Imatges de pàgina
PDF
EPUB
[ocr errors]

Accepisse Numam populi Latialis habenas. Arceffitum fufcepiffe adminja
Conjuge qui felix Nympha, ducibusque Camonis, ftrationem Reipublica Roma-

na. Qui beatus Nympha uxoSacrificos docuit ritus; gentemque

feroci

re do Mufis ducibus, docuis Affuetam bello pacis traduxit ad artes.

ritus sacrificandi, & addixia Quem, poftquam senior regnumq; ævumq;} 485 tramo sa vo bello. Quem "Nu

peregit, Extinctum Latiæque nurus, populusque, Patresque, regnum & annos, & fæming Deflevere Numam. Nam conjux urbe relicta Romana, de populus, dan pa

tres luxerunt mortuum : uxor Vallis Aricinæ denfis later abdita filvis :

enim, Urbe deserta, latet abSacraque Orestez gemitu questuque Dianæ

fcondita in opacis filvis vallis Impedit. Ah quoties Nymphæ nemorisque Aricina : atque obftat facris

lacusque,
Ne faceret, monuere; & consolantia verba querimoniis.

Ab quoties

nympha filva y lacus horDixere! ah quoties flenti Theseius heros,

tata sunt ne id faceret, og Siste modum, dixit! neque enim fortuna querenda verbis confolata funt ?' Alba Sola tua est, fimiles aliorum respice cafus : quoties heros Theseius admo. Mitius ifta feres. Utinamque exempla dolenté 495

nuit lachrymantem ut mo

dum dolori poneret ; neque Non mea te poffent relevare! fed & mea poffunt.

enim, aiebat, fors tua folia Fando aliquem Hippolytum veitras (puto) contigit eft dolenda : vide damna aures,

aliorum non minora : toleraCredulitate patris, sceleratæ fraude noverca

bis ifta lenius. Atque utim

nam exempla non mea poßene tibi folatio efle, verum mea etiam possunt. Credo, dum narratur, audivifti quendam Hippolyturze leto datum credulitate patris, dolo nefaria noverca.

RCOTA. 481. Habenas ) Illum Curibus Sabinis gis titulo fugitivus aliquis servus tamdiu degentem ultro petivere, inclytam viri re sacerdotio fungebatur, donec ab alio proligionem.

vocatus ab eodem occidereçur. 482. Nympha ] Egeria, scilicet, qua

489. Oreftex ] Eo nomine appellatut cum congreffus fe habere Numa fingebat. Diana quod ab Oreste Agamemnonis filio ut omnia quasi monitu illius deæ barbari

Ariciam, ut placet quibusdam, ejus filibentius acciperent.

mulachrum tranflatum fuerit. Namque 482. Camænis ] Mufis; quibus, uc Li- ille cum ex materna cæde effec furiis agivius narrat, lucum, quem medium ex

tatus, atque expiandi sceleris caufla, jufopaco fpecu fons perenni rigabac aqua, fus effet inter cætera Dianæ simulachrum consecravit ; quod Dearum fibi consilia

ex Chersoneso offerre, illuc cum Pylade cum conjuge sua Egeria effent.

amico profectus, atque à sorore Iphige485. Regnum ] Quadringenta annos nia Sacerdote agnitus, tantum non impoftquam regnasser, obiic.

molatus clam cum ea, sublato fimula... 488. Aricina ] Hæc fuit vallis, una chro, se recepit. Quidam Mycenas, alii cum Aricia urbe antiquá, tribus circiter

Athenas transportacum illud volunt. leucis Laurenco disfita ad Septentrionem, quinque Roma in ortum. Circa

491. Faceret ] Effuse in fletu se daret. illam nemus ingens fuit Dianæ vel Ege 492. Theseius ] Hippolytus Thelei fie riæ di&um, ubi hodie oppidum Nemo;

lius, quem in fuperioribus novercæ infia itemque lacus, qui in agrum fæcundisli

diis, à Phocis territis equis, discerpcura

vidimus. 489. Sacra ] Ea in Taurica Chersoneso 498. Credulitate ] Qui facile nimis Phæa fanguine exterorum quotquot illuc appel dræe uxori de ftupro ab Hippolyto oblato lebant abfolvebantur ; verum tanta apud querenti auscultavit ; fiquidem ipsa ad Aricinos non fuerunt immanitate ut in nefas adolescentem fruftra perducere cofuperioribos vidimus. Hic nemorensis re nata effee ; ut mox patebit.

Mmm

Occubuille

mum mutatus.

520

Miraberis, & vix- tibi hoc Occubuisse neci. Mirabere, vixque probabo: persuadebo ; fed tamen ille Sed tamen ille ego sum. Me Pasiphaeia quondā 500 cufavit me quasi tentaßem, Tentatum frustra, patrium temeraffe cubile, fed fruftra, violare lectum Quod voluit, finxit voluisse: & crimine verso, paternum ; crimine con (Indiciine metu magis, offensane repulsæ,) verso, an timore criminatio. Arguit

. Immeritumque pater projecit ab urbe; vit me id cupiviße quod ip- Hostilique caput prece detestatur euntis.

50s fa optavit ut cuperem : at- Pitthean profugo curru Trezena petebam: que geniter expulit urbe me Jamque Corinthiaci carpebam littora ponti; immeritum, & devovit pre Cum mare furrexit ; cumulusque immanis aquarum ce infenfa caput proficifcen. In montis fpeciem curvari, & crescere vifus, thaan curru exule ; atque Et dare mugitus, summoque cacumine findi. 510 jam tenebam littora maris Corniger hinc taurus ruptis expellitur undis; Corinthiaci, cum mare intu

Pectoribusque tenus molles erectus in auras, muit, egen horrendus cumislos aquarum vifus. sinuari in Naribus & patulo partem maris evomit ore. modum collis, atque augeri; Corda pavent comitú. Mihi mens interrita mansit,

boare, nec non dividi su- Exfiliis contenta suis. Cum colla feroces 515 premo fastigio. Hinc vitu Ad freta convertunt, arrectifque auribus horrent pit fraltia fluffibus, atque Quadrupedes; monstrique metu turbantur, & altis fublatus in tenuem serem Præcipitant currum scopulis. Ego ducere vana pettore tenus emittit partem Fræna manu, fpumis albentibus oblita, luctor; aquoris naribus dore

aper. Et retro lentas tendo resupinus habenas. animus mihi permanfit im- Nec vires tamen has rabies superasset equorum; pavidus in exfilii súi con- Ni rota, perpetuum qua circum vertitur axem, templatione totus occupatus : Stipitis occursu fracta ac disjecta fuisset. cum equi frementes torquent Excutior curru : lorisqne tenentibus artus colla versus mare creation Viscera viva trahi, nervos in ftirpe teneri,

525 zurbanturģa formidine mon- Membra rapi partim, partim reprehensa relinqui, firi, atque trahunt currum Offa gravem dare fracta sonum, feffamque videres per sublimes Scopulos. Ego Exhalari animam; nullasque in corpore partes, contendo fle&ere mann inutili frana obdu&ta spumis can Noscere quas posses: unumque erat omnia vulnus. didis ; refupinus retro traho lora flexilia. Neque tamen furor equorum vicisset has vires, nifi tota obje&tu trunci fraéta atque excuffa fuißet, ea parte qua volvitur circum axem continuum. Dejicior curru ; atque habenis implicantibus membra, cerneres pracordia viva rapi, nervos retineri ftipitibus, artus partim rapi, partim impedita omitti, osa quassata reddere gravem forum, atg ani. mam laßam exspirari ; neque ullas partes in corpore quas posles cognoscere; atque omnia erant unum vulnus.

ROTA. 500. Pasiphacia ] Phædra, Pasiphaes & quali sese de stupro interpellaffet. Minois Crecensium regis filia, uxor The 506. Pitthean ) Pittheum Pelopis fifei, Hippolyti noverca.

lium, Æthræ. Thesei matris, patrem. 502. Quod voluit ] Ut Hippolytus pa- jam supra in hac Peloponnesi urbe retrium cubile temeraret.

gnasse vidimus : apud quem educatus 503. Indicii ] Ne Hippolytus prior no Hippolytus. vercæ crimen patri proderet.

Sil. Taurus ] Phocen dicit feu vitu503. Offensane ] Dolet l’hædra, quod lum marinum. scelus pariter atque amorem suum pri 526. Rapi] Equorum impetu. vignus contemfiflet.

526. Reprensa ] Retenta à radicibus & 504. Arguit ] Apud patrem accusavit' stirpibus arborum,

Num

Num potes, aut audes cladi componere noftræ, 5301 Anne potes vel audes conNympha, tuam? vidi quoque luce carentia

regna, Nympha. Apexi etiam Et lacerum fovi Phlegethontide corpus in unda.

regna carentia luce, o la Nec, nifi Apollineæ valido medicamine prolis, vi corpuss mutilum in aqua Reddita vita foret. Quam poftquam fortibus herbis Thlegethontea.. Neque vita Atque ope Pæonia, Dite indignante, recepi ; 535 dicamento filii Apollinis. Tum mihi, ne præsens augerem muneris hujus Cui vitæ postquam reftitue Invidiam, densas objecit Cynthia nubes,

tus fui efficacibus grami. Utque forem tutus poffemque impune videri; nibus , atque auxilio Peon Addidit ætatem, nec cognofcenda reliquit

nio, Plutone invito, tum

Cynthia velavit me opacis Ora mihi. Cretenque diu dubitavit habendam 540 nubibus ne presens augerem Traderet, an Delon. Delo Cretaque relictis invidiam hujus doni, en ut Hic posuit ; nomenque fimul, quod poflit equorú effem fecutus Admonuisse, jubet deponere: Quique fuisti

tuto confpici ; adjecit see neétutem

neque reliquit Hippolytus, dixit, nunc idem Virbius esto.

mihi vultus qui possint ago nosci. Atque incerta fuit

tam colendam , an Delon. Numine fub dominæ lateo, atque accenseor illi.

Delo do Creta omiflis, bie Non tamen Egeriæ luctus aliena levare

sedem dedit, die juffit fimul Damna valent, montisque jacens radicibus imis abjicere nomen quod poffis Liquitur in lachrymas, donec pietate dolentis

in memoriam revocare equos Mota fóror Phoebi gelidum de corpore fontem 550 quique fuifti. Hippolytus .

quibus decerptus eram : Fecit, & æternas artus tenuavit in undas.

nunc idem efto Vir

bius. Inde frequento hane filvam ; & unus ex Diis minoribus lateo sub numine domine , atque illi adscribor comes. Attamen clades aliena non possunt lenire mærorem Egeria : qua prostrata ad radices ultimas collis abis in fletus, donec foror Apollinis falta pietate marentis fecit fontem frigidum de ejus corpore , atque liquefscit membra in aquas aternas.

unus

ait

[ocr errors]
[ocr errors]

531. Regna] Plutonis scilicet.

437. Cynthia ) Diana, in Cyntho Deli 532. Phlegethontide ) Phlegechoneis Alu monte nata, cujus favore Hippolytus cavii. qui ex infernis est unus, undis igneis tus venator fruebatur. & sulphureis 'ardens.

539. Ætatem ] Ut, natu major cum 533. Apallinea ] Asculapii Apollinis videretur, minus cognofceretur. filii.

543. Admonuisse ] Videtur fencire Poë535. Paania ] Medica. Fuit enim Pæon ta inde appellatum Hippolytum, quod medicus peritiffimus, qui plutonem gra ab equis solutus aut discerptus effet. viflime ab Hercule vulneratum fanalle

544. Virbina] Quafi Vir bis : quanquam dicitur. Iliad. 5. Ab illo medicæ herba

alii Virum bonum, alii Deum qui viribus communiter Peonia Virgilio, itemque illa præsit, interpretantur. quæ in specie Pronia dicitur ab omnibus medicis.

545. Nemus ] Aricinum de quo fupra: 535. Dite] Plutone, divitiarum Deo, lunt à Dianæ Sacerdotibus , Hippolyei

quo allegatum deceptorem quendam voqui ægre vitæ resticui homines fibi fubdi- | nomine, ut loco famam atque adeo fibi los videt. Ex eo autem orta fabula quod lucrum majus aucuparentur. contra fpem omnium mifere discerptus Hippolycus convaluerit.

546. Accenfeor ] Vc Veneri Adonis,

Minerva Erichthonius , Marri Deum A536. Prasens ] Apud Athenienses, aur

tys. apud Inferos.

550. Soror ] Diana,
Mmm 2

AC

mam terra,

tes venturas,

At res nova movit Nym-) At Nymphas tetigit nova res ; & Amazone natus · phas; ó filius Amazonis Haud aliter stupuit, quam cum Tyrrhenus arator agricola Tyrrhenus vidit gle- Fatalem glebam mediis afpexit in arvis, bam fatalem in mediis agris Sponte sua primum, nulloq; agitante, moveri; 555 primo ultro agitari nullo Sumere mox hominis terræque amittere formam, pulsante ; deinde induere for Oraque venturis aperire recentia fatis. mam viri, do exuere for

arque aperire Indigenæ dixere Tagen ; qui primus Etruscam u recens fatis veniuris. In- Edocuit gentem calus aperire futuros. digena vocaverunt Tagen; Urve Palatinis hærentem collibus olim

560 qui primus instituit natio- Cum fubito vidit frondescere Romulus hastam, nem Tyrrhenam declarare for

Vel ut Romu. Quæ radice nova, non ferro stabat adacto; fus cum advertit olim jacu- Et jam non telum, sed lenti viminis arbor, i'um impactum monti Pala. Non exspectacas dabat admirantibus umbras. zino repente frondere, quod Aut (ua Auminea cum vidit Cipus in unda 565 fet abat nova radice, non fer- Cornua (vidit enim

) fallamq; in imagine credens jam non jaculum sed arbor Effe fidem, digitis ad frontem sæpe relatis, flexilis virgulti prabebat um Quæ vidit, tetigit. Nec jam sua lumina damnans bras non exspectatas fupen- Reftitit, ut victor domito remeabat ab hofte. pibusvel cum cibus ferit Ad cælumq; oculos, & eodem brachia tollens, 570 que aspexit,) é putans nul- Quicquid ait, Superi, monstro portenditur isto, lam elle fidem in imagine, Seu lætum est, patriæ lætum, populoque Quirini; tetigit, qua afpexit, digitis Sive minax, mihi fit. Viridiqne è cespite factas Sapius fronti admotis : neque Placat odoratis herbosas ignibus aras, jam arguens fuos oculos reAirit, cum vi&tor rediret ab Vinag; dat pateris; mactatarumq; bidentum, 575

ofte fubafto ; atque erigens Quid libi significent, trepidantia consulit exta. ocuias & lacertos ad colum: Quæ fimul inspexit Tyrrhenæ gentis haruspex, Quicquid, inquit , ô Dii, pradicitur ifto prodigio, five fauftum est, fit fauftum patria & populo Quirini, sen ominofum, fit mihi : atque placat ignibus odoratis altaria graminea parata ex cespite viridi, infunditque vina pateris ; & exquirit ex extis trementibus o vium jugulatarum quid sibi portendant. Qua ftatim atque aruspex generis Etrusci inspexit,

[ocr errors]
[ocr errors]

$52. Amazone ] Hippolytus eft, Hip- 1 illamque in terra defixam annitentibus polytes Amazonis arque Thesei filius. multis convelli nunquam potuiffe, sed

553. Tyrrhenus ] In agro Tarquinienfi amissis ramis in eximiæ altitudinis corvisum hunc Tagem refert Tullius ; cujus num increvisse. Hinc, ficut ex prodiSi vera eft historia. dubium non est quin gio, imperii Romani ftarum armis flomalus fuerit genius. Pocius autem eum rentem fore voluerunt. aliquem fuiffe ex obfcuro loco ortum, 574. Odoratis ] Incenso thure. crediderim , 'qui divinandi arte repeace

574. Aras ] Pro Diis, quibus aræ conclarus fa&tus fit.

fecratæ. 554. Fatalem ] Quia aruspex, qui Tuf $75. Vina ) In pateras vina fundit facos divinandi artem docuit, in ea lati

crificiis adhibenda. tans.

577. Tyrrhena ] Nefario idolorum cul560. Talatinis ] Antea vidimus Pala- cui addidiflima fuit "ea gens : ideoque ex ginum unum ex septem præcipuis Ro. Etruria acciti ad luftrationes & prodigia mz collibus.

procuranda aruspices. Quin ex Roma561. Haftam ) Romulum fcribit Plu norum principum fliis tradi sex in difci. farchus in Palatino colle, sui experiundi plinam singulis Ecruriæ populis narum gracia corneam lanceam fuille jacularum ; ex Cicer. i. lib. de Divinatione.

Magna

Ille reo

}

Magna quidem rerum molimina vidit in illis; | vidit quidem magna molio Non manifesta tamen. Cum verò fuftulit acre

mina in illis, non tamen aA pecudis fibris ad Cipi cornua lumen; 580

perta : cum verò fuftulit per

spicaces oculos à fibris ovis Rex, ait, ô falve : tibi enim, tibi, Cipe, tuisque ad cornua Cipi, Rex, inHic locus & Latiæ parebunt cornibus arces. quit, Salve, Tibi namque Tu modo rumpe moram, portasq; intrare patentes ó ruis cornibus hic locus Appropera : fic fata jubent. Namq; Urbe receptus Tu santum pelle moras, atRex eris, & sceptro tutus potiere perenni. 585 que feftina subire portas aRettulit ille pedem; torvamque à manibus Urbis pertas : ita fata ferunt : Avertens faciem, Procul, ah procul omina, dixit, namque, Urbe potitus erir Talia Dî pellant: multoque ego justius ævum

Rex , securus tra&tabis

Sceptrum æternum. Exul agam, quam me videant Capitolia regem. preffit gradum ; atque detor. Dixit : & extemplo populumque gravemq; quens vultus savos à muris Senatum

590 Urbis, Longe, ah longe, inConvocat. Ante tamen pacali cornua lauro

quit Dii avertant ejusmodi

præfagia : atque profugus exi. Velat, & aggeribus factis à milite forti

gam ætatem multo aguius, Infiftit: priscoque Deos è more precatus,,

quam Capitolia afpiciant me En, ait, hic unus, quem vos ni pellitis urbe, regem. Dixit, & confeftim Rexerit. Is qui sit, ligno, non nomine, dicá.595 natum. Prius tamen tegit

cogit populum da gravem SeCornua fronte gerit. Quem vobis indicat augur, cornua lauro pacifero, du stad Si Romam intrarit, famularia jura daturum. super aggere excitato à ftreIlle quidem potuit portas irrumpere apertas,

nuis militibus ; atque preSed nos obstitimus; quamvis conjunctior illo

catus Deos è more antiquo,

Ecce, inquit hic eft unus, Nemo mihi eft. Vos Urbe virá prohibete;} 600 persone che per intentional team Vel, fi dignus erit, gravibus vincite catenis, non nomine, quis ille fit. HaAut finite metum fatalis morte tyranni.

bet cornua in fronte. Quem

aruspex vobis prædicit diftuQualia succinctis, ubi trux insibilat Eurus,

rum jura servilia fi Romam Murmura pinetis fiunt ; aut qualia fluctus subierit. ille quidem potuis Æquorei faciunt, fi quis procul audiat illos; 605 inire portas patentes, fed nos Tale fonat populus. Sed per confufa frementis

prohibuimus ; quanquam nul

lus est mihi propior illo. Vos Verba tamen vulgi vox eminet una, Quis ille? Romani arcete virum aditu Et spectant frontes : prædictaque cornua quærunt. Urbis ; vel fi

, erit meritus Rursus ad hos Cipus, qué polcitis, inquit, habetis: coërcete gravibus vinculis ; Et demta capiti populo prohibente corona

610

aut folvite vos timore ne

ce fatalis tyranni. Qualia murmura excitantur in proceris pinetis, cum favus Eurus insibilat ; vel qualia unda marina cient, fi quis audiat illas ex remoto loco, talia reddit populus. Verum tamen unus fonus viz. Qui ille ? extollitur super ceteras voces confusas populi trepidantis. Atque intuentur frontes, luftrant cornua pradita. Cipus ad hos denuo, Videtis, ait, quem queritis ; atque sublang sorona ex capite populo

[ocr errors]

586. Torvam ] Utpore omen atque ty

fitus de quo fupra. rannidem aversantis.

59'). Famularia ] Leges, quibus vos ex589. Capitolia ] In illud Jovis templum nes oporteat servorum more obedire. curru triumphantes deducebantur, qui 603. Succinctis ] Quia, ut alibi nofter, lauream suam Deo confecrarent.

hirsuto vertice pirms, minusque ramoso fi596. Augur ] Qui hic pro Aruspice po- pite à terra surgic.

Exhibuit

« AnteriorContinua »