Imatges de pÓgina
PDF
EPUB

सम्प्राप्ताय व अतिथये प्रदद्याद् आसनोदके ।
अन्नं चैव यथाशक्ति सत्कृत्य विधिपूर्वकं ॥५५॥
न वै स्वयं तद् अत्रीयाद् अतिथिं यन् न भोजयेत् ।
धन्यं यशस्यम् आयुथं स्वग्य चातिथि पूजनं ॥५६॥
यत्किञ्चिद् अपि दातव्यं याचितेनानसूयया ।
परितुष्टेन भावेन पात्रम् आसाद्य शक्तितः ॥५७॥
येन येन तु भावेन यद् यद् दानं प्रयच्छति ।
तत् तत् तेनैव भावेन प्रानोति प्रतिपूजितः ॥५॥
न विस्मयेत तपसा न दवा परिकीर्तयेत् ।
विस्मयात् क्षरति तपो दानं च परिकीर्तनात् ॥५९॥
न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत् ।
व्रतेन पापं प्रछाद्य कुर्वन् स्त्री.शूद्रदम्भनं ॥६०॥
यो न्यथा सन्तम् आत्मानम अन्यथा सत्सु भाषते ।
स पापकृतमो लोके स्तेन आत्मापहारकः ॥६१॥

with प्र.

6) p. 124.

2) dat. case, p. 33. and r. 194. s) 3d sing. pot. of दा (p. 118.)

4) r. 152. a. 5) lit. “preceded by rule"; पूर्वक is very commonly added to

a word in modern Sanscrit and Bengali, to express the manner in which, or the state of mind with which, any thing is done. 7) p. 23. vii. 8) 7.147.

पूजन, “the act of honouring." १) 7. 187. 10) "a fit object," properly “ a vessel.” 11) root sad with ā, “to meet with." 12) yam (r. 88. c.) with pra, “to bestow." 13) “ honoured in return," p. 175. 14) 3d sing. pot. ātm. of smi, 1st conj. with vi, “ to admire,” " feel pride in."

15) r. 175. b.

16) root कृत, 10th conj. irreg. with परि, “to proclaim." 7) अपदेश, “ disguise." 16) indec. part. of the root छद्,

10th conj. “to cover," with prep. प्र, p.145. i.

19) दम्भन, “deceit."

20) r. 123 21) r. 197. 22) r. 42. r. 71. 23) root ह, “to seize” (p. 150. b.), with prep. apa.

यमान सेवेत सततं न नित्यं नियमान् बुधः यमान् पतत्य् अकुर्वाणो नियमान केवलान् भजन ॥६२॥ धर्म शनैः सचिनुयाद् वल्मीकम् इव पुत्तिकाः । परलोक.सहायार्थ सर्वभूतान्य अपीडैयन् ॥ ६३॥ नामुच हि सहायार्थ पिता माता च तिष्ठतः । न पुत्रदारं न ज्ञातिर् धर्मस् तिष्ठति केवलः ॥६४॥ एकः प्रजायते जन्तुर् एक एव प्रलीयते । एको नु ते सुकृतम् एक एव च दुष्कृतं ॥६५॥ मृतं शरीरम् उत्सृज्य काष्ठ,लोष्ट.समं क्षिती। विमुखा बान्धवा यौन्ति धर्मम् तम् अनुगछति ॥६६॥ तस्माद धम्मै सहायाथै नित्यं सच्चिनुयाच छनैः। धर्मेण हि सहायेन तमस् तरति दुस्तरं ॥६७ ॥ धर्म.प्रधानं पुरुषं तपसा हताकिल्विषं । पर.लोकं नयत्य आशु भास्वन्तं ख.शरीरिणं ॥६॥

24) The yamāh, or“ moral duties,” according to the scholiast, are purity of thought, chastity, compassion, patience, truth, religious meditation, honesty, freedom from malice, mildness, and self-restraint: the niyamāh, or “ceremonial duties,” are ablution, fasting, sacrificing, reading of scripture, and religious silence. 25) r. 124. a. 26) root भज, “to serve," "perform," r. 123. 27) 3d sing. pot. of root chi (p. 95.) with prep. sam. 26) nom. plur. of पुतिका, “a kind of ant"; पिपोलिकाप्रभेदाः, Com. According to Wilkins, these ant-hills are seen in Bengal eight or ten feet high. 29) r. 171. c. 30) nom. case sing. of the pres. part. of root पीड्, 10th conj. “to pain,” r. 135. 31) p. 152. b. 32) r. 153. a. 33) 3d sing. pres. atm. of ली, 4th conj. “ to perish." 31) 3d sing. pres. ātm. of TFT, 7th conj. “to eat,” r. 95. and see

युन्,

122. 35) p. 110., p. 145.f. 36) p. 112. 37) r. 17. 38) r.69. 39) हत from

हन्,

“ to destroy,” p. 140. 0. किल्विष, n. “ sin," p. 169. 4. 40) acc. case of भावत्, “luminous," formed from भास्, “light,” by r. 42. i. 41) acc. case of खशरीरिन्, “ having a celestial body," from ख, “ heaven,” and शरीर, "body, p. 27. iv.

, p.

[ocr errors]

Duties of the Grihastha's Wife.

पाणियाहस्य सांध्वी स्त्री जीवतो वा मृतस्य वा । पति.लोकम् अभीप्सन्ती नाचरेत् किञ्चिद् अप्रियं ॥६९॥ उपचर्यः स्त्रिया साध्या सततं देववत् पतिः । पतिं शुश्रूषते येन तेन स्वर्गे महीयते ॥७०॥ सदा प्रहृष्टया भाव्यं गृहकार्येषु दक्षया । सुसंस्कृतोपस्करया व्यये चामुक्त हस्तया ॥७१॥ पतिं या नाभिचरति मनोवाग्देहसंयता। इहाम्यां कीर्तिम् आमोति पति.लोकं परंच च ॥७२॥ न च नामापि गृह्णीयात् पत्यो प्रेते परस्य तु । आसीतामरणात् क्षान्ता नियता ब्रह्मचारिणी ॥७३॥

1) gen. case of पाणियाह, one who takes by the hand," a* husband." 2) nom. fem. of Fry,“ virtuous,” p. 46. 3) nom. fem. of pres. part. (p. 136. b.) of desid. form of āp (p. 130. e.) with prep. abhi.

4) “ to be served," root char with prep. upa, p. 147. g. 5) inst. case, r. 49. 6) p. 152.f. 7) 3d sing. pres. of an irregular nominal verb gły,“ to be exalted,” “honoured,” formed from WETT, “great," com. yun. ४) तया, “by her (understood) भाव्यं, it is to be (p. 147. d.) प्रहृष्टया, cheerful," see p. 203. c. 9) inst. fem. of दक्ष, “ skilful." 10) p. 169. a. उपस्कर, an article of household furniture.” Com. कुण्डकटाहादि, “pots," "pans,” “crockery,” &c. 1) inst. fem. of अमुक्तहस्त, lit.“ whose hand is not free,” p. 169. a. 12) Er with a fir, “to transgress,” “ to deal treacherously with.” " 15) acc. fem. of अग्य,

66 chief."

14) p. 152.8. 15) p. 35.+.

16) loc. case of प्रेत, “ deceased," root इ, “to go,” with प्र, p. 138. b. 17) 3d sing. pot. ātm. of root W7, 2d conj. “ to remain.” 18) आ, “until"; मरणात, abl. case “death,” p. 155. a. 19) "patient," p.141.

Duties of the Brahman in the third Order, or Quarter of his Life,

as a Vānaprastha, or Hermit. गृहस्थम् तु यदा पश्येद् बैली.पलितम् आत्मनः । पुत्रेषु भार्या निक्षिप्य तदारण्यं समाश्रयेत् ॥ ७४॥ यद् भक्ष्यं स्यात् ततो दद्याद् बलिं भिक्षां च शक्तितः। अम्मूल.फल.भिक्षाभिर् अर्चयेद आश्रमागतान् ॥७५॥ स्वाध्याये नित्यायुक्तः स्याद दोन्तो मैंः समाहितः । दाता नित्यम् अनादाता सर्वभूतानुकम्पकः ॥७६॥ अप्रयानः सुखार्थेषु यथावद् विजितेन्द्रियः । धराशयो ममश्चैव वृक्षामूलानिकेतनः ॥७॥ तपश् चरन् उयतरं शोषयेद् देहम् आत्मनः। वीत.शोकभयो विप्रो ब्रह्मलोके महीयते ॥७॥ Duties of the Brahman in the fourth Order, or Quarter of his Life,

as a Bhikshu, or religious Mendicant. वनेषु तु विहृत्यैवं तृतीय भागम् आयुषः । चतुर्थम् आयुषो भागं त्यक्त्वा सङ्गान् परिवजेत् ॥७९॥

20) बली, "a wrinkle." 21) r. 197. 22) p. 145. f. 23) root श्रि, 1st conj. with sam and ā, “to have recourse to." 4) p. 152. a. 25) अप, “water," p..45. f; प is changed to # by the same rule that a final 7 is changed to 3 before a nasal, r. 15. 26) r. 151. a. 27) r. 143.

25) युक्त, "intent on."

29) p.141. 30) “amicable,” from fHTET, “a friend,” by p. 23. viii. 31) “composed,” from dhā with prep. sam and ā, p. 139. c. 32) p.37.

अन् जादाता,

"a receiver, p. 174.

4) from root कम्य् with prep. अनु (p. 150. b.), lit. “ trembling after," " easily moved with commiseration." 35) धरा, “ the ground"; शय, “who sleeps," from it, “to sleep,” p. 149. 1. 36) “ free from selfishness"; स, "not," and मम, 37) निकेतन, n. “a habitation," p. 32. +.

"severe,"r.71. 39) root

शुष्,

10th conj. (p.87.e.), "to dry up." 10) वीत, “freed from," lit. “gone,” root s with prep. fa, p. 138. b. 1) root with fa, p. 175., p. 144. a. 2) root. वन with परि, “to wander about," especially as a mendicant.

ॐ)

not

66 of me.”

."

38) उम,

कुनकेशनख,श्मश्रुः पांची दगडी कुसुम्भवान् ।
विचरेन नियतो नित्यं सर्वभूतान्य अपीडयन् ॥१०॥
नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितं ।
कालम् एव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतको यथा ॥१॥
इन्द्रियाणां निरोधेन रागद्वेष.क्षयेण च ।
अहिंसया च भूतानाम् अमृतत्वाय कल्पते ॥१२॥
अतिवादांस तितिक्षेत नावमन्येत कञ्चन ।
क्रुध्यन्तं न प्रतिक्रुध्येद आकुष्टः कुशलं वदेत् ॥३॥
अल्यानाभ्यवहारेण रहः स्थानासनेन च ।
हियमाणानि विषयैर इन्द्रियाणि निवर्तयेत् ॥४॥
जरा,शोक,समाविष्टं रोगायतनम् आतुर ।
रजस्वलम् अनित्यं च भूतावासम इमं त्यजेत् ॥५॥

com.

5) "having a पात्रordish,"p.27. iv. 4) "having a दण्ड or staff,"p.27. iv. 5) "haring a कुसुम्भ or water-pot,” r. 42. i.

') 3d sing. pot. atm. of root ई, 1st conj. with प्रति, "to expect." 7) “wages,” भृति, 8) “a hired labourer."

9) inst. . case of fasty,“ restraint.”

10) dat. case of अमृतत्व, “immortality," p. 22. vi. r. 194.

1) 3d sing. pres. ātm. of कृप, 1st conj. (p. 64. a.), “to be fit for." 12) acc. case plur. (r. 20.) of अतिवाद, "opprobrious language." 15) p. 129. r.119. 14) p. 176. 15) root

क्रुश

with आ, “to curse," p. 139. i. li welfare.” 17) अभ्यवहार, "eating." 16) रहस्, adv. "in private." 19) r. 153. 20) nom. plur. neut. of the pres. part. of the passive of हु, r.124. 21) caus. of root वृत with नि, “to cause to cease." 22) root fast with

सम्

and enter," " "occupy, p. 139.i. 26) "possessed of रजस्, or the quality of passion,"

16) lit.

आ,

“to

" element"; भावास, “ habitation," i.e. देहं पृथिव्यादिभूतनिमिर्मतं, "a body formed of the five elements, earth, fire, water, air, and æther.”

p. 23. xii.

24) भूत,

« AnteriorContinua »