Imatges de pàgina
PDF
EPUB

450

Verum tacet ;

choro.
rubore

"}

Sed poftquam pariter Nymphas incedere vidit, 445 Sed postquam cognovit Nym. Sensit abesse dolos, numerumque

accessit ad harum phas una ambulare intelle

xit fraudem non efe; to se Heu quam

difficile est, crimen non prodere vultu ! addidit earum choro. Heu Vix oculos attollit humo: nec, ut ante folebat, quam difficile est non indiJuncta Dex lateri, nec toto est agmine prima: care crimen ore : vix erigit Sed filet; & læfi dat figna rubore pudoris.

oculos ; neque ut antea con

fueverat ajfixa eft lateri Et (nifi quod virgo ett) poterat fentire Diana

Dee; neque eft prima toto Mille notis culpam. Nymphæ fenfiffe feruntur. Orbe resurgebant Lunaria cornua nono;

indicat pudiciCum Dea venatrix, fraternis languida flammis,

tiam violatam. Et, nisi

ipfa eflet virgo, Diana poNacta nemusgelidum: de quo cum murmu

455 terat cognofcere crimen mille re labens

indiciis. Nymphæ dicuntur Ibat, & attritas versabat rivus arenas.

cognovisse. Cornua Luna Ut loca laudavit; fummas pede contigit undas.

renovabantur

nono orbe

cum Diana Dea venatrix His quoque laudatis, procul est, ait, arbiter omnis : languens nimio fervore fraNuda superfusis tingamus corpora lymphis. tris, devenit in filvam opaParrhasis erubuit; cunctæ velamina ponunt : 460 cam, ex qua manabat ravans Una moras quærit . Dubitanti vestis ademta est:

fuens cum ftrepitu , bo ver

rebat Sabulum detritum. Qua posita, nudo patuit cum corpore crimen.

Poftquam probavit loca Attonitæ, manibusque uterum celare volenti,

attigit pede aquas fupreI procul hinc, dixit, nec facros pollue fontes, mas , illis quoque probatis, Cynthia : deque suo jussit fecedere coetu. 465 longe abeft inquit, omnis

testis, abluamus nuda erSenserat hoc olim magni matrona Tonantis :

pora aquis fupcrfuses. TarDiftuleratque graves in idonea tempora poenas. rhafis rubore correpta eft. Cauffa moræ nulla est : & jam puer Arcas (id ipsum omnes exuunt veftes, ea joIndoluit Juno) fuerat de pellice natus.

la cunctatur. Amictus deQuo fimul obvertit fævam cum lumine menté; 470 qrco exuto, culpa prodita eft

reptus eft moras netenii, Scilicet hoc unum reftabat, adultera, dixit, cum nudo corpore. Diana Ut foecunda fores : fieretque injuria partu

dixit huic exterritæ , 8C Nota : Jovisque mei teftatum dedecus effet. quærenti tegere ventrem Haud impune fetes : adimam tibi nempe figuram, I manibus free bi neque imperavit abire à sua numero. Conjux magni Tonantis. hoc olim adverterdi, dimiserat in tempus oportunum, atrox fupplicium. Non est causa diutius morandi se jam puer Arcas erat natus de adultera ; idipsam Junoni mèrori erat. In quem puerunt ftatim atque conjecit feros oculos ferumque animum, scilicet, inquit, hoc unum fupererat, pellex, ur facunda ejses, b injuria innotesceret partu , & crimen mei Jovis effet hoc teftimonio confirmatum, Non discedes inulta , 'namque tibi eripiam formam ,

NOT A. 452. Senfille feruntur ). Adeoque perfpi 461. Ademta ] Puellari protervitare 86 caciores, minusque, quam ipfa Diana, joco. virgines : vel quia cum illa fánuiliariter $65. Cynthia ] Diana, à Cyntho, Deli magis verfatentur.

monte, ubi cum Apolline nata. 453. Orbe] Nonus menfis aderat.

468. Caua mora nulla eft ] Vel hoc ad 454. Fraternis] Solis, qui Dianæ frater. Calliftum refertur, in qua nulla eft mora

456. Attritas] Minut as, quæque adeo quin ftatim è cætu virgineo jussa fecedat ; pedes non læderent.

vel ad Junonem, quæ caufam non videt, 460. Tarrhasis] Callisto Arcadica. Me- cur iram suam diutius differat. morantur enim Arcadia mons Pariha 568. Arons] Quem ex Jove, peperit Qus, nemus, oppidum, regiuncula. Callisto.

H

Qua

, } 475

veat mentem

qua tibi plaudis, odiofa & Qua tibi, quaque places noftro, importuna, qua grata es viro nostro.

marito. Logunta est , de coma cortepla fronte oppofita, pro- Dixit : &, adversa prensis à fronte capillis, zurbatam projecit in ter- Stravit humi pronam. Tendebat brachia supplex. ram. Supplex porrigebat la- Brachia cceperunt nigris horrescere villis, certos , lacerti cæperunt ri

Curvarique manus, & aduncos crescere in ungues, gere pilis atris, e manus fleets, ú augeri in ungues Officioq; pedum fungi: laudataque quondam 486 hamatos, do vicem pedum Ora Jovi, lato fieri deformia rictu. præftare & vultus olim Neve preces animos, & verba superflua flectant; probati á fove fieri turpes Posse loqui eripitur. Vox iracunda, minaxque, vastus faucibus. Et ne pre- Pleraque terroris rauco de gutture fertur. ces, do copia orationis mo

tollitur po- Mensantiqua tamen facta quoq; mansit in ursa.485 test as loquendi, vox sava, Affiduoque suos gemitu testata dolores, infensa , & plena terroris Qualescunque manus ad cælum & sidera tollit: emittitur de ranco guttureIngratumque Jovem, nequeat cum dicere, sentit. inest in ursa facta, & in- Ah quoties, sola non aula quiescere filva, dicans pce.am fuam conti- Ante domum, quondamq; suis erravit in agris ! 490 nuo gemitu, tollit ad coelum Ah quoties per laxa canum latratibus acta eft ! & cogitat Jovem ingratum, Venatrixque metu venantum territa

fugit! licet non pofsit ita prædicare. Sæpe feris latuit visis; oblita quid eflet : Al! quories verita requi- Ursaque conspectos in montibus horruit ursos: Spariata eft ante domum, e Pertimuitq; lupos; quamvis pater effet in illis. 495

VI. Ecce Lycaoniæ proles ignara parenti in campis olin suis. Ah! quoties agitata eft per rupes Arcas adest, ter quinque ferè natalibus actis. Duratible canan peEr ve- Dumque feras sequitur ; dum saltus eligit aptos, natrix effugit tremefacta Nexilibusque plagis filvas Erymanthidas ambit; met e venatorum. Sape se Incidit in matrem. Quæ restitit Arcade viso; 500 recordans quid" eßet & Et cognoscenti fimilis fuit. Ille refugit : ursa expavit ursos visus in Immotosque oculos in se sine fine tenentem collibus , & lupos , quan- Nescius extimuit: propiusque accedere aventi quam parens efet immixtus

Vulnifico fuerat fixurus pectora telo: VI. Ecce Arcas filius' Arcuit omnipotens : pariterquc ipfosq; nefasq; 505 Callistus nescius incidit in

annos natus propemodum quindecim; do dum persequitur feras, dum eligit saltus idoneor, & circumdat filvas Erymanthidas cafibus intextis, occurrit matri, qua constitit Arcade conspecto, & vifa eft cognoscere illum. Ile receffit, & ignorans expavit harentem semper in se oculis fixis; & ja&turus erat telum vulneraturum pectus matris cupientis accedere propius : Omer nipotens id vetuit, & fimul ipfos corripuit, do prohibuit nefas,

[ocr errors]

illis.

matrem

[ocr errors]

I.

478. Brachia ] In urfam mutata est. 493. Quid effet ) Éjusmodi nempe fera, Cujus fabulæ hanc caufam affignac Palæ cui ab aliis nihil

cimendum effet. pharus. Ingreffa erat Callisto venatrix ur 495. Pater ] Patrem illius Lycaonem sxe cubile, à qua consumta eft: Exivit dein antea in lupum Jovis ira mutatum vidide ursa, nec deinceps apparuit Callisto :

mus. Lib. cam urfam efle comites didticarunt.

499. Erymanthidas ] Arcadicas, ; Eria 487. Tollit ] Solent nempe urfi pofte- manthus quippe Arcadiæ mons est, apro rioribus tantum pedibus quandoque insi ab Herculc cæfo factus celebris. ftere, more hominum.

Sustulit;

Sustulit; & celeri raptos per inania vento

Lo affixit cælo ablatos vento Imposuit cælo, vicinaque fidera fecit.

rapido per aerem , astra

effecit sibi invicem vicina. Intumuit Juno, poftquam inter fidera pellex

Juno excanduit , postquam Fulfit: & ad canam descendit in æquora Tethyn, adultera micuit inter aftra, Oceanumq; senem; quorum reverentia movit's io ý devetta est ad veteren Sæpe Deos: cauffamque viæ fcitantibus infit:

Tethyn in mare, o senem

Oceanum, quorum honos teQuæritis æthereis quare regina Deorum

tigit fæpe Deos; & ita in. Sedibus huc adsim?" pro me tenet altera cælum. cipit verba faciens ad eos Mentiar, obfcurum nifi nox cum fecerit orbem, qui de causa itineris interNuper honoratas summo mea vulnera cælo 515 rogaverant. Petitis quam

obrem regina Deorum huc Videritis ftellas illic, ubi Circulus axem

advenerim ab arcibus cæle. Ultimus extremum spatioque brevissimus ambit. stibus? Alia habet cælum Eft verò, cur quis Junonem lædere nolit,

pro me. Sim mendax, nisi,

cum Nox induxerit tenebras Offensamque tremat; quæ prosim sola nocendo?

mundo aspexeritis ArcaEn ego quantum egi! quam vasta potentia

Callistonem nostra est!

meos dolores, ftellas jam inEffe hominem vetui: facta est Dea. Sicego poenas lignes supremo cælo illic ubi

circulus ultimus do minimus Sontibus impono: fic eft mea magna poteftas.

ambitu circumdat polum. Vindicet antiquam faciem, vultusque ferinos

Reliquum autem est aliDetrahat; Argolica quod in ante Phoronide fecit: quid, quamobrem quisquam Cur non & pulsa ducat Junone, meoque 525.metuat offendere Junonem, Collocet in thalamo, socerumque Lycaona sumat?metuat lafam, qua fola

juvem officiendo ? En quanAt vos si læsæ contemtus tangit alumnæ,

tum ego profeci ! quanta est Gurgite cæruleo feptem prohibete Triones: nostra potestas : prohibui esse Sideraque in cælo stupri mercede recepta

hominem , facta eft Dea. Pellite ne puro tingatur in æquore pellex. 530

Ita ulciscor noxios ea.eft VII. Dî maris annuerant. Habili Saturnia curru

mea vasta potentia! Alle.

rat ei prestinam formam, Ø tollat faciem belluinam; quod fecit antea in Phoronide Argolica. Cur non etiam eam uxorem duçat , Junone repudiata, & constituat in meo cubiculo, & accipiat Lycaonem in focerum ? At fi faftidium alumne spretæ vos movet, arcete à glauco mari septem Triones; bu abigite fidera calo, quod iis ftupri præmium eft, admota ; ne adultera mergatur in aqua pura,

VII. Dii maris afsensi erant : filia Saturni

}

520dem &

[ocr errors]

net.

PLOT A 506. Inania ] Ter spatium aërium, quod 525. Ducat] Callistonem ; quam, in vacuum videtur.

tanto dolore , multum cavet ne nomi507. Sidera ] Callisto enim in Urfam majorem mutata , uc jam supra vidimus; 527. Alumna] Jam antea Junonem, à quam Ar&ophylax , in quem mutatus Tethy educacam diximus : cui fabulæ naArcas, comitarur.

tura ipsa ansam præbuit. Per Junonem 509. Canam] Spumis & ætate ; nam om- enim infimam aëris regionem præsertim nium rerum, etiam Deorú nutrix credita. intelligunt fabularum consarcinatores,

516. (irculus ] Arcticus, qui minimus qui quidem aër Tethy feu aqua rarefacta est ad polum Septentrionalem.

gignitur & nutritur. 523., Vindicer] Jupiter, (quem iracun 528. Septem Triones ] Id eft, Urfam mada dedignatur appellare ) atque Calliftoni jorem. priftinam hominis formam restituat.

530. Ne puro ] Hoc ideo fi&um , quod 524. Phoronide ] Jo Phoronei forore ; Urla, & polo nobis fublato vicina lidera quam cum in vaccam, Junonis metu, Juo non subeant horizontem , qui quidem piter tranfinycaffet. humanæ formæ re- Poëtis, ut & vulgo, videcur mare. Mituiç.

Ingreditur

H2

ascendit in cælum fluidum Ingreditur liquidum pavonibus aëra pictis: eurru agili pavonibus fiella- Tam nuper pictis cælo pavonibus Argo; nuper Argo interfeito, quam Quam tu nuper cras, cum candidus ante fuisses, **, corve garrule, nuper eras Corve loquax, subito nigrantes versus in alas. 535 repente mutatus in alas a- Nam fuit hæc quondam niveis argentea pennis tras, cum prius albus fuila Ales, ut æquaret totas fine labe columbas: ses. Nam hac avis fuit olim splendida pennis candidis, ut

Nec servaturis vigili Capitolia voce Par esset columbis prorsus Cederet anseribus, nec amanti Alumina cycno. fine omni macula ; neg, ce- Lingua fuit damno: lingua faciente loquaci, 540 deret arferibus custodituris Qui color albus erat, nunc est contrarius albo. voce experrecta Capitolium, neque Cycno proseguenti flu

VIII. Pulcrior in tota, quam Larissæa Coronis; vios. Lingua nocuit, lin- Non fuit Hæmonia; placuit tibi, Delphice, certè, gua garrula id praftante, us Dum vel cafta fuit, vel inobfervata. Sed Ales color qui erat candiquens, Sensit adulterium Phoebeius : utque latentem 545 nunc fit contrarius candido.

VIII. Non fuit puella Detegeret culpam non exorabilis index, formofior in tota Hamonia, Ad dominum tendebat iter : quem garrula motis quam Larissaa Coronis. Sa- Consequitur pennis, scitetur ut omnia, cornix. dum vel pudica fuit"vel Auditaque viæ caufá, Non utile carpis, minus observata. Sed avis Inquit, iter : ne sperne meæ præfagia linguæ. 550 Apollinis cognovit ftuprum; Quid fuerim, quid fimque, vide; meritumque

, ut index inexorabilis revelaret vitium occultum, Invenies nocuiffe fidem. Nam tempore quodam

require. greffus dirigebat ad domić num ; quem indicem cornix loquax persequitur alis agitatis, ut omnia percunctetur. Et cognita caufa via , . Non, ait, iter facis cibi commodum : ne contemne omina lingua mea. Infpice quid Sm, quid fuerim, e percun&tare de merito , reperies fidem mihi obfuiffe. Nam aliquando

Minerva

[ocr errors]

533. Tiétis ] Quorum caudas ftellanti- | lam prolixe persequitur Natalis Comes bus genimis, ex Argi oculis, nuper orna- | lib. 4. cap. 11. verat Juno. Pi&i vero Pavones proprie .243. Hamonia ] Thessalia , ab Hæmo vitrahunt currum Junonis propter diver- cino monte, ut placet Servio ; at potius fam & multicolorem aëris naturam : qua ab aliquo rege, quorum causa fæpiffime de causa & Iris eidem nuncia, & mini- nomen mutavit. ftra eft.

543. Delphice ] Apollinem compellat, 534. Tam nuper ] Repetitio eft, ut ad qui à Delphis, Phocidis urbe, ubi celeberfequentem fabulam facilius descendat , & rimum habuit templum & oraculum , leétoris animum præparet.

hoc nomen confequutus est 538. Nec fervaturis" ] Alludit ad histo 545. Ales Thebeius ] Corvus eft, props riam Romanam , quæ Gallos testatur, ter auguria, vaticinia, & præfagia Apolo olim no&is filentia ad fummum Ca- lini facer ; qui Coronidis adulterium de pitolii obseffi adfcendifle ; ita ut non cu- prehendit. stodes solum, fed & canes fefellerint: 'an 545. Adulterium ] Quod admifit Coro, seres tamen clangore, & alarum ftrepitu nis, quæ Ischydi cuidam Thessalo sui coM. Manlium excitaffe , qui cum aliis Galo piam fecit. los de arce Romana deturbavit.

546. Non exorabilis ] Inexorabilis di$42, Larisaa ] Lariffa Theffaliæ urbe citur corvus, quia cornicis monita audire oriunda; qua re ab alia Coronide Phocai- noluerit ; vel forte quia Coronis eum pre. fa diftinguitur.

cibus fruftra fatigavit ne rem proferret. 542. Coronis ] Hæc, quæ aliis Arlindë 547. Garrula Scitetur ) Percus Fararem fua Leucippi filie, Phlegiæ fuit ; cujus faby- sito

, nam garrulus idem ejt. Forat.

Pallas

per

(Nota loquor) genuit, fueramque ego regia } 570 ligne de madeira de casame

Pallas Erichthonium , prolem fine matre creatam, incluserat Erichonium , fi

lium natum abs z matre Clauserat Actæo texta de yimine cista:

capsa fata de vimine to Virginibusque tribus gemino de Cecrcpe natis 555 to posuerat hanc leHanc legem dederat, fua ne secreta viderent. gem tribus puellis ortis ex Abdita fronde levi denfa fpeculabar ab ulmo, Cecrope biformi , ne intue

rentur sua arcana. Ego Quid facerent. Commiffa duæ fine fraude tuentur,

tecta levibus foliis obserjaPandrosos atque Herse. Timidas vocat una sorores bam quid agerent ab ulmo Aglauros, nodofque manu diducit; at intus 560 fpifla. Dua Tandrasos, com Infantemque vident, apporrectumque draconem. Herfe fideliter Servant con

credita : Acta Deæ refero: pro quo mihi gratia talis

: und Aglauros ar

ceflit sorores meticulosas : Redditur, ut dicar tutela pulfa Minervæ; resolvit vincula manu : at Et ponar post noctis avem. Mea poena volucres intuentur intus do

puerum, Admonuifle potest; ne voce pericula quærant. 565 draconem juxta ftratum At puto non ultro nec quicquam tale rogantcm

Renuncio Dea quæ fa&ta ef

Sent , pro quo hæc mihi gram Me petiit. Ipfa licet hoc à Pallade quæras: tia refertur, ut dicar rea Quamvis irata eft, non hoc irata negabit. jecta à clientela Palladis ; Nam me Phocaïca clarus tellure Coroneus do habear post alitem noftis.

Meum supplicium potest do

ne arcessant

damna loquacitate. Divitibusque procis (ne me contemne) petebar. dices credo, Minerya non Forma mihi nocuit. Nam dum per litora lentis

expetivit me sponte sua cum Paflibus, ut foleo, fumma fpatiarer arena,

ego ab illa tale nihil rogaVidit, & incaluit pelagi Deus: utque precando

rem. Poffis istud à Minere

va ipsa exquirere : tametfi Tempora cum blandis absumsit inania verbis; 575 infensa ejf, 'infensa non istud Vim

Nam dico parat, & sequitur. Fugio, densumq; relinquo diffitebitur.

gua paffim nota funt, Coroneus illustris terra Phocaïca me progenuit : & eram puella regia : & quærebar à procis apulentis ; ne me despice. Pulcritudo mihi obfuit. Nam dum ambularem in extrema glarea tardis greffibus per littora, ut consuevi, Deus maris Neptunus intuitus eft me, & amore correptus eft: & poftquam

mtrivit orando vanum tempus & molles voces, vi nititur, & me persequitur. Profilio , & deftifuo littus folidum,

RT O T Æ. 553. Erichthonium ] Fuit hic suo tempo- , raro, Athenis omnino non conspici, scrie re rex Atheniensium, ex Vulcani femine psit Plinius. in terram effuso , dum vim Minervä pa 564. Noctis avem ] Noctuam ; quæ Mi

genitus ; quem quidem draconis nervæ facra, quia in tenebris perspicit, pedibus natum cista inclusit ipsa Miner-| atque in nocte consilium. va, tribusque Cecropis virginibus com 565. Voce] Plurimis nocet avibus, quæ mendavit, &c.

per vocem & propter eam in aucupis ma554. Aft&o ] Ex Attica regione derepto. nus deveniunt. 555. Gemino ] Fuit Cecrops Athénien

566. At puto ] Tacitæ occurrit objeļium rex primus,à quo.illi Cecropida: di&us Sioni. Dicerer enim coryus, non ob indiideo geminus , vel quod primo bonus, cium repulsa fuisti , ò Cornix, sed quia nun. deinde malus fa&us fit; vel quod ex parte quam Minerva grata ; quod omnem corni. serpens ; vel quod lingua duplici, Æ- cis fuasioni vim adimebat. Atque hanc gypria nempe, Ægypto oriundus, & At- poftea ita diffolvit obje&tionem , ut fponțica. Alii alias causas afferunt.

te fuerit ab ipfa Minerva comes perita. 562. AEA) A Cecropis filiabus. 569. Phocaica] In Phocide Græciæ re

563. Ut dicar ] Cornicem ob garrulita- gioné, Atticæ finitima, imperans. tem averfatur prudentiæ dea: cujus geAeriş aves in Mineryą templis lucisque eft,

572. Lentis ] Qui cornicum etiam mos

Littus,

[ocr errors]

raret,

« AnteriorContinua »