Imatges de pàgina
PDF
EPUB
[ocr errors]

fi quid adhuc rost it, & pro- Si quid adhuc fupereft: & rerú consule summa 300
spice fumma rerum. Terra Dixerat hæc Tellus : neque enim tolerare vaporem
potuit pari diutius calorem, Ulterius potuit, nec dicere plura : fuumque
nec plura netrare rece- Rettulit os in sé, propioraque Manibus antra.
pie fuum caput in fe, & pe- At pater omnipotens Superos teftatus, & ipsum,
lunc as viciniores inferis, Qui dederat currus, nisi opem ferat, omnia fato 305
Deos, & ipfum Phæbam Interitura gravi; summam petit arduus arcem;
qui tradiderat currus, om- Unde solet lacis nubes inducere terris :
nia peritura luftuoso fato Unde movet tonitrus, vibrataque fulmina jactat.
nisi fuccurrat, excelsus af. Sed neque, quas poffet terris inducere nubes
unde solet immittere nubila Tunc habuit : nec, quos cælo dimitteret,

eret;} 310 vaftis terris, unde ciet toni imbres.

do vibrat fulmina Intonat: & dextra libratum fulmen ab aure milla. Sed neg, sum habuit Milit in aurigam : pariterque animaque rotisque terras ; neg, imbres quos a Expulit, & lævis compescuit ignibus ignes. celo mitteret. Intonat, Consternantur equi : & falcu in contraria facto, jecit in aurigam Phaëthon- Collajugo excutiunt, abruptaq; lora relinquunt. 315 rem fulmen librarum ab Illic fíæna jacent, illic temone revulsus pariter anma Grotis, & Axis; in hac radii fractarum parte rotarum: oppreffit ignes feris ignibus. Sparsaque funt latè laceri vestigia currus. Équi attoniti funt, & faltu At Phaethon, rutilos flamma populante capillos, retrorfum dato , subtraluunt Volvitur in præceps, longoque per aëra tractu 320 colla jugo, do deserunt habe

Frana illic Fertur; ut interdum de cælo stella sereno, funt strata, illic axis edu- Etfi non cecidit, potuit cecidiffe videri. ftus temone ; ex hac parte Quem procul à patria diverso maximus orbe

quaßatarum, Excipit Eridanus : fpumantiaque ablurit ora. & reliquia currus fratti sunt latè disjećta. At Phaë

IT. Naïdes Hesperiæ trifida fumantia
thon flamma vastante co flamma
mam fiavam corruit Corpora dant tumulo: signantq; hoc carmine faxú.
trahitur per aerem longo Hic Situs est Phaëchon, currus auriga paterni :
tramite ; ficuti quandoque
Stella de calo puro quanquam
nou delapsa est, tamen potuit videri decidise. Quem Eridanus maximus recipit longe a patria
dilfito orbe ; & lavit faciem æftuantem.

II. Naïdes Hesperiæ condunt sepulcro corpus fumans igne trisulco ; & inscribunt boc epitaphium
Saxo sepulcrali; Hic pofitus eft Phaethon moderator currus paterni,

nas laceratas,

} 325

[ocr errors]
[ocr errors]

opem ferat.

300. Summa ] Summa rerum, in qua , exhalatio quxdam incensa, ftellæ fpeciem rerum maxima pars consistit,

referens. 305. Nisi opem ferat] Nisi Ipse Jupiter 323. Procul ] Multum enim diftat Ita

lia ab Æthiopia. 311. Ab aure ] Nam solenne iis, qui 325. Hesperia Occidentales & Italicx: Belum aliquod vibrant, illud priùs , ut Hesperit enim ferè pro Italia, ficut ultima acriùs emittant, ad aurem adducere. Hesperia pro Hispania sumitur. Naïdes

313. Ignibus ] Ofúpwęor : Nam potius autem Hesperiæ, Phaëthusa, Lampetie, ignem ignis deberet augere quam extin- & Phæbe , 1orores erant Phaëthonris. guere : quod hic contra est,' & figuram 325. Trifida ] Fulmine , quod trifida cuparit.

[pide pingitur. 321. Stella ) Non fella quidem, sed

Quem

1

nomeno

Quem fi non tenuit, magnis tamen excidit ausis. I quo etfi non potitus eft, fru. Nam pater obductos luctu miserabilis ægro

stratus eft tamen incæptis Condiderat vultus : &, fi modo credimus, unú 230 lamentabilis gravi arumna

ingentibus.

Nam parens Isle diem (ne Sole ferunt. Incendia lumen

velaver at faciem opertam ; Præbebant; aliquisque malo fuit ufus in illo. tout fi modò fidem adhi. At Clymene postquam dixit, quæcunque fuerunt

bemü; , ajunt unum diem In tantis dicenda malis; lugubris & amens,

præteriisse abīz Sole. Defla

gratio lucem afferebat, Et laniata sinus totum percensuit orbem : 335 nonnulla fuit utilitas in illo Exanimesque artus primo, mox offa requirens, dispendio. At Clymene poftRepperit ofta tamen peregrina condita ripa. quam protulit quacumque Incubuitque loco: nomenque in marmore lectum malis, triftis & furiofa, &

fuerunt proferenda in tantis Perfudit lacrymis, & aperto pectore fovit. scillas vestes habens perluNec minùs Heliades fletus, &, inania morti 340 ftravit totum mundum. Munera, dant lacrymas: & cælæ pectora paimis

exquirens primo membra Non auditurum miseras Phaëthonta querelas

mortua , mox ofa, invenis

olja quanquam fepulta ri. Nocte dieque vocant: adfternunturque sepulcro.|pa exiera. 'Et ibi insedit ; & Luna quater junctis implerat cornibus orbem : irrigavit lacrymis Illz more suo (nam morem fecerat ufus )

leétum in marmore, to ca

345 Plangorem dederant è quîs Phaëthusa sororum

lefecit gremio nudato. Ne z

minús Solis filia prabent Maxima, cum vellet terræ procumbere, questa est morti lacrymas tejulatus, Diriguiffe pedes: ad quam conata vcnire

dona vana : du plangentes Candida Lampetic fubita radice retenta est.

pełtora manibus explicitis Tertia cum crinem manibus laniare pararet; 350 tem non percepturum lamen

citant notte die PhaethonAvellit frondes. Hæc ftipite crura teneri, tabiles querimonias : lojaIlla dolet fieri longos sua brachia ramos.

cent ad tumulum. Luna Dumq; ea mirantur ; complectitur inguina cortex, quater abfolverat orbom cor. Perque gradus uterum, pectusqué, humerosque, confuetudine fua (nam ufus manusque

in consuetudinem abierat ) Ambit : &exftabant tantú ora vocantia matré. 355 Lamentationes continuave Quid faciat mater? nisi, quo trahat impetus illam, rant:

qurbus Phaëtusa Huceat, atque illuc? &, dum licet, oscula jungat? cuperet sese in terram mit

grandior natu fororum, cum Non fatis elt, truncis avellere corpora tentat, tere , ingemuit pedes indua Et teneros manibus ramos abruinpere: at inde ruifle; ad quam cum alba

Lampetie vellet accedering correpta eft ridice modo nat s. Cum tertia vellet lacerare comam manibus, decerpit frondes : hec queritur crura correpta esse trunco, illa lacertos suos mutari in productos ramos. Et dum ea ftua pent , liver involvit inguina; & circumdat paulatim ventrem, do pectus, & humeros de manus ; des supererant tantum ora citantia matrem. Quid agat mater nisi feratur huc atque illuc, quo furor illam rapiat; do misce.it bafia, dum datur. Non fatis eft : nititur eripere corpora ftipitibués, dos revellere ramos teneros manibus : at

[ocr errors]

329. Agro] Id est, qui ægros facit., Tres tantum hic memorat Poëta , alii Metonym.

plures , Hyginus usque ad septem; quæ 335. Percensuit ) Inveniendi filii caula. poftquam fratrem per quatuor menses af336. Mox ] Poftquam corpus non in- liduè Aleviffent, tandem Jovis miseratione

in populos, vel, ut aliis placer, in alnos, 340, Heliades ] Solis filiæ, à patre Græ- ipfarum verò lacrymæ in fuccina seu elecè dic di&z, quæ & à fratre Phačrtontiades. Ara, mucatæ funt.

Sanguineæ

venerat.

1

[ocr errors]

gutte cruente fluunt inde, Sanguineæ manant,tanquam de vulnere, guttæ, 360 tanquam de cicatrice. gnosce quxso, mater, voci

Parce, precor, mater, quæcunq; est laucia, clamat : feratur quacunque eit vul- Parce, precor: nostrum laniatur in arbore corpus. nerata ; ignofce, qualo, cor Jamque vale. Cortex in verba novissima venit. pus nostrum discerpitu in III. Inde fluunt lacrymæ : ftillataq; sole rigescunt arbore. Jamque vale. Li

De ramis electra novis : quæ lucidus amnis ber oceupavit os ultima ver

365 ba proterens.

Excipit, & nuribus mirtit geftanda Latinis. III. Inde ftillant lacry IV: Adfuit huic monstro proles Sthenelesa me, dele&tra derivita de

Cycnus, novis ramu indurantur Sole : que fluvius purus exci

Qui tibi materno quamvis à sanguine junctus, pit

, & mittit Italu puellu, Mente tamen, Phaethon,propior fuit. Ille, relicto induenda.

(Nam Ligurú populos,& magnas rexerat urbes) 370 IV. Cycnus filius Sthe-Imperio, ripas virides amnemque querelis neli adfitir burc prodigao

, Eridanum implerat, silvamque sororibus auctam : qui utcumgz tibi devinctus sanguinc materno Phae

Cum vox est tenuata viro : canæque capillos thon, tamen fuit conjunét zor Dislimulant plumæ: collumque à pectore longum benevolo animo. Porrigitur, digitofque ligat junctura rubentes : 375 s'ecto regno ,, (nam impe- Penna latus vestit : tenet os sine acumine rostrum : gurum, amplas civita- Fit nova Cycnus avis, nec se cæloque, Jovique tes) questibus impleverat Credit, ut injufte missi memor ignis ab illo. ripas glaucas , & fluvium Stagna colit, patulosque lacus : ignemque perolus, Eridanum, nemus am. Quæ colat, elegit contraria flumina flammis. vox est imminuta viro, & Squallidus interea genitor Phaëthontis, & expers plume candida imitantur Ipse sui decoris, qualis, cum deficit orbem, comam, & collum produ&tum Effe folet: lucemque odit, seque ipse, diemque: à pectore extenditur, li

. Datque animum in luctus; & luctibus adjicit iram: articulos rubentes : Penna Officiumq; negat mundo. Satis, inquit, ab ævi 385 tegit latus , 'rostrum occupar! os fine acumine; Cycnus mutarur in avem novam. Nec fe committit cælo, don Jovi, tanquam cordans fulminis injuste conjeéti ab illo. Frequentat stagna, & vastas lacus, & averfatus ignem assumsit flumina contraria flammis, qua habitet. Interea pater Phaethontis horridus, & ipfe spaliatus sua elegantia, qualis consuevit esse cum orbem suum obscuratum habet , do odio habet fplendorem , feipfum, & diem : bago animum adjicit ad nærorem , addit iram mærori, ám recufat oficium suum præftare orbi. Satis, ait conditio

Ille ne

3807

RC O T A. 364. Inde ] Ex arboribus picei generis | Várum & Macram amnes fiti , Tuscis ab fuere electrum seu succinum crediderunt ortu contermini. veteres ; fed bituminis efle genus in Sep 372. Sororibus ] Fhaethontis : Quas antè tentrionalium lictorum tractu è terra in Populos mutatas vidimus. scaturiens , compertum est. ; quod qui 375. Junctura ] Pelliculam dicit ru. dem primò molle, deinde maris Austi- bentem, qua continentur Cycnorum dibus & temporis diuturnitate durescit.

giti. 367. Adfuit ] Nunc ad Cycni Stheneli 377. Nec se cæloque ] Naturalem causam filii

progreditur fabulam, qui Phaëthon- pecit ex fabula. ti sanguine & amicitia conjun&tus , cum

377. Jovig ] id est, aëri. relicta Liguria , ad Padi ripas veniffet, 382. Deficit orbem ] Ubi deliquium & multumque amici cafum defleviffet , in eclipfim patitur, opaci Lunæ corporis inavem Tui nominis fuit mutatus."

terjecu obscuratus. 379. Ligurum ] Sunt Ligures, quibus 385. Officiumgx ] Currum regere, cujus imperabat Cycnus , Italix Populi, incer) beneficio illuftratur orbis.

Sors

1

huc

Sors mea principiis fuit irrequieta pigetque

mea fuit laboriosa ab initio Actorum sine fine mihi, sine honore, laborum:

temporum ; & me pænited

laborum exactorum fine fine, Quilibet alter agat portantes lumina currus.

fine honore. Quivis alius Si nemo est, omnesque Dei non posse fatentur ; regat currus ferentes lucem, Ipse agat : ut salté, dum noftras tentat

habenas, 390 concedunt" se elle impares,

d Orbatura patres aliquando fulmina ponat.

iple regat , ut faltem dum Tum sciet, ignipedum vires expertus equorum, traétat nostra lora, deponat Non meruifle necem, qui non benè rexerit illos. quandogs fulmina qua priTalia dicentem circumstant omnia Solem

vent parentes liberis. Tum Numina : neve velit tenebras inducere rebus, 395 cognoverit , poftquam tenSupplice voce rogant. Miflos quoque Jupiter ignes ignipedum, non dignum eße Excusat, precibulque minas regaliter addit. morte qui non bene modea Colligit amentes ; & adhuc terrore paventes,

ratus fuerit illos. Omnes Phoebus

cquos :
: Itimuloq; domans & verbere fævit: Dii circumdant Solem talia

proferentem ; & orant voce Sævit enim, natumq; objectat, & imputat illis. 400 supplice ne placeat immitV. At pater omnipotens ingentia mcenia cæli

tere caliginem mundo : Jum Circuit : &, ne quid labefactum viribus ignis piter etiam excufat flammas

à se conjectas , adjicit Corruat, explorat. Quæ postquam firma, suique Roboris effe videt : terras, hominumque labores precibus. Sol cogic equos

pro imperio comminationes Perspicit. Arcadiæ tamen est impenfior illi 405 attonitos, & trementes adCura fuæ, fontesque, & nondum audentia labi pavore : compefcens Flumina restituit: dat terræ gramina, frondes

eos aculeo do scutica furit :

furit enim, do objicit filium, Arboribus; læfasque jubet revirescere filvas.

dom eos accusat de ejus Dum redit, itque frequens; in virgine Nonacrina morte. Hæfit: &accepti caluere fub oflibus ignes. 410

V. At Pater omnipotens Non crat hujus opus lanam mollire trahendo;

perluftrat vastum ambitum

cali, da propicit , ne quid Nec pofitu variare comas: ubi fibula vestem,

corruptum ziribus ignis pera Vitta coërcuerat neglectos alba capillos,

ierit : que postquam inveEt modo leye manu jaculú, modò sumpserat arcum ; nit integra, & fibi confianMiles erat Phoebes. nec Mænalon attigit ulla 4.15 vores hominum. Magis ta

Gratior

men intendit animum ad fuam Arcadiam: & renovat fontes fluvios nondum ausos fluere : decorat terram herbis, arbores foliis, eo imperat nemora vastata revirescere. Dum sapius: meat atque remeat, conftitit defixis oculis in puella Nonacrina : 6.amor. medullis receptus incaluis. Non erat hujus penfum lanım trahere & mollem reddere, & varia pofitura capillos distinguere. Postquam fibula collegerat smi. Etus, vitta candida comam fluentem, a nunc corripuerar manu expolitum jaculum, nunc arcum, erat miles Diana : neque ulla magis accepta

RC O T A. 390. Ipse ] Jupiter, quem tamen iratus 5:41;Vitta alba ] Quæ pudicitiæ fymbodedignatur appellare.

lum. 405. Arcadia ] Quæ Provincia est Pelo 5415. Miles erat ] Id eft, Venationi erat ponnesi, Jovi, vel quia ibi natus, ut yo dedita : nam & talis fuit Diana. lunt Arcades, vel aliis de causis charif 415. Pheebes ] Diana , Apollinis feu sima.

Phoebi fororis. 409. Nonacrina ) Arcadica ; Synedochi 415. Manalon ] Arcadiæ montem, ubi ce. Callisto eft Lycaonis filia, cui nomen

Diana venari folita. fecit Mons Arcadize Nonacris.

416, Trivia ) Diana ; quæ ideo Trivia 412. Pofitu variare ] id eft, in varias fi- dicitur, quod in triviis triformi, & criguras com ponere.

cipiti facra fierent. Vid. Fall. lib. 1. Eft

nempe

Hic

lem;

[ocr errors]

bac Trivia tetigit Manalon. Gratior hac Triviæ. Sed nulla potentia longa est.
Sed nulla grasia aut poten: Ulterius medio fpatium Sol altus habebat;
celsus tenebat locum ulterio- Cum subit illa nemus, quod nulla ceciderat æras.
rem medio , cwn illa in- Exuit hic humero pharetram, lentofque retendit
trat foluam, qua vullo Arcus : inque solo, quod texerat herba, jacebat: 420
tempore decisa erat.
deripit pharetram humero,

Et pictam posita pharetram cervice premebat. relaxavit arcum flexi- Jupiter ut vidit feffam, & custode vacantem;

G Arata erat fuper Hoc certè conjux furtum mea nesciet, inquit : terra, quam gramen vesti. Aut si rescierit; funt ô, funt jurgia canti? verat : 6 juftentabat pifta Protinus induitur faciem cultumque Dianæ : +25 Cum Jupiter cognovit defa- Atque ait , Ocomitum virgo pars una mearum, rigasan, o fine custode , In quibus es venata jugis ? de cespite virgo carte dicit, uxor mea igno- Se levat: &, Salve numen, me judice, dixit, Tabit iftud ftuprum; aut Audiat ipse lícet, majus Jove. Ridet, & audit ; funt ne tanti ? Continuo Et fibi præferri se gauder ; & ofcula jungit; 430 affumit vultus ornatum Nec moderata fatis, nec fic à virgine danda. Diana ; atque inquit , Qua venata forer filva narrare parantem mitum, in quibw collibuses Impedit amplexu: nec fe fine crimine prodit. venata ? T'nella furgit, a Illa quidem contra, quantum modo foemina possit, ait, Salve numen , mea (Afpiceres utinam, Saturnia, mitior effes !) 435 fententia majus Jove, İlla quidem pugnát: fed quæ superare puella, quamuis ipse me ipfe andit's ridet, Gla? Quisve Jovem poterat? superum petit äthera victor tarur le site anteponi ; Jupiter. Huic odio nemusest, & conscia filva. d.ut suavia , nec fatis mo- Unde, pedem referens, pæne est oblita pharetram defta, nec fic ut à puella da- Tollere cum telis, &, qué suspenderat, arcum. 440 ri oporteat. Implicat amplexu conantem referre qua

Ecce, fuo comitata choro Dictynna per altum ; o se ma- Mänalon ingrediens, & cæde fuperba ferarum, nifestat non finc crimine

. Aspicit hanc, visamque vocat: clamata refugit; súa equidem (urinam vi- Et timuit primò, ne Jupiter esset in illa. deres, Juno, esses leniør!) illa equidem contra nititur quantum saltem puella polit : sed qua puella , quisve poterat vincere Jovem? Jupiter vori compos afcendit in supremum coelum, Hac odit nemus & filvam consciam. Unde digrediens oblita eft ferè colligere pharetram cum sagittis ; id arcum quem appenderat. Ecce Dietynna ftipata fuis comitibus ambulans per excelfum Manalon , &elata nere ferarum videt banc, dm arceffit visum; hæc Vocata recedit, door metuit primò, ne Jupiter laterkt in illa.

P O T Æ. nempe Diana in terris eadem quæ in cælo 441. Ditłynna ] Diana, di una dextúan, Luna. & inferis Proserpina, quam in tri- à recibus, quibus ufa Dea venatrix. Quanviis equino, canino, medioque humano

quam in Bricomartis nymphæ & comitis capite repræsentabant.

honorem hoc nomen fibi affumfiffe Dia413. Quod nulla ] Quod nunquam cæ nam voluerunc alii. llla nempe cum qum erat, adeoque arboribus denfiffi- Minoïs amorem fugeret , & fese in mamum, umbraque graciffima.

re præcipitem dediffet , à Cretenfibus, 424. Sunt jurgia tanti ? ] Sunt ne tanti oraculo monitis ut hoc pa&o graffantem momenti ut me ab hisce deliciis abfter- pestem effugerent, recibus ex mari ex

tracta eft. Qui Crecenses Dianæ templum 435. Mfpiceres ] Id eft, fi vidisses, Juno, fub Di&ynnæ nomine extru&um dicaquam reluctanter Jovi cesserit, non adeo in immerenrem fævires.

Sed,

[ocr errors]

reant.

verunt.

« AnteriorContinua »