Imatges de pàgina
PDF
EPUB

trema terra.

& fruftra defatigor in molli Littus, & in molli nequicquam laffor arena.
Sabulo. Poftea precor Deos Inde Deos, hominesque voco : nec contigit ullum
movit

ullum hominem : vir- Vox mea mortalem. Mota est pro virgine virgo,
go taca est pro virgine, « Auxiliumque tulit. Tendebam brachia cælo: 380
opem tulit. Torrigebam Brachia coeperunt levibus nigrefcere pennis.
lacertos ad calum, lacerti

. Rejicere ex humeris vestem molibar ; at illa levibus. Conabar deripere Pluma erat, inque cutem radices egerat imas. amictum humeris ; at ille Plangere nuda meis conabar pectora palmis: erat pluma ; & fixerat ra- Sed neq;jam palmas, nec pectora nuda gerebā. 585 dices extremas in cutem. Currebam : nec, ut ante, pedes retinebat arena : nuda meis palmus : fed neg Et summa tollebar humo. Mox acta per auras habebam palmas , nega pe- Evehor, & data lum comes inculpata Minervæ. étora nuda. Currebam ; ne- Quid tamen hoc prodest, li diro facta volucris que uti prius fabulum coer- Crimine Nyctimene nostro successit honori? 590 cebat pedes : do levabar exContinuo ve

IX. An, quæ per totam res est notissima Lesbon, Eta per aërem tollor, & fum Non audita tibi eft? patrium temeraffe cubile addita comes illibata Talla. Nyctimenen? avis illa quidem : sed conscia culpæ di. Quid tamen juvat ilud, Conspectum lucemque fugit, tenebrisque pudorem mene nefando, occupavit Celat; & à cunctis expellitur æthere toto.

595 nostrum honorem? Talia dicenti, Tibi, ait, revocamina, corvus,

IX. An fatum quod Sint precor ista malo: nos vanum (pernimus omen. vulgatum eft per totam. Les, Nec coeptum dimittit iter : dominoque jacentem Nyftimenem violaffe leftum Cum juvene Hæmonio vidiffe Coronida narrat. paternum ? Illa quidem eft Laurea delapfa eft audito crimine amantis : 600 ales ; sed conscia criminis Et pariter vultusque Deo, plectrumque, colorque vitat omnium confpe£tum Excidit. Utque animus tumida fervebat ab ira ;

i fugatur ab Arma affueta capit; flexumqueà cornibus arcum omnibus avibus toto calo. Tendit: & illa suo toties cum pectore juncta Corvus dicit proferenti talia, oro, ut ifta revocationes fint tibi exitio : nos contemnimus inane prasagium. Neque desistit ab incepto itinere: & refert domino Apollini se vidise Coronidem cubantem cum juvene Hamonio. Laurea corona excidit Deo, audito stupro amantis, atgsimul alacritas , & plectrum, com color : & cum mens excandesceret ira turgente, sumit tela consueta , d. curvat arcum tenfum à cornibus, & Sagitta ineluttabili tranfuerberavit

2

[ocr errors]

ta eft.

577. Nequicquam ] Quia plus poterat 590. Nostro ] Quia Minervæ cariffima. Neptunus infequendo, quam Coronis fu 591. Lesbon ] Ef Lesbos maris Ægæi giendo.

insúla nobilis, Troadı à meridie opposi579. Virgo) Minerva perpetua gaudens ta. Hodie Metelin. virginitate virginis Coronidis causa mo 592. Tibi ait revocamina ] Id est, malo

sibi fit quæ me ab incepto itinere re588. Ft fumma ] Jam levior fa&a eft, vocas. nec, ut ante, mollis arena cedit pedibus, 599. Coronida ] Larislæam intellige, & gressus retardat.

quam cum Ischye, aut Ischyde concubuiss 589. Diro ] Quia Ny&timene, Nydei le supra diximus. regis Lesbi filia, patris amore capta, cum 601. Plectrum ] Quo citharam percueo concubuisse dicitur. Quam quidem, tiebat. cum, re cognita , ipse vellet occidere, 603. Arma ] Arcum, & fagittas. Minervæ miferatio in no&uam vertit.

Indevitato

[ocr errors]

Huc

Scire coactus erat : nervumque, arcumque;} 615 mm

do ar

Indevitato trajecit pectora telo.

005 pettora toties connexa cum Icta dedit gemitum, tractoque à vulnere ferro,

pectore fuo. Coronis talta

ingemuit, de ferro erepto ex Candida Puniceo perfudit membra cruore: vulnere infecit artus niveos Et dixit, potui poenas tibi, Phæbe, dedisse; Sanguine purpureo ; & diSed peperiffe priùs. Duo nunc moriemur in una. xit, Potui tibi pænas exHactenus; &c pariter vitam cum fanguine fudit.610 Solville, Apollo

, Sed an

tea fætum emifile : nune Corpus inane animæ frigus letale secutum est.

duo cademus in una. Pænitet heu sero poenæ crudelis amantem : uso locuta eft , emisit. Seque, quod audierit, quod fic exarserit, odit: pariter vitam cum sanguiOdit avem, per quam crimen cullamque dolendi

ne. Frigus mortiferum corripuit corpus vacuum ani.

Heit ! sero poenitet manumque

amantem lave vindi&ta; dom Odit ; cumque manu temeraria tela sagittas. sese odio profequitur , quod Collapfamque fovet : seraque ope vincere fata

aurem prabuerit, quod fic

ira incensus fuerit. Odio Nititur; & medicas exercet inaniter artes.

habet alitem per quem neQuæ postquam fruftra tentata, rogumque parari cesse fuerat cognoscere vie Senfit, & arsuros fupremis ignibus artus; 620 tium, & caufam luctus : doo

aversatur nervum, Tum verò gemitus (neque enim cælestia tingi

cum, & manum, do cum Ora decet lacrymis) alto de corde petitos

manu, tela illa inconsideraEdidit. Haud aliter, quam cum spectante juvenca te emisa, Sagittas. Et inLactentis vituli, dextra libratus ab aure,

cumbit jaccnti , do conatur Tempora discussit claro cava malleus ictu. 625 Superare fata auxilio, jam

nimium sero, do nequicUt tamen ingratos in pectora fudit odores,

quam experitur artes mediEt dedit amplexus, injustaque justa peregit:

Qua poftquam vidit Non tulit in cineres labi sua Phoebus eosdem incaßum admota, do vidit Semina: sed natum flammis uteroque parentis

rogum adornari , de memEripuit geminique tulit Chironis in antrum. 630 ma, tum verò emisit suspi

bra flagratira ultima flamSperantemque sibi non falsæ præmia linguæ ria duéta ex imo corde : (neInter aves albas vetuit considere corvum.

que enim decet vultus cae X. Semifer interea divinæ ftirpis alumno

leftes irrigari lacrymis) non aliter quam cum juvenca

intuente malleus impa&us ab aure dextra percussoris perfregit tempora depressa vituli sugentis ictu personanti. Poftqnam tamen irroravit pectus unguentis ingratis; & amplexus est, & absolvit exequias iniquas, non passus est Apollo prolem suam cadere in cineres eofdem : sed exemit igni, 6 ventre matris filium, & portavit in* speluncam Chironis qui formæ erat ambigua, da prubibuit corvum expectantem mercedem lingua non mendacis confiftere inter candidas volucres. X. Interea semiferus Centaurus oblectabatur alumno

ROTA. 609. Dua] Ipsa cum filio Æfculapio, Saturno & Philyre Oceani filia orcus, cuqui jam in utero erat.

jus ideo pars superior hominis, pofterior 610. Ha&tenus ] Id est, pauca dixit. quas equi dicitur fuiffe, quod pater, ne ab uxofi plura dicere volentem vita deseruerit. re Ope, amoribus interveniente, cognof.

626. Ingratos ] Utpore in re tali. Mu- cerecur , in equum sese confeftim muta-, aus erat Aebile & trifte ministerium.. verit. Probitate aurem, juftitia, medica

227. Jufta ] Exequias, injuftas dicit, arte, aliisque fuit inclytus Chiron ; quamquia ipse Apollo autor funeris.

obrem Achillis juventæ moderator con629. Natum ] Æsculapium, quem ute- ftitutus. ro Coronis geftabat.

633. Semifer ] Chiron , semivir & le630. Chironis ] Fuit Chiron Centaurus, miequus Æsculapii instiçutor.

Lærus

cas.

[ocr errors]

roen,

divina originis, latus Lætus erat; mistoque oneri gaudebat honore. erat honore conjuncto oneri. Ecce venit rutilis humeros protecta capillis. 635 Ecce nata Centauri adest bumeros habens velatos cri

Filia Centauri: quam quondam Nympha Chariclo nibus rubentibus quam Fluminis in rapidi ripis enixa, vocavit Nympba Chariclo cum pe- Ocyroën. Non hæc artes contenta paternas perisjet olim ad ripam fluvii Edidiciffe fuit: fatorum arcana canebat. impetuosi, appellavit Ocy

Huic non fatis fuit Ergo ubi fatidicos concepit mente furores, 640 docłam fuiffe artes pater- Incaluitque Deo, quem clausum pectore habebat; nas : aperiebat secreta fato- Afpicit infantem, torique falutifer orbi rum. Poftquam igitur cor- Cresce puer, dixit : tibi fe mortalia fæpe

incaluit Deo, quem ha- Corpora debebunt : animas tibi reddere ademtas bebat conditum in corde, in-Fas erit. Idque semel Dîs indignantibus ausus, 645 tuetur infantem, & inquit, Posse dare hoc iterum flamma prohibebere avita : Adolefcé infans Salutifer Eque Deo corpus fies exsangue; Deusque, mortalia Sape debebunt se Qai modo corpus eras : 8 bis tua fata novabis. tibi : licebit tibi animas Tu quoque, care pater, nonjam mortalis, & ævis Sublat as reftituere. Poft- Omnibus ut maneas, nascendi lege creatus; 650 quam etiam id fe nel incepe- Posse mori cupies tum, cum cruciabere dirze Avi tui arceberis pole ite- Sanguine serpentis per saucia membra recepto. Tum hoc facere : atque ex Teque ex æterno patientem numina mortis Deo fies corpos inanimum, Efficient: triplicelque Deæ tua fila resolvent.

Deus qui eras modo corpiss ; vis mutabis tua fata. Tu etiam pater amabilis, non jam morti obnoxius, dum faftus lege natalium ut fis fuperftes omnibus seculis , tunc optabis posse interire, cum torqueberis veneno crudelis serpentis admijjo per artus vulneratos. Et dii facient te mortalem ex immortali ; de tres Dea fecabunt tua fila.

NOT Æ.

636. Chiryclo ] Nympha fuit Apolli- mortuum deinde cum iterum Deus fae nis, aut Oceani filia, ut alii tradunt, ab &us eft poft mortem. illa diversa, cujus Apollodorus meminit, 649. Tu] Patrem Chironem compellat quæ vatis Tiresiæ mater fuit.

Ocyrhoë. 638. Oeyroen] Ab eo quod ad rapidi Au 652. Serpentis ] Lernææ hydre, cujus minis ripas nata Græce nomen habuit : veneno Herculis sagittæ tinctæ erant, wrùs enim celer , & pon fluxus dicitur. quas aliquando cum Chiron attrectaret,

638. Paternas ] Medicinam , Astrono- earum una fortuito in ejus, pedem demiam, Musicam.

cidit. 641. Deo ] Afflatu aut Spiritu divino cor 653. Tesz ] Cum intolerandos ferre non repta eft.

poffet Chiron ex vulnere cruciatus, mori 645. Dis ] Plutone querente, & Jo- utroque parente immortali immortalis ve indignante aliquem effe in exoptavit; quod cum impetrasiet , Deotalibus qui ad vitam ab umbris infernis

miseratione in cælum eft tranflatus, poffet exfurgere, tum cum Hippolytum ubi Sagittarii nomine fignum in Zodiaco ab equis discerptum Æsculapius ad au

efficit. Tas superas revocavit; ut loquitur Vir 654. Triplicesque ] Parce, quarum im. gilius.

perio cunéta mortalia subjici censentur. 646. Dare hoc ] Mortuúm ad vitam re

Tres dicuntur efle Clotho, Lachefis, Atro:

pos; quarum prima vitæ ftamen ducit & 646. Avita ] Avi Jovis fulmine , quo. & fortem præfinit, tertia vitæ filum aba

nos in vitam vocat, altera fufum verfar occisus est Ælculapius.

- 648. Bis ] Primò cum ex Deo ( ita rumpit. Qua fabula fatum, aut quod à cnim vulgo habitus erat ) evafit corpus ! Deo præfinitum eft, intelligitur.

Reftabat

mor

ru

vocare.

rem tamen

!

monftra}

Reftabat fatis aliquid : suspirat ab imis 655 Supererat aliquid fatis ; du-
Pectoribus, lacrymæque genis labuntur obortæ :

cit gemitus ex alto corde, Atque ita, prævertunt, inquit, me fata ; vetorque in genas , atque fic loqui

lacryma, irrumpentes fluunt Plura loquiz vocisque meæ præcluditur usus tur, fata me occupant, to Non fuerant artes tanti, quæ numinis iram prohibeor plura dicere , Contraxere mihi. Mallem nesciffe futura. 660 usus mea vocus eripitur. Are

tes non fuerant tanti, qua Jam mihi subduci facies humana videtur :

derivaverunt in me iram Jam cibus herba placet : jam latis currere campis Dei : optarem ignoraße fum Impetus est; in equam, cognataq; corpora vertor. cura fam vulius humanus Tota tamen quare? pater eft mihi nempe biformis. mihi videtur eripe : jam Talia dicenti pars est extrema querelæ

gramen grata eft efca : jams 665

percupio proruere in vaftos Intellecta parum: confufaque verba fuere. agros : mutor in equam, Mox nec verba quidē, nec equæ sonus ille videtur ; corpora cognata. Quamob

tota ? quanSed simulantis equam : parvoq; in tempore certos

doquidem parens meus est Edidit hinnitus : & brachia movit in herbas.

bimembris. Dars ultima Tum digiti coëunt ; & quinos alligat ungues 670 querimonia Ocyroës ejusPerpetuo cornu levis ungula : crescit & oris, modi proferentis parum aua

dita eft, don voces fuerunt Et colli spatium : longæ pars maxima palla

confufit. Mox ncque vox Cauda fit. Utque vagi crines per colla jacebant, humana neque ille fonus In dextras abiere jubas: pariterque novata est videtur egua, sed imitantis Et vox & facies. Nomen quoque monstra equam, & poft breve tempus dedere.

675 emisit hinnitus apertos ; &

movit armos in gramina. XI. Flebat , opemque tuam fruftra Philyreïus Tunc digiti conneituntur , heros,

e levis ungula committit Delphice, poscebat. Sed nec rescindere magni quinos ungues cornu contiJufla Jovis poteras, nec, fi rescindere poffes,

nuo : os quoque augetur,

itemque collum; pars potior Tunc aderas : Elin Mesleniaque arva colebas.

prolixa palla mutatur in Caudam : ficuti capilli sparsi fluebant per colla, mutati funt in jubas dextras : & vox & vultus Sunt pariter murati : prodigium dedit quoque illi nomen novum.

XI. Heros Philyreins, ejulabat, á implorabat tuum auxilium, ô Apollo; sed nesz poter as mut are decreta magni Jovis ; nege so poffes mutare, tunc aderas : frequent abas Elin, ó campos Meßenios,

2.0 T Æ. 655. Faria ] Parris intelligo ; nam non- Ocyrhoës iplius nomen mutasse, cum podum ipfum in Zodiaci fignum cranfmu-itea equa facta Evippe, id est, equicacu protatum iri prædixerat.

stans, dicta sit. 657. Pravertunt ) Ante me occupant quam

676. Thilyreius ) Chiron est , Philyra omnia

qua
di&tura eram effari potuerim.

ex Sacurno filius, Ocyrhoës pater.
660. Contraxere] Se ideo credit tranf 677. Delphice 2. Id eft, ó Apollo ; qui à
formari, quod majora quam quæ fert lors Delphis , ubi templum celeberrimum ha-
humana aitrectaverit.

buit, Delphicus, appellatur. Fuit verò ille 663. Cognara ] Quia pater media fui Deus Medicinæ, cujus apposite hoc in loco parte equus fuerät.

meminit Poëta, uc ad sequencem ejus fa664. Tota tamen quare? ] Vellet faltem, bulam descendat. îi mutaretur, aliqua parte humanam for 679. Elin ) ER Elis & urbs, & regio mam recineret , licuri pater, qui partim Peloponnesi. bomo erat.

-679. Messeniaque.] Eit Messene urbs De672. Talle ] Vestimentum est, quo, pa- loponnesi, sicut & Meflenia ejusdem relam fæminæ utebantur.

giuncula, ubi Admeti boves payise A675. Monftra ] Metamorphofim dicic pollinem dicit Poëta:

I

Iliud

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

lilud er at tempus, qu10 pellis Illud erat tempus, quo te paftoria pellis 680 paftoria te vellauit, ba- Texit; onusque fuit baculum silvestre sinistræ : lava manus, alterius filiu-Alterius, dispar septenis fistula cannis. la inequalu feptem compa- Dumque amor cst curæ, dum te tua fistula mulcet; its arundinevus. Et dum Incustoditæ Pylios memorantur in agros amor le sollicitat ; dum tua Procellifle boves. Videt has Atlantide Maja 685 fistuls te oble&tat , vacca inob, ervatæ dicuntur abiisse in

Natus; & arte sua filvis occultat abactas. campos Pylins. Eilius Maid Senserat hoc furtum nemo, nisi notus in illo Atlante sata has afpexır, o Rure senex; Battum vicinia tota vocabant. in nemus abduct as fraude Divitis hic falcus herbolaque pascua Nelei, ter at hoc furtum, prater e-Nobiliumque greges custos servabat equarum. 690 nem cognitum in illo ugro

. Hunc timuit, blandaque manu seduxit : &, Eia, Omnes vicini illum appel- Quisquis es, hospes, ait, fi fortè armenta requiret labını Battum. Hic paftor Hæc aliquis, vidiffé nega : neu gratia facto cuftodiebat falemas o pascua Nulla rependatur; nitidam cape præmia vaccam: prastastissimarum equarum Et dedit. Accepta voces has reddidit hospes: 695 Nelei

. Metuit hunc Mer- Turus eas. Lapis iste priùs tua furta loquatur. curius, o feorfuza prelei- Et lapidem oftendit. Simulat Jove natus abire. dit molli manu; C, E1a, Mox rcdit: &, versa pariter cum voce figúra, so forsitan 'aliqisis querai Rultice, vidisti si quas hoc limite, dixit, 'iftos greges, dic te non ad- Ire boves; fer opem : furtoque silentia deme. 700 verrije; a ne nullum pra- Juncta suo pretium dabitur tibi fæmina tauro. miun detur tibi pro

proches 'At senior, poftquam merces geminata, fub illis servitis, accipe in mercedem bovem splendidam: Al- Montibus, inquit,erunt. Et erant sub montibus illis. que obtulit. Amicus accepta bove retulit has voces, discedas securus : antè istud saxum proferat suam fraudem. Et saxum indicat. Mercurius fit fimilis discedenti, a starim revertitur ; d mutata forma fimul cum vo

Rustice, inquit, fi advertisfi quasdam vaccas discedentes ex iftis regionibus, adjuva, a ne premas furtum silentio. Merces tibi exhibebitur vacca cum suo tauró. At fenex, postquam prae mium duplo auctum, Erunt, ait, fub illis collibus : era fub illis collibus.

PLOTA. 680. Pastoria pellis ] Ideo volunt Poëtz 689. Nelei ] Qui pater fuit Neftoris, rex cælo exulafle Apollinem, & ad pafcendos Pili.Admeti greges compulsum fuifle, quod 690. Nobilium] Palmis in certaminibus : ut Æsculapii filii, a Jove fulmine perem- vel communiter nobilium, fensu

quo

Horat. ti necem ulciscerecur, Cyclopas fulmi Ejl in juvencis, est in equis patrum .. num fubricatores ad únum sagittis con

Virtus fixiflet; qua re offensus Jupiter ipfum divinitate fpoliavit.

691. Timuit ] Ne furtum indicaret. 684. Tylios ] Tres sunt in Peloponneso

702. Geminata] Quia priùs unam vacurbes, quibus nomen Pyliss , Eliaca una in cam dumtaxat dederat Mercurius ; jam Elide, altera Messeniacá in Meslenia, & áliena inducus forma caurum cum vacca tertia inter duas, Neftoris patria, de qua

pollicetur. hic agitur.

703. Et erant) Ad quendam voluntal636. Natus ] Mercurium dicit, qui Jo lusum ineptum Poëtam , Batcum nomivem & Majam Atlantis filiam parentes ha- ge, qui in fuis versibus eadem identidem buit.

iterare folebat. Atque eum eadem verba 686 Arte sua] Id eft, furto quia Mercu- citubanter repetentem fequenti versu de

rider itidem Mercurius. Ab eo Græcorum rius furum Deus, quem laudac Horat. Calidum, quicquid placuit, jocoso Bar/crogid, id eft, inepta yerborum reCoudere furto. dundantia.

ce;

« AnteriorContinua »