Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Omnes

obstante oftendit tempora con- | Exhibuit gemino præsignia tempora cornu. fpicua duplici cornu. Demisere oculos omnes, gemitumque dedere; depreßforunt oculos , ingemuerunt ; & ( quis por- Atque illud meritis clarum

(quis credere possit?) fie fidem habere ?) nolentes Inviti videre caput: nec honore carere afpexerunt caput viri de ip: Ulterius palli, festam imposuere coronam. 615 sus bene meriti ; neque pafli Ac proceres, quoniam muros intrare vetaris, imposiuorunt feftam coronam. Ruris honorati tantum tibi, Cipe, dedere, i Optimates, quandoqui- Quantum depreffo subjectis bubus aratro

fubire me: Complecti posses ad finem Solis ab ortu. nia, Cape, prabuerunt tibi Cornuaque æratis miram referentia formam 620 tuorum honorem dati, quan

am Poftibus infculpunt, longum mansura per ævum. tum posses comprehendere bo- Pandite nunc, Mufæ, præsentia numina vatum, bus submislis aratro impacto (Scitis enim, nec vos fallit spatiosa vetuftas ) ab ortu Solis ad occafum. Unde Coroniden circumflua Tibridis alveo Atque insculpunt poftibus aratis cornua imitantia ftus Insula Romuleæ facris adsciverit urbis. -625 pendam figuram, duratura Dira lues quondam Latias vitiaverat auras, per longa secula. Nunc Mu- Pallidaque exsangui squallebant corpora tabo. Ja, numina faventia Poetis, Funeribus felli poftquam mortalia cernunt aperite, (namque vobis compertum est neque remota an

Tentamenta nihil, nihil artes poffe medentum, ziquitas vos later,) unde in Auxilium cæleste petunt : mediamq; tenentes 630 fula circumdata fossa Tibri- Orbis humum Delphos adeunt oracula Phoebiz des addixerit Coroniden Diis Utque falutifera miseris fuccurrere rebus Urbis Romules. Sava pete Sorte velit, tantæque urbis mala finiat, orant. lem, & corpora exsanguia Et locus, & laurus, &, quas habet illa, pharetræ, diffluebant sanie. Poftquam exhaufti funeribus vident neque humanos conatus, neque curas medicorum quicquam prodesse, secon, feriant ad opem cæleftem ; atque poriti Delphis in medio mundo positis confulunt fortes Apollinis, atque precantur velit fubuenire rebus afflittis oraculo falutifero, & finem imponat cladi tanta Urbis. Et locus do laurus, lai pharetra quas illa decorat,

rant.

ROTA 512. Demisere] Tum ne boni civis de dum patebit ; ideo ea Romæ illum Deum, decus afpicerent; tum ut animum à re ejusque sacra adsciviffe dicitur. gia dignitate aversum patefacerent. 626. Lues] Peftis, cujus pauciffimis

618. Quantum ] fugerum illud dicitur Poëta, egregiam dedit descriptionem. De quanrum par boum uno die exarare pof hac verò etiam Historici, qui Æsculalit: sed hic forte intelligit tantuni agri pium quoque Epidauro accitum memo quantum duo boves diei fpatio circumire poflint, aratro limitem & quasi for 630. Mediam ] Parnassum montem, fam defcribentes.

sub quo Delphi Apollinis oraculo clarum 620. Miram ] Quia humano capiti

oppidum, orbis umbilicum ftatuunt Straadnata cornua. Capitis autem effigiem

bo, Lucan. alii. Quam verè aut apposite ærex portæ, qua Cipus excefferat, inclu

nullus non videt. sam fuifle teftatur Valerius Max.

633. Sorte ] Responso feu Oraculo falutem 624. Coroniden ] Æfculapium dicit Co

afferenti : namque vaticinia quædam sore

te etiam & conjectis in mensam talis age. ronei nepocem, Apollinis ex Coronide

bantur. kļium, Medicum, & Medicorum Deum.

634. Quas habet ] Phoebus ipfe ad Lau625. Insula ] Quia Æsculapius Roma rum supra Metam: 1. nis Deus non Indiges vel Indigena, fed

Semper babebunt Adscititius, in Tibridis insula Draconis Te coma, te citbara , te 'noftrag laure, specie fibi ledes aptas delegit, ut poftme. pharetra.

Intremuere

Intremuere fimul: cortinaque reddidit imo 635 fimul concuffa funt, atque Hanc adyto vocem, pavefactaque pectora movit : wltimo ady to, perculit cerQuod pecis hinc, propiore loco, Romane, petiffes; da trementia ; Potuißes peteEt pete nunc propiore loco. Nec Apolline vobis, re loco propiore quod hinc peQui minuat luctus, opus est; sed Apolline nato: tis ; atque nunc pete loco proIte bonis avibus, prolemque arcessite noftram. 640 Geris opus Apolline, qui mi

piore, ô Romane : neque haJuffa Dei prudens poftquam accepere Senatus; nuat luctus, sed filio Apollia Quam colat, explorant, juvenis Phợbeius urbem : nis. Ite laris aufpiciis, asQuique petant ventis Epidauria littora mittunt. que advocate noftrum filium. Quæ fimul incurva milli tetigere carina,

Poftquam gravis Senatus

audiit Dei monita, exque Concilium Graiofque patres adiere : darentq; 645 runt in quis urbe juvenis Oravere Deum, qui præsens funera gentis

Phæbeius babitet, der mitFiniat Ausoniæ. Certas ita dicere fortes.

tant qui perant litora EpiDiffidet, & variat fententia: parsque negandum

dauria ventis. Quæ statin

atque misli tetigerunt cava Non putat auxilium; multi renuere, fuamque navi, accesserunt ad concia

e} oso

lium & patres Gracos, atque

precari sunt, ut traderent Dum dubitant; seram pepulere crepuscula lucem,

Deum, qui prasens absolvas

nationem Italam funeribus : Umbraque telluris tenebras induxerat orbi :

fic monere certa oracula. Sen. Cum deus in fomnis opifer consistere visus tentia eft diffimilis atque Ante tuum, Romane, torum ; fed qualis in æde varia ; parque non censes Effe folet ; baculumque tenens agreste finistra, 655 cusant, atque admonent non Cæfariem longæ dextra deducere barbæ : dimittere suum præfidium,

neque dare fuos Deos. Dum incerti berent, crepuscula fugaverunt serum diem, atque umbra terra adduxerat caliginem mundo ; cum Deus propitius visus adele in fomnis ante tuum lectum Romane, sed qualis solet effe in templo, de tractans baculum nodosum finiftra, mulcere crines prolixa barba dextra;

Non foncientere opem, nec numina tradere}

[ocr errors]

tenuerunt.

635: Cortina ] Occiso Pythone eripodis, nesi, ad finum Saronicum, Æsculapii cuftode, inquit Iul. Scaliger, oraculum fano olim celebri. suum fecit : cujus corio obdu&us eripus, 647. Aufonia ] Italæ : fuerunt namque inde etiam cortina fuit appellatus. illam Ausones antiquissimi populi qui Italiam verò Poëtæ pro tripode usurpant unde oracula dabantur, five ea mensa fuit ut 647. sortes ] Apollinis oracula, ut supra. quibufdam videtur , five alia quædam 648. Sententia ] Epidaurii concilii, seu machina, tribus pedibus innixa ,

qua

Græcorum patrum. conscensa numine affata Pythias Varici 650. Numina ] Asculapii. nari folebar.

653. Deus ] Æsculapius. 637. Tropiore ) Epidaurus nempe pro 654. Romane ] Plures fuiffe legatos Epipior Romæ, quam Delphi.

daurum missos supra vidimus : sed unus 639. Nato ] Æsculapio.

princeps fuit.

655. Agreste ] Non fine causa Æscu640. Bonis] Ex avium volaru acque lapii gestamen baculus agrestis, isque an: garritu quia futurorum aucupari scientiam nitebantur, ideo bona quz læta, di- ianitatis fulcrum videri volunt, pruden

gue involutus : fiquidem enim medici cebantur , malá quæ adverfa porcenderia maxime uci debere utpote in maxibant.

mis difficultacibus

per illud gestamen in642. Juvenis ] Æsculapius.

telligitur : neque aliter ad novam vitam, 643. Epidauria ) Plures fuerunt Epi- qualem exuviis politis, ferpentes videndauri, fed de Argia hic agicur Pelopon. 1 tur recipere, zgros possunt perducere.

Et

nes.

e}

bus

quo

& proferre hujusmodi verba Et placido tales emittere pectore voces.
ex amico pectore . Define Pone metus; veniam fimulacraque nostra relinquā.
expavescere, Proficiscar,

at- Hunc modo ferpentem, baculú qui nexibus ambit,
que deseram noftras Imagi.
Intuere tantum hunc Perspice : & usque nota visu, ut cognoscere

660 anguem, qui implicat spi

poffis. Tin hunc baculum, atque ac- Vertar in hunc: fed major ero ; tantusq; videbor, curate animadverte oculis,

In ut poffis cognofcere. Muta quantum verti cæleftia corpora debent. bor in hunc, led major ero. Extemplo cum voce Deus, cum voce Deoque á tantus videbor in quan- Somnus abit; fomnique fugam lux alma fecuta eft. ium corpora cælestia debent Postera fidereos Aurora fugaverat ignes : 665 cedit una cum voce, Sopor Incerti quid agant proceres ad templa petiti cum voce & Deo ; & dies Conveniunt operofà Dei : quaque ipfe morari amabilis secutus est discef- Sede velit, fignis cæleftibus indicet, orant. Sum foporis. Sequens Auro- Vix bene defierant, cum cristis aureus altis ra dispulerat , signes from recom; In serpente Deus prænuntia sibila mifit;

670 coeunt in templum magni- Adventuque suo fignumque, arasque, foresque, ficis operibus exftruétum Dei Marmoreumque folum, faftigiaque aurea movit: experiri, atque precantur mit Pectoribusque tenus media fublimis in æde loco ipse cupiat

Constitit, atque oculos circumtulit igne micantes. manere. Vix fatis abfolve- Territa turba pavet. Cognovit numina castos 675 rant, cum Deus splendidus Evinctus vitta crines albente facerdos: in forma anguis

erectas.cri. Et, Deus en, Deus en ; linguisque animisq; favete, pranuntia, & concuffie ad- Quisquis ades, dixit. Sis, ở pulcherrime, visus ventu juo da ftatuam, & Utiliter ; populosque juves túa facra colentes

. altaria, & valvas, & ftra- Quifquis adest, juffum venerantur numén; 3 680 tum marmoreum, & cacu.

& omnes mina aurea ; atque confti- Verba facerdotis referunt geminata : piumque tit excelsus in medio templo pestore tenus

, et cir- Æneadæ præstant & mente & voce favorem. cumspexit oculis igne ra- Annuit his : motisque Deus rata pignora cristis, diantibus. Turba pavida ti

Ter repetita dedit vibrata sibila lingua. met. Sacerdos habens comam caftam religatam vitta al- Tum gradibus nitidis delabitur; oraque retro 685 cognovit Deum ; atque, Flectit, & antiquas abiturus respicit aras, inquit, Ecce Deus, ecce Affuerafque domos habitataque templa falutat. Deus, de favete animis atque linguis, quisquis ades. Sis confpe&tus utiliter ő formofiffime ; atque opem feras populis 'venerantibus tua sacra. Quicunque adest adorant Deum juffum, atque omnes iterant yoces repetitas Sacerdotis ; & Æneada favent piè animo atque verbis, Deus annuit his ;

criftis agitatis emifit fibila ter iterata lingua vibrata , quæ eflent iis certa pignora. Tum descendit per gradus nitentes, de retorquet caput , atque difceffurus respicit altaria antiqua, dan salutat domos asuetas dos templa posseffa.

ROTA. 667. Operofa ) Multa opera extructa, 671. Signum ] Asculapii flatuam. quippe quæ excelsa atque superba. 657. Quaque ] Epidauri an Romæ ?

674. Micantes ] Acuciffimi visus & vi669. Aureus] Non tam, quia ejus fi- vidæ naturæ eft serpens, ex quo optima mulachrum aureum, crediderim, quam

parantur remedia. Quibus de causis ÆL ut fplendidum fuifle serpentem, qualem- culapio Sacer. que fese pollicitus erat Æsculapius, in 680. Jufum ] Quod venerari Sacerdos juftelligamus.

serat.

[ocr errors]
[ocr errors]

Inde per injectis adopertam floribus ingens

Hinc magnus obrepit per terSerpic humum ; flectitque sinus: mediamque per atque agitat Spiras

, o perit

rame teftam floribus sparsis; urbem

portus vallatos incurvo aggeTendit ad incurvo munitos aggere portus. 690 re per mediam urbem. Hic Reftitit hic: agmenque suum, turbæque fequentis fubftitit, & visus dimittere

turbam fuam & officium ag. Officium placido visus dimittere vultu;

minis profequentu eum leni Corpus in Ausonia pofuit rate. Numinis illa

facie, demisît corpus in naSensit onus : preflaque Dei gravitate carina vem Italam. Ila sensit poria Æneadæ gaudent: cæloque in littore tauro 698 dus Dei ; á AEneadá la

tantur navem effe onustam Torta coronatæ solvunt retinacula puppis.

pondere numinis ; don bove Impulerat levis aura ratem. Deus eminer alte: maltato in littore folvunt Impofitaque premens puppim cervice recurvam, vincula torta navis coronato, Cæruleas despectat aquas : modicisque per æquor

Levis ventus agitarat na

vim. Deus fublimis extat, com Ionium Zephyris sexto Pallantidos ortu

700 innixus panda puppi capite Italiam tenuit"; præterque Lacinia templo demisso, despicit aquas carum Nobilitata Deæ, Scylaceaque littora fertur. leas; & zephyris modicis per Linquit Iapygiam, lævisque Amphiflia remis mare lonium sexte exortu Saxa fugit: dextra prærupta Ceraunia parte,

Pallantidos pervenit in Ita

liam, de vehitur prater lite Romechiumq; legit, Caulonaq;, Nariciamq;, 705 tora Lacinia inclyta templo Evincitque fretum, Siculique angusta Pelori, Dea, atque Scylacea. PreHippotadæq; domos regis, Themesesque metalla; terit lapigiam, & vitut peLeucofiamque petit, tepidique rolaria Pästi.

tras Amphifras expolitis rea

mis : præterit à parte dextra Coraunia, o Romechium, ey Caulonem, d Naryciane, atque superat fretum, du angustias Pelori Siculi, & domas regis Hippotade, 6 arifodinas Themeses ; tum tendit ad Lencoium, et rofaria calidi Tasti.

AO T A. 689. Sinus ] Quippe in spiras contorto jus afpiam veftigium. tergo lese angues promovent.

705. Caulona ) Fuit Caulon feu Caulonia 696. Coronate ] Ut decuit illam efle, urbs magnæ Græciæ in Bruciis, vel, quod quæ tam preciosam mercem veheret. idem eft, oppidulum Calabriz ulterioris

700. loniuno ] Illud namque, quod Si in monte cognomine. ciliam inter & Græciam patet, Romanis 705. Nariciam ] Narycia, Naricia, aut Epidauro Romam redeuntibus., fuit ena Naritium Calabriæ eft eciam, quam in exvigandum.

tremo ejus angulo Locri Narytii zdifica700. Pallantıdos ) Aurora, quam Palo lantis filiam nonnulli scripserunt. Per 706. Pelori ] Quod ex tribus Siciliæ illam autem sex dies hic intelliguntur. promontoriis eft unum, in Icaliam ver's

701. Lacinia] In Lacinio promonto gens. rio fuifle Junonis templum ex Virgilio 707. Hippotada ] Æolias dicit insulas, intelligitur : fan&umque fuifle omnibus in quibus regnavit Aalus Jovis filius ex circa populis teftatur Livius.

Aceita Hippota Trojani filia : de quo jama 702. Scylaces ] Scyllacæi sinus aut op- | fæpius. pidi in extrema Calabria.

707. Themeles ] Themese seu Templum, 703: Japygiam ] Calabriam, ab Japyge, Brúciorum oppidum, rifodinis nobile, Dædali hlio, fic dictam.

quas suo tempore defecille narrat Scrabo. 703. Amphifra ) Fruftra, ut videcur, 70%. Leucosiam ] Lucaniæ eft parva inin his detegendis viri magni desudarunt, fula in sinu Pæftano. atque adeo in illis non hærebimus.

708. Rosaria ] Pæftum Lucaniæ oppi704. (eraunia] Neque hæc in Italia dum femper vernans, cujus etiam rofaria quisquam alius scriptor indicavit. Virgil. commendac his verbis, 7:05. Romechium ] Nullum quoque hu

Biferique rosaria Tafti.
Non

Inde

verunt.

In

Hinc prouehitur ad Capreas, Inde legit Capreas, promontoriumque Minervæ, promontorium Minerva, Et Surrentino generosos palmite colles, 710 na, & urbem Heracleam, & Herculeamquc urbem, Stabiasque & in otia natam Stabias, O Parthenopen fa Parthenopen, & ab hac Cumäeæ templa Sibyllæ. tłam ad oria, to post hanc Hinc calidi fontes, lentisciferumque tenentur templa Sibylla Cumaa.

Linternum, multamque trahens sub gurgite arenā de tepidi fontes, & Linternum tentufco abundans supe. Vulturnus, niveisq; frequens Sinuella colubris: 715 santur, atque Vulturnus du. Minturnæque graves, & quam tumulavit alumnus, cens fub aquus multam gla- Antiphatæque domus, Trachafque obfeffa palude, ream, sinue ja abundans Et tellus Circæa, & spisli littoris Antium. albis Serpentibus ; & Minturna insalubres, da urbs ab ea

Huc ubi veliferam nautæ advertere carinam; diéta quam alumnus sepelivit, do sedes Antiphara, Go Trachas circumdata palude, du terra Ciro Cha, Anrium firmum habens littus. Postquam nauta huc direxerunt navem velis instructam;

[ocr errors]

709. Caproas ) Insula est regni Neapo 715. Sinueffa ] Hæc etiam fuit Urbs litani contra promontorium Minerva, Campaniæ, quæ hodie prorfus excifa Tiberii feceflu nota.

jacet. 709: Promontoriumque ] In illius extre 715. Colubris ] Verif

ne, ni graviter mo eft Athenaum, seu Minerva sacellum, fallor, columbis pro colubris reponi debere quod Ulysses dicitur ædificaffe.

censuit claris. HeinGus :. Campanas Colum. 710. Surrentino ] Surrentum urbs eft bas laudat Plinius lib. 10. cap: 37: Mihi Campaniæ, vino maxime nobilis. quidem, ficut & illi, colubri hice nivei sunt

711. Herculeam ] Heraclea etiam, He. nugæ; in authoribus enim antiquis auf racleopolis, Herculanum insuper his vocacur quam memorantur. vicus, Cluverio la Torre del Greco : citque 716. Minturna ] Urbs fuic Latii, quæ regni Neapolitani , ad radices montis hodie nulla est, in Campaniæ confinio, Vescuvii.

paludibus adjacens in quibus fepties Con711. Stabias ] Oppidum Campaniæ bel sul Marius delituit. Ex illis aucem aër lo sociali à Syīla delecum, dein restaura- gravis atque noxius. tum : hodie Castella mare di Stabia.

.716. Quam ] Cajetam dicit Æneæ nu712. Tarthenopen ] Neapolim dicit à Par- | tricem, à qua Cajetam urbem Latii denothenope una Sirenarum ibi fepulta cogno minatam volunt. Quanquam ex eo quiminatam ; quo fe Romani oriaturi, prop- dam di&am putant à Laconibus quod in ter locorum anıænitatem, conferre fole- littore curvo fit pofita : illi namque curva bant. Hor. Epod. 5.

omnia Cajeros vocabant. ' 712. Cumax] Cumas Campaniæ urbem 716. Alumnus ] Æneas. à Sibylla nobilitaram supra vidimus. 71%. Antiphard ] Formas dicit, quas teFunditus fuit excisa, diciturque hodie nuifle Antiphaten Læftrygonum crudeCuma distrutta.

lem tyrannum fupra vidimus. 713. Calidi ] Baias innuit fontibus calidis 717. Trachas ] Tarracina feu Terracina maxime celebres. Hodie ibi exiguum quæ & Anxur priùs di&a, itemque Traa caftrum tantum superest nomine Baia china hoc est aspera, urpote in colle fira, cum balneis.

urbs Volscorum in Lario. Deficit in dies 713. Lentisciferumque) Lentiscus arbor propter adjacentium Pomtinarum palueft in Chio præcipue nascens, maftichen dum exhalaciones, aërisque intemperiem. exudans in modum gummi.

718. Circaa ] Mons eit Latii mari ac 714. Linternum ] Campaniæ fuit oppi- paludibus ita cin&us ur insula videatur, dum, Scipionis majoris secesu & sepulo à Circe quæ illum tenuit cognominarus : chro nobile, quod hodie in ruinis jacet. quo olim urbs Circai aut Circaum, ho

715. Valturnsis ) Fluvius Campaniæ qui die in ruinis. ex Apennino Capuam præterlabitur, at .718. Antium ] Hæc olim Volscorum que in mare Tyrrhenum ad Vulturni exci- caput fuit 25. mill. pas. ab Urbe in horTe urbis rudera devolvitur.

cum hybernum.

( Asper

In

« AnteriorContinua »