Imatges de pàgina
PDF
EPUB

P. OVIDII NASONIS

METAMORPHOSEON

[merged small][ocr errors]

LIBER XV.
Quaeritur interea, qui tantae pondera molis
Sustineat, tantoque queat succedere regi.
Destinat imperio clarum praenuntia veri
Fama Numam. non ille fatis cognofle Sabinae
Gentis habet ritus : animo maiora capaci
Concipit : et quae fit rerum natura requirit.
Huius amor curae , patria Curibusque reli&tis ,
Fecit, ut Herculei penetraret ad hospitis urbem.
Graia quis Italicis auctor pofuiffet in oris
Moenia quaerenti , fic e fenioribus unus
Rettulit indigenis, veteris non inscius aevi :
Diues ab Oceano bubus Ioue natus Iberis
Litora felici tenuisse Lacinia cursu
Fertur : et armento teneras errante per herbas,
Ipse domum magni, nec inhospita tecta , Crotonis
Intraffe ; et requie longum relevasse laborem;
Atque ita discedens , Aeuo, dixiffe , nepotum
Hic locus urbis erit; promissaque vera fuerunt.
Nam fuit Argolico generatus Alemone quidam
Myscelos, illius Dis acceptiffimus aeui.
Hunc super incumbens pressum grauitate foperis
Clauiger adloquitur : Patrias , age, desere sedes :
I, pete diuerfi lapidosas Aesaris undas.
Et, nisi paruerit, multa ac metuenda minatur.
Post ea discedunt pariter somnusque Deusque.

15

P. OVID. NAS. METAM. LIB. XV. 315 jurgit Alemonides; tacitaque recentia mente Visa refert: pugnatque diu fententia secum. Numen abire iubet : prohibent discedere leges : Poenaque mors posita est patriam mutare volenti. Candidus Oceano nitidum caput abdiderat Sol,

30 Et caput extulerat denfiffima fidereum nox: Visus adeffe idem Deus eft, eadenique monere; Et, nisi paruerit, plura et grauiora minari. Pertimuit : patriumque fimul transferre parabat In sedes penetrale nouas ; fit murmur in urbe :

35 Spretarumque agitur legum reus. atque peracta est Caussa prior , crimenque patet fine teste probatum, Squallidus ad fuperos tollens reus ora, manusque, ( cui ius coeli bis sex fecere labores, Fer, precor, inquit, opem: nam tu mihi criminis auctor, 40 Mos erat antiquus, niueis atrisque lapillis, His damnare reos, illis absoluere culpae. Nunc quoque fic lata eft fententia triftis: et omnis Calculus immitem demittitur ater in urnam. Quae fimul effudit numerandos versa lapillos ; Omnibus e nigro color eft mutatus in album: Candidaque Herculeo fententia munere facta Soluit Alemoniden. grates agit ille parenti Amphitryoniadae: ventisque fauentibus aequor Nauigat Ionium: Lacedaeinoniumque Tarentum Praeterit, et Sybarin, Salentinumque Neaethum, Thurinosque finus, Temesenque, et läpygis arua. Vixque pererratis, quae fpectant litora , terris, Inuenit Aesarei fatalia fluminis ora : Nec procul hinc tumulum, fub quo facrata Crotonis

SS Offa tegebat humus. iuflaque ibi moenia terra Condidit : et nomen tumulati traxit in urbem. Talia constabat certa primordia fama Efle loci, pofitaeque Italis in finibus urbis. Vir fuit hic ortu Samius : fed fugerat una

60 Et Samon et dominos ; odioque tyrannidis exsul Sponte erat. isque, licet coeli regione remotos,

Mente

50

65

70

75

Mente Deos adiit : et, quae natura negabat
Visibus humanis, oculis ea pectoris hansit.
Cumque animo, et vigili perspexerat omnia cura ;
In medium discenda dabat: coetusque filentum,
Dictaque mirantum, magni primordia mundi ,
Et rerum cauffas, et quid natura, docebat :
Quid Deus : uude niues : quae fulminis effet origo:
Iuppiter, an venti, discussa nube, tonarent ;
Quid quateret terras; qua fidera lege mearent;
Et quodcumque latet. primusque animalia inenfis
Arguit imponi : primus quoque talibus ora
Docta quidem foluit, fed non et credita, verbis:
Parcite, mortales , dapibus temerare nefandis
Corpora. sunt fruges : sunt deducentia ramos
Pondere poma suo, tumidaeque in vitibus vuae :
Sunt herbae dulces: funt, quae mitescere flamma,
Mollirique queant. nec vobis lacteus humor
Eripitur , nec mella Thymi redolentia florem.
Prodiga diuitias, alimentaque mitia tellus
Suggerit: atque epulas fiae caede et sanguine praebet.
Carne ferae sedant ieiunia : nec tamen omnes.
Quippe equus, et pecudes, armentaque gramine viuunt.
At quibus ingenium est immansuetumque ferumque,
Armeniae tigres, iracundique leones,
Cumque lupis ursi, dapibus cum fanguine gaudente
Heu quantum scelus eft, in viscera viscera condi,
Congestoque auidum pinguefcere corpore corpus ;
Alteriusque animantem animantis viuere leto!
Scilicet in tantis opibus, quas optima matrum
Terra parit, nil te nifi tristia mandere faeuo
Vulnera dente iuuat, ritusque referre Cyclopum ?
Nec, nifi perdideris alium, placare voracis,
Et male morati poteris ieiunia ventris ?
At vetus illa aetas, cui fecimus Aurea nomen,
Foetibus arboreis, et, quas humus educat, herbis
Fortunata fuit: nec polluit ora cruore.

Tunc et aues tutae mouere per aëra pennas ;

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]

105

Et lepus impauidus mediis errauit in agris :

100
Nec fua credulitas piscem suspenderat hamo:
Cuncta fine insidiis, nullamque timentia fraudem,
Plenaque pacis erant. postquam non utilis auctor
Vi&tibus inuidit, (quisquis fuit ille virorum)
Corporeasque dapes auidam demerfit in aluum ;
Fecit iter fceleri : primaque e caede ferarum
Incaluisse putem maculatum fanguine ferrum :
Idque fatis fuerat: nostruinque petentia letum
Corpora missa neci , falua pietate, fatemur :
Sed quam danda neci, tam non epulanda fuerunt.

IIO
Longius inde nefas abiit: et prima putatur
Hoftia fus meruisse mori; quia femina pando
Eruerit roftro, fpemque interceperit anni.
Vite caper morsa Bacchi mactandus ad aras
Ducitur ultoris. nocuit sua culpa duobus,

115
Quid meruistis oues, placidum pecus, inque tuendos
Natum homines, pleno quae fertis in ubere nectar ?
Mollia quae nobis vestras velamina lanas
Praebetis : vitaque magis, quam morte, iuuauis.
Quid meruere boues, animal fine fraude dolisque,

120
Innocuum, fimplex, natum tolerare labores?
Immemor eft demum, nec frugum munere dignus,
Qui potuit curui demto modo pondere aratri
Ruricolam mactare fuum : qui trita labore
Illa, quibus toties durum renouauerat aruum,

125
Tot dederat niesses, percuffit colla securi.
Nec fatis eft, quod tale nefas committitur : ipsos
Inscripsere Deos sceleri : numenque supernum
Caede laboriferi credunt gaudere iuuenci.
Victima labe careus, et praestantissima forma,

130
(Nam placuiffe nocet) vittis praefignis et auro,
Sistitur ante aras; auditque ignara precantem :
Imponique fuae videt inter cornua fronti,
Quas coluit fruges : percuffaque fanguine cultros
Inficit in liquida praeuifos forsitan unda.

135 Protiqus ereptas viuenti pectore fibras

Inspi.

[ocr errors][ocr errors]
[merged small][merged small][ocr errors]

Infpiciunt: mentesque deum fcrutantur in illis.
Vnde fames homini vetitorum tanta ciboru in ?
Audetis vesci, genus o mortale ? quod, oro,
Ne facite : et monitis animos aduertite noitris.
Cumque boum dabitis caesorum membra palato;
Mandere vos vestros fcite et sentite colonos.
Et quoniam Deus ora mouet ; fequar ora mouentem
Rite Deum ; Delphosque meos, ipsumque recludam
Aethera; et augustae referabo oracula mentis.
Magna, nec ingeniis eueftigata priorum,
Quaeque diu latuere, canam. iuuat ire per alta
Astra: iuuat terris et inerti fede relictis,
Nube vehi; validique humeris infiftere Atlantis :
Palantesque animos paslim , ac rationis egentes
Despectare procul, trepidosque, obitumque timentes
Sic exhortari; feriemque euoluere fati.

O genus attonitum gelidae formidine mortis !
Quid Styga, quid tenebras, quid nomina vana timetis,
Materiem vatum , falfique piacula mundi ?
Corpora siue rogus flamma, feu tabe vetustas
Abftulerit, mala poffe pati non ulla putetis.
Morte carent animae : femperque, priore relicta
Sede, nouis habitant domibus viuuntque receptae.
Ipse ego (nam memini) Troiani tempore belli
Panthoïdes Euphorbus eram: cui pectore quondam
Sedit in aduerso grauis hafta minoris Atridae.
Cognoui clypeum, laenae gestanina noftrae,
Nuper Abanteïs templo Iunonis in Argis.
Omnia mutantur : nihil interit. errat,

et illinc
Huc venit, hinc illuc, et quoslibet occupat artus
Spiritus: eque feris humana in corpora transit,
Inque feras nofter : nec tempore deperit ullo.
Vtque nouis fragilis signatur cera figuris,
Nec manet ut fuerat , nec formas feruat easdem;
Sed tamen ipfa eadem est: animam fic femper eamdem
Efle , sed in varias doceo migrare figuras.
Ergo, ne pietas sit victa cupidine ventris,

[merged small][ocr errors][merged small][merged small]
« AnteriorContinua »