a. 28) p. 48. seur: is the proper form (r. 157.), but I may be redundantly added to

29) p. 101. 30) r. 25. a. 1) p. 49. 32) root vas, with prep. ni, p. 107.

33) p. 152. a. r.28. a. 34) loc. c. (r. 72.) of ekaika, "each single," eka being doubled, r.6. The doubling of a word in a distributive sense is very usual. 35) p. 48. 36) p. 171.. 37) r. 63. 38) 7.89. a. 59) p. 146. a. 40) r.26. b. 41) p. 150.b.

42) " any,” p. 54. . 85. 43)“ answer,” acc. c.

any word.

[ocr errors]

5

6

10 अदत्वा क्षणं चिन्तापरो भूत्वा मनसा बहु विचार्य बुद्ध्या तद् उपायं निश्चितवान् । पश्चात् पुत्रम् उवाच । शृण पुच प्रवक्ष्यामि। अस्माकं पाठशालाया ये ये मठाः सन्ति ते सर्वे पाषाण निर्मिताः । अधुना तादृशानां मठानां निम्मापणं बहु धनव्यय साध्यं । तावन्ति धनानि च मम गृहे नेदानी सन्ति । किन्तु धनं विना ते कथं भवृियन्ति । यतः ।

विना वित्तव्ययं कापि कार्य सिद्धिर न जायते धन.मूलाः क्रियाः सवा,यनस् तस्याजने मुतः अतो च मया निश्चितम् एतत् । त्वं गृहे, तिष्ठ । अहं श्वो ग्रानान्तरं गन्तास्मि । बहवो निनः सन्ति दातारः। किन्तु सर्वेषां मध्ये बहुधनो धुर्मिष्ठो वदान्यश्च वीरजिम्बामा राजास्ति । तस्यैव गृहं गमिष्यामि । इत्य उक्त्वा म आचार्यः साज छियान् समाहूय तैः सह काशीराजगृहं ययौ ॥

[graphic]
[ocr errors]

2

p.142.

nom. c. n.

62)

#) “without giving,"p. 143.a. x. 135. 45) r.180. a. 46) “lost in thought," nom. c. 47) p.143.a. 48) p. 43. p. 182. d. 49) p. 151. a. 50) "having deliberated," root char in caus. with prep. vi, p. 145. i. 51) inst. c. of gfs,“ mind.” 52) “ he fixed upon,"

53) p.151.. 54) p. 76.d. 55) r. 94. 56) “I will declare," 2d fut. of vach (p. 80.), with prep. प्र.

br) r.86.

58) “ built with stone," r.144. 59) p. 151.b. 60) “of such like,” gen. pl. दृश is added to the crude pronouns त, एत, य, to express similarity, the final a being lengthened. 61) “ the building,”

" to be effected by the outlay of much money,” p.171.b. 63) r. 61. 64) for न इदानीं, r.5. 65) r. 137. 66) p. 156. c. 67) p. 152.. 68) p.104. 69) r. 147. 70) r. 85. 71) r. 157. 72) loc. case of win, "acquisition," p. 185. c. 73) "is recommended," p. 140. 0. 74) p. 107.

75) श्वस्, “tomorrow,” r. 26. 76) p. 172.g. 77) 1st fut. of gam, “to go," p. 80.

a.

78) p. 35.

79) p. 43. 80) p.37. 81) r. 156. 82) p.47. 83) "munificent," r. 25. a. 4) वीरजित, proper nan “Hero-conqueror," r. 42., t changed to n by r. 15. (see p. 167.). 85) p. 41. r. 86) 2d fut. p.80. 8) for सर्वान् शिष्यान्, r. 20.t.s) p. 145. d. 89) “ to the palace of the king of Benares.” 90) p. 76. a. p. 112. and r. 191. a.

F F.

2

[ocr errors]

3

[ocr errors]

4 अथ वेदगर्भः सर्वैः शिष्यैः सह नाना.शास्त्रालापैर बहुदूरे गत्वा गङ्गातीरे माध्याहिकी क्रिया चकार । ततस् तत्र दण्डम एक विश्रम्य पुनर जाम । तदनन्तरं गत्वा गत्वा बहून्य अदृष्टपूर्वाणि राजकीयेश्वर्याणि पश्यन्तस् ते ब्राह्मणा बहुजनाकुलं राजवार प्रापुः। तत्र द्वौ दीवारिकौ दराई हस्तौ तान् ब्राह्मणान दृष्ट्वा प्रणेमतुः पप्रच्छतुश्च । भवन्तः यास्यन्तीति। वेदगर्भः प्रत्याह । जि.सन्निधिं गन्तुकामा वयं तत्रास्मान

नयतं । ततस तयोर एकः शीघ्रं गत्वा तेषाम् आगमन,वाती मन्त्रिणे कथयत् । मन्त्री राजानं विज्ञापि

[graphic]
[ocr errors]
[ocr errors]

66

1) “with conversations on various books of science,” or “with various conversations on literary topics." " 2) " belonging to mid-day,” acc. case, fem. p. 23. viii. 3) p. 102.

4) acc. case of दण्ड, “a space of twenty-four minutes,” r. 180. a. 5) “having rested” (p. 145. f.), from WA,“ to be weary,” see the force of fa, P.

175. 6) p. 107.

7) The repetition of the word gives continuity to the action, “ as they kept on advancing." 8) acc. case, plur. neut. p. 36. 1.7. )p. 172. g. 10) राजकीय,

regal” (p. 23. xi.); google, “supremacy” (p. 23. vii.), “signs of regal supremacy,” r.154.

11) p. 107. I. 123. 12) r. 28. b. 13) "thronged with many people," p. 171. . 14) 7. 147.

15) 3d plur. 2d pret. of ap (p. 120.) with प्र. 16) nom. case, dual of दौवारिक, “a porter.” In forming a noun according to p. 23. ix., when the initial is a double consonant, consisting of two letters of which the last is v or y, this double consonant is resolved into a syllable by the insertion of u for v, or i for y, and this u or i take the Vșiddhi change required by the rule. a mace," " staff,"r. 157.

18) 3d dual, 2d pret. of Fri,“ to bow” (p. 76. c.), with prep. प्र, see p. 175. 19) 3d dual, 2d pret. of प्रच्छ, “to ask." According toWilkins and Bopp (whose authority was followed at p. 77. f. and p. 111.) this should be पपृच्छतुः, but the form पप्रच्छतुः is correct according to the Siddhanta Kaumudi 142, and on the same authority the base que will be retained throughout this tense. 20) r. 84. 21)p. 152. b. 22) p. 112. and r. 4. 23) see ब्रू, note b. p.

114. and

p.

175. 24) “ the king's presence," r. 147.

25) p. 198. c. 26) 2d dual, imperat. of aft, to lead.” 27) p. 51. 28) p. 151. 29) dat. case, p. 43.

17) दण्ड,

2

3

4

[ocr errors]

3

2

3

4

॥ वेदगर्भोपाख्यानं ॥ तवान् । ततो राजाज्ञया सो-मात्यः समेत्य बहुमान.पुरःसरं तान राजसभा समानयत् । तदा राजा सिंहासनाद् उत्याय तम् आचार्य प्रणनाम। तदानीं वेदगभी राजानं वर्णयितुम् आरम्यवान् ।

भवन्तो धार्मिका धीरा धनिनो दानशीलिनः। दया.दाक्षिण्य.सम्पन्नाः सत्यव्रतपरायणः ॥ सौन्दर्यभूमयः शूर यायका जितेन्द्रियाः जितारोपरयाः सौम्याः सुशीलाः सत्वशालिनः ॥ श्रुतस्य पारहश्वानो राजनीति विचक्षणाः। सदोद्यमाः सदाचाराः प्रजापालनतत्पराः ॥ नाना,देश विशेष,ज्ञा नानाभाषासु पण्डिताः । नानागुणिगणैः सेव्याः सुसञ्चित.यशोधनाः ॥ राजोक्तं । साधु पाण्डित्यं साधु कवित्वं । पाण्डित्यं

30) आज्ञा, an order," p. 182. c. 31) “ with great respect,” lit. “preceded by great respect." 32) 1st pret. of alt with sam and ā. 33) inf. mood of root ad,“ to eulogize,” 10 conj. 34) “ began,” root of with prep. 91, r. 126. See also p. 197. 35) nom. plur. (r. 28. 6.) p. 23. ix. See also r. 188. 36) nom. plur.“ of a generous disposition.” 37) p. 171.6. 38) “ devoted to the sincere (discharge of ) religious observances.” 89) सौन्दर्य, “beauty" (p. 23. vii.); भूमि, "site" (p. 34.). 40) nom. plur. of Tru," the performer of frequent sacrifices." 41) p. 169. a. 42) रोष, “passion"; 0,"current,” “ the current of whose passion is restrained.” 43) सौम्य, “handsome as the moon.” "

4) सत्व, “excellence"; शालिन्, “possessing." " always"; उद्यम, “exertion,” r. b. r. 161. 46) सत, "good"; आचार, "practice," r. 14. r.159.

47) “devoted to the protection of your subjects." 48) “ knowing the peculiarities of various countries"; ज्ञ, "knowing,” p. 149. 1. 49) loc. case of भाषा,

a dialect." 50) गुणिन्, “a gifted person" (r. 20. last paragraph); गण, multitude." 51) “ to be honoured,” root sev, p. 147. c. 52) “ possessing a large accumulation of fame and riches,” r. 171. b. 8) 7.140. 54) p. 33. p. 22. vi.

45) सदा,

[ocr errors]
[ocr errors]

2

2

4

[ocr errors]

राज्यतो वरं । सुकविता चेर्दै अस्ति राज्येन कि? यतः ।

चारैः पश्यन्ति राजानः शास्त्रैः पश्यन्ति पण्डिताः ॥ चारचक्षषा-पि राजीनो ने सर्वज्ञाः । शास्त्रचक्षुषः पण्डिता एवं सर्वज्ञा अंतो राजत्वात् पाण्डित्यस्य विशिष्टतास्ति । वेदगर्भ उवाच । भद्रम् उक्तं भवता किन्तु सीमाणिनां पालकत्वाद राज्ञः, प्रधानत्वं । अपरञ्च ।

इन्द्रियाणि विनिर्जित्य तप उयं चकार यः। दत्तदानः स्वधर्मःस्थः स राजा जायते क्षिती ॥ इत्य आकर्ण्य राजा दृष्ट.चित्तम तं विप्रं बहु प्रशस्य तस्मै सही रूप्य मुद्रा ददौ । तदनन्तरं सिंहासनाद् उत्थाय स्वान्तःपुरं प्रविष्टवान् । मन्त्री स.शिष्यं वेदगर्भम् आहु । भवद्भिर अद्य स्थातव्यं । नृपतिर भवतां वेदपाठान श्रोतुम इच्छति । श्वः प्रातः पाठं श्रावयित्वा गन्तव्यं ॥ अथ कार्याधीश आगन्य तान विप्रान् वासगृहं नीत्वा

[graphic]
[ocr errors]

2

[ocr errors]

55) “than royalty, p. 152. a. p. 188.f.56) r.217. 57) r.187.a. 58) p. 107. 59) p. 167. a. 60) विशिष्टता, "superiority, p. 24. xiv. p. 188.1. 61) r.28. a. 62) r. 154. प्राणिन, “a living creature," p. 27. iv. 63) “ from his being the पालक (r. 150. b.) or protector," see r.177. b. 64) p. 154. b.

65) root जि, “to conquer,” with prep. fa and fare, p. 144. a. 66) acc. case, neut. p. 43. . 28. a. 67) “one by whom gifts are given," " liberal," p. 169. a.. 68) p. 149. 1.

69) loc. case of fafa, “the earth,” p. 34. 70) p. 169. a. 71) root sra, “ to praise,” p. 145. e. 72) r. 194. 73) p. 49. 74) “ silver coins,” acc. case, plur. fem. (p.31.), r. 28. b. 75) p. 118.

76) acc. case of अन्तःपुर, “the inner or private apartments.” 77) p. 153.f. 78) p. 146. a. 79) p. 197. 80) causal of

श्रु, “to hear," p. 144. c. 1) p. 203. b.

2) lit. “the superintendant of affairs (r. 147.), "the steward," r. 28. a. १) p. 145.g. 4) नी, “to lead," 7.1:02. b.

« AnteriorContinua »