Imatges de pàgina
PDF
EPUB

IV. Has ubi præteriit, & Parthenopeia dextra IV. Tostquam has reliMonia deseruit ; læva de parte canori

quit, atque prateriit à dex

tra muros Parthenopeios, adit Æolidæ tumulum, & loca foeta palustribus ulvis

à parte finiftra sepulchrum Littora Cumarum, vivacisque antra Sibyllæ Aolida turbicinis, & littoIntrat: &, ut manes adeat per Averna paternos, 105 ra Cumarum loca confita ulOrat. Atilla diu vultus tellure moratos

ves paluftribus, atque fpe

luncas vivacis Sibylla , Erexit : tandemque Deo furibunda recepto,

precatur ut veniat ad Manes Magna petis, dixit, vir factis maxime, cujus

paternos per Averna. Dextera per ferrum, pietas spectata per ignes. illa sustulit oculos diu affiPone tamen, Trojane, metum : pociere petitis: 110 xos terre ;; denique tur

bata Deo admiffo, ingentia Elyfialque domos, & regna noviffima mundi

pofcis, inquit, vir rebus ge. Meduce cognosces, fimulachraque cara parentis. ftis clariffime, cujus dextra Invia virtuti nulla est via. Dixit : & auro

probata eft per ensem, pietas Fulgentem ramum silva Junonis Averna

per flammas. Omitte tamen

timorem, Trojane ; frueris Monstravit : jullitque suo devellere trunco. 115 votis, só me duce vises seParuit Æneas : & formidabilis Orci

des Elysias, o regna ulsima Vidit opes, atavofque fuos, umbramque senilem mundi, & dile&tam imagi. Magnanimi Anchisæ : didicit quoq; jura locorum , inaccelfa virturi, aitas

nem genitoris. Nulla eft via Quæque novis effent adeunda pericula bellis.

que oftendit ramum in filva

Dex Inferorum, splendentem auro : & imperavit deripere fuo pipite. Aneas obsequutus eft , & intuitus eft divitias tremendi

Plutoniss & majores suos, de Manes veteres generofi Anchifæ : edoctus est etiam jura locorum, de qua discrimina ellent subeunda novis bellis.

ROTA,

cantu.

runt.

101. Parthenopeia] Neapolis eft, à Parthe-esset, maxiine faftum, uc Latini Poétæ nope Sirene ibi sepulta sic diéta.

hac etiam in Inferos descensum pacere 103. Aolida ] Milenum dicit Æoli fi scripsering. lium,

107. Deo ] Apolline. Quo non præftantior alter

ini Elysias) Elysium, Campi Elysii, Aëre ciere viros , Martemque accendere

aut Domus Elysiæ, sedes fuerunt beato

rum apud inferos, ex Poëtarum maxiut Virgil. Æn. 6. Unde etiam promon

me , atque Ethnicorum fententia: ubi corium dict. Milenum.

omnis generis voluptatibus securi post

mortem fruerentur. 103. Ulvis ] Stagnorum eft algı, herba 11. Novissima ] Quæ infra Cælum , nullius usus.

quod Jovi, arque Aquas, quæ Neptuno, 104. Cumarum ] Cama Urbs Campaniz Plutoni tertio illorum fratri obrigeantiquiffima.

104. Vivacis ] Quæ vixit 700. annos, 114. Silva ] Quæ Proferpinx Infero. ut poftea dicetur, 144.

rum reginæ facra. 104. Sibylla ] Cumæum dicit, que in 116. Orci ] Plutonem dicit, qui diverter decem à Lactancio recenfitas, novem fis de causis diversa etiam habuit nomioraculorum voluminibus, quæ Tarquinio na, quæ paflim ex Lexicis licec cognoPrisco obtulit, maxime celebris.

scere. 105. Averna ] Avernus in fingul. seu 117. Opes ] Divitiarum namque Deus Averna in plur. lacus fuit non longe à est Plutus. Puteolano Campaniæ finu, profundiffi 118. Jura ] Quique adeo hic aut illic mus, cinetus olim inaccessis silvis, atque effent, plecterentur, aut oblectarentur : præruptis collibus : qua ex re, cumque &c. quæ fuse persequitur Virgil. Æn. 6. insuper totus ille terræ tra&tus caverno 119. Novis ] Quæ, adversus Turnum sus, sulfure atque bitumine abundans' præfertim, gesit Æneas.

Inde

[ocr errors]

I20

Inde regrediens avería via Inde ferens laflos averso tramite paffus, cum duce Cuma a defeless de- Cum duce Cumæa fallit sermone laborem. dum iter facit tremendam Dumque iter horrendum per opaca crepuscula per obscuram lucem, Seu,

carpit; inquit

, eu es Dea propitia, sen Seu Dea tu præsens, seu Dîs gratissima, dixit ; Diis dile&tiffima, eris sem- Numinis instar eris semper mihi: meque

fatebor per mihi tanquam Dea : agnofcam me vivere ex tuo

Muneris effe tui; quæ me loca mortis adire, 125. beneficio, qua voluifti me Quæ loca me visæ voluisti evadere mortis. visere fedes mortis, qua vo- Pro quibus aërias meritis avectus ad auras luistime effugere fedes confpe&ta mortis.

Templa tibi ftatuam ; tribuam tibi thuris honorem.

Pro quibus beneficiis fublatus ad oras fiu- Respicit hunc vates, & suspiratibus haustis, peras, tibi ponam delubra, Nec Dea sum, dixit ; nec facri thuris honore 130 tibi prabebo cultum thuris. Humanum dignare caput. Neu nescius erres ; Sibylla refpicic hunc, & fur Luxæterna mihi, carituraque fine dabatur, fpiris ex imo peitore dmitis

: Si mea virginitas Phæbo patuisset amanti. neque honora caput humanum Dum tamen hanc fperat, dum præcorrumpere donis Sacro thure. Neve pecces Me cupit; Elige ait, virgo Cumaa, quid optes : 135 hi preberetur fine fine, sa mea Optatis potiere tuis. Ego pulveris hausti virginitas fuiffet permißa Oltendens cumulum, quot haberet corpora pulvis,

Apallini amanti. Quamdiu Tot mihi natales contingere vana rogavi. tamen hanc fperat, quamdiu Excidit optarem juvenes quoque protinus annos. aptat me antè captare mu- Hos tamen ille mihi dabat, æternamq; juventá, 140 neribus ; Difpice , inquit , puella Cumaa, quid voveas,

Si Venerem paterer. Contemto munere Phoebi frueris tuis votis. Ego mon- Innuba permaneo. Sed jam felicior ætas Strans cumulum arena cor- Terga dedit,tremuloque gradu venit ægra senectus ; hi annos evenire, quot pul- Quae patienda diu eft

. Nam jam mihi sæcula lepté

Acta vides fupereft, numéros ut pulveris } 145 fum vovere etiam continuo aunos juveniles. ille tamen Tercentum messes, tercentum musta videre. mihi offerebat etiam juven- Tempus erit, cum me de tanto corpore parvam tutem illibatam i napaderer Longa dies faciat: confumtaque membra senecta lebs, dono Apollinis negle&to. Ad minimum redigantur onus. Necamata videbor, Verum jam anni latiores pre- Nec placuiffe Deo. Phoebus quoq; forsitan ipse 150 terierunt ; & triftis senectus vel non agnoscet, vel dilexisse negabit. diu ef fereuda. Nam jam Usque adeo mutata ferar: nullique videnda, cernis mihi septem fecula praterita : reftat adspicere tercentum meses, en tercentum vindemias, ut impleam numerum arena, Dies erit, cum diuturnitas temporis reddat me exiguam de tanto corpore, & artus exhausti sene&tute redigantur ad minimum pondus : neque videbor dile&ta, neque grata fuisse Deo. Apollo etiam ipse fortè non cognoscet, vel inficiabitur se noftro amore correptum fuiffe. Usque adeo dicar mutata , neque cuiquam confpicienda,

vis haberet atomos.

Oblita

[ocr errors]

rent.

120. Averso ) - Cum rursus ad supe- lunt ex Virg. Æn. lib. 6. ras auras Æneas arque Sibylla redi 132. Lux ] Vita ; quam quidem ca

Iticatis dispendio noluit Sibylla con122. Crepuscula ] Id est per lucem dubiam, sequi. qualem decet effe apud Interos.

143 Tremulo ] Immo maxime feftino 124. Numinis ] Hæc omnia adumbraca / venit, sed cremula eft ipfa fene&tus.

Fata Vocé tamen noscat. Vocem mihi fata relinquent. cognofcar tamen voce.

mihi relinquant vocem. V. Talia convexum per icer memorante Sibylla,

V. Sibylla talia referente Sedibus Euboicam Stygiis emergit in urbem : 155 per tramitem arduun, ATroius Æneas : facrisque è more litatis

neas Phrygius prodit in urLittora adit nondum nutricis habentia nomen.

bem Euboicam ex locus infe

ra : done sacrificiis feliciter Hic quoque fubftiterat poft tædia longa laborumi

absolutis secundum ritus, perNeritius Macareus, comés experientis Ulyflei.. venit ad oras nondum habenDesertum quondam mediis qui rupibus Ætnae 160 res nomen narricis. MacaNoscit Achæmeniden: improvifoque repertum

reus Neritius fosius perfps

cacis Ulffis, hic etiam requies Vivere miracus, Qui te calulve Deusve

verat post longa tadia labor Seryat Achæmenide ? cur, inquit, barbara Grajum rum ; qui agnoscit AchameProra vehit ? petitur veftræ quæ terrà carinæ ? niden olim deftitutum in me

diis cauribus Ætnæ: 6 ftu

165 Talia quærenti jam non hirsutus amictu,

pens quod ex improviso reJam-suus, & fpinis conserto tegmine nullis,

pertus in vivis effet, Que Fatur Achæmenides: Iterum Polyphemon, & illos fortuna , inquit , vel quis Aspiciam fluidos humano fanguine rictus; Deus te custodit AchameniHac mihi fi potior domus eft Ithaceque carina; de ? quamobrem navis PhrySi minus Ænean veneror genitore. Nec unquá 170 ius queritur veftra navi?

gia habet Gracum ? que tela Effe fatis potero, præstem

licet omnia, gratus. Acha enides nunc non hifpic Quod loquor, & fpiro; cælumque, & lidera Solis dus veftitu, nunc sui juris, Respicio, (poslimne ingratus, & immemor effe?) veste nullis fpinis obfita, Ille dedit. Quod non ánima hæc Cyclopis in ora

talia refert petenti. Videam

denuo Polyphemum, atque Venit: & ut lumen jam nunc vitale relinquam; 175 illud os madens sanguine houAut cumulo, aut certe non illa condar in alvo. mano, fi Ithaca eft mihi ca

rior domus hac navi, si minus honoro Ænean quam patrem : neque unquam potero efle fatis memor quamvis faciam omnia. Ex ejus beneficio eft quod verba facio, o vivo, b intueor coelum du Solem ; quod hæc anima non darmo eft in rictus Cyclopis : (poffimne ésle immemor' da ingratus ?) quanquam jam nunc deferam tumen titalt, aut componar in fepulchrum, aut certe non in illum ventrem.

RCOT £.

[ocr errors]

154. Convexum ] Afcenfu ardúum.

Et mores hominum infpexit, latumque per 155. Euboic am ] (umas Chalcidenfium coloniam : Chalcis enim Euboeæ fuit ci

Dum fibi, dum sociis reditum paraf, afpera viras.

multa

Pertulit, adverfis rerum immersabilis undis. 155. Stygiis ] Inferis : à Styge infero

Horat. Epift. lib. 1. 2. rum palude.

161. Achameniden ] Ulyssis focius, Po156. Litatis ] Feliciter pera&tis.

lyphemi Cyclopis cimore in Sicilia ab 157: Nutricis] Cajeta : quæ ibi sepulta u lyfie reli&us, qui mox cafus fuos Mapromontorio atque urbi nomen dedit, in

careo pecenci narrabit. ea Neapolitani regni“ parte, quæ hodie 163. Barbara ] Trojana. Cæteros enim Terra di lavoro dicitur. Quanquam ali- Græci barbaros vocicare solebant, unde alii nominis istius rationem de

165. Hirsutos,] Qualem optime descriducunt.

bic Maro: quem vide, Æn. süb fine. 159. Neritius ) Ithacenfis : fuit namque 166. Suus ] Cum antea Polyphemi poNeritus mons Ithacæ Ulyffis Patriæ. Hu tius macianda victima fibi viderecur. jus autem Macarei melius ab ipso post 166. Nullus ] Cum prius, dum in dumodum nofces historiam.'

mis lacitaret, lacera & fpinis hispida, ve159. Experientis ] Qui domitor Troja mula Itis ellet. torum providus urbes

1.169. Hac] Qua nunc vehior (i é.) Anes. Fff

Quid

verum

Quid tum mihi fuit confilii, Quid mihi tunc animi (nisi fitimor abstulit omnem (nifi paver ademit omnem Sensum animumque ) fuit ; cum vos petere alta sensum dan confilium ) cum deftitutus prospexi vos pro

relictus vehi in vastu'maria ? Subiit Æquora prospexi? volui inclamare; sed hosti vociferari : metui Prodere me timui: veltræ quoq; clamor Ulyssis 180 me detegere hofti : vocifera- Pæne rati nocuit. Vidi, cum monte revulson obfuit vepra navi. Afpexi, Immanem scopulum medias permifit in undas. si cum rupe derepta jecit in Vidi ițerum, veluti tormenti viribus acta, medios fluxus saxum ingens. Vasta giganteo jaculantem saxa lacerto. Afpexi projicientem iterum Et, ne deprimeret fluctusve lapisve carinam, 185 ganteo, tanquam impulfi er- Pertimui; jam me non effe oblitus in illa.

EVS fent viribus tormenti. At- Ut verò fuga vos ab acerba morte removit ; que merui ne saxum vel un- Ille quidem

totam fremebundus obambulat Ætná, da obrueret navim, imme. Prætentatque manu filvas; & luminis orbus Postquam autem fuga vos Rupibus incursat : foedataque brachia tabo

190 seduxit à violenta nece, ille In mare protendens, gentem exsecratur Achivam. quidem rabiosus excurrit per Atque ait: O fi quis referat mihi casus Ulysseng : totam Aimam, atque pret Aut aliquem è fociis, in quem mea fæviat iras res, & privatus oculo im- Viscera cujus edam, cujus viventia dextra pingit in Saxa, atque porri- Membra mea laniem, cujus mihi fanguis

} 195 gens in aquor lacertos infectos sanie , detestatur nationem 6 etiam dicit, so Guttur, & elifi

, trepident sub dentibus artus; qua fors mihi reddat Ulyssen, Quam nullum, aut leve fat damnum mihi lucis vel aliquem ex comitibus, ademtä! in quem mea ira exaftuet, Hæc, & plura ferox. Me luridus occupar horror, cujus laniem precordia, cujm. Spectantem vultus eciamnum cæde madentes, Sanguis mihi irriget fauces, do membra fralta rremant

Crudelesque manus, & inanem luminis orbem, 200 sub denribus, quam nullum, Membraque,& humano concretam sanguine barbā. vel parvum videretur mihi Mors erat ante oculos; minimú tamen illa malorú. dispendium oculi effofli; $a- Et jam prensurum, jam jam mea viscera rebar pallidus metus me invadir, Ip fua merfurum : mentique hærebat imago qui cernerem faciem etiam- Temporis illius, quo vidi bina meorum · -205 num fluentem sanguine, Ter quater affligi sociorum corpora terræ. truculentas manus, cir- Quæ fuper ipsejacens, hirsuti more leonis, tus, ca barbam Squallentem Visceraque, & carnes, obligifque offa medullis, sanguine humano. erat præ oculis, illa tamen minimum erat-malorum. Atque cogitabam illum modo correpturum me, jamjam deturbátvrum me a pracordia in fua : species illius temporis manebat in animo, quo intuitus fum duo corpora meorum fodalium ter quater allidi solo : fuper quæ ipse immisus tanquam hispidus leo, profundebat in ventris voraginem præcordia, cu carnes," dosta

Gracam.

Mors

ROT Æ. 180. Clamor] Ad illud alludit, quod Polyphemo oppreffa eft. apud Homerum fingitur Odyfi. 9.

ubi

186. Oblitus ] Hinc maximus AchæmeUlyfles navi aufugiens, Polyphemum nidis in suos illustratur affectus. clamando, atque indicando quinam ipse 199. Pratentat'] Cæcorum more, aut verè eflet, qui se priùs neminem dixerat, eorum qui per tenebras ambulant. in fese irritat. Quare, ingentis faxi ja 198. Luridw ] Qui luridos atque livotu, pæne & iple & cota navis ab eodem re pallentes efficit.

Semaninesque

Semaninesque artus avidam condebat in alvum. expressis medullis, eo mema Me tremor invafit. Stabā fine sanguine mæstus ; 210 corripuis

. Triftis eram atbra semiviva.

Horror me Mandentemque videns, ejectantemque cruentas

que exsanguis , aspiciens Ore dapes, & frusta mero glomerata vomentem : manducantem, & ejicienTalia fingebam misero mihi fata parari.

sem rictu escas sanguinolenPerque dies multos latitans; omnemque tremiscens vine immiflas***

do vomentem partes

vino immistas credebam

2 moriri,

infelicem. Atque latitans Glande famem pellens, & mista frondibus herba, per multos dies, & tremens

ad omnem motum, pavens Solus, inops, exfpes, leto poenæque relictus,

era optans mori, fug ins faHaud procul adspexi longo poft tempore navim: mem glandibus, & gramine Oravique fugam gestu, ad littusque cucurri; misto foliis, Colus, egenus, Et movi, Graiumque ratis Trojana recepit." ; 220 fine þe, traditus morti &

Tu quoque pande tuos, comitum gratiffime, cafus, fupplicio, post longum temEt ducis, & turbæ, quæ tecum credita ponto est.' pus non longo vidi navim,

atque gestu indicavi me Æolon ille refert Tusco regnare profundo; pidum elle discedendi, & exÆolon Hippotaden, cohibentem carcere ventos:

carri ad liftus : commovi Quos bovis inclusos tergo, memorabile munus, 225 Trojana recepit Gracum. Tu,

etiam nautas

do navis Dulichium sumGffe ducem : flatuque fecundo etiam di estiffime fociorum Lucibus iffe novem, & terram aspexisse petitam : expone tuam förtem, duProxima poft nonam cum sese Aurora moveret. cis, do agminis , quod 16Invidia focios prædæque cupidine ductos,

cum commissum est Pelago.

ille narrat quomodo AoEfe ratos aurum, demsisle ligamina ventis : 230ls Hippotæ filius, rerinuerit Cum quibus ifse retro, per quas modo venerat ventos carcere, ed imperium undas,

habuerit in Tufcum mare ; Æoliique ratem portus repetiffe tyranni.

quos ventos coa&tos in pelle

Tauri dux Dulichius ab Inde Lami veterem Læstrygonis, inquit, in urbem Æolo accepit, domum ma

Venimus. gnificum : atque progressum

leße novem diebus vento pre. pitio, & intuitum elle terram defideratam ; cum Aurora decima sese exhiberet, comites impulsos invidia, & desiderio præda, putantes ucri esse inclusum aurum, dißolville ventos ; cum quibus retroceffiffe per aquas per quas modo venerat, atque navem relatam efle ad portus regis. Æolii. Inde, ait, venimus in antiquam urbem Lami Laftrygonis,

[ocr errors]

NC O T Æ

1215. Moriri] Secundum quartam con- i eft, quod certiffime ventorum tempora jugationem verbum inflexit, quod fe- atque impecam cognosceret, aliisque inpius secundum tertiam invenitur. Mo-dicaret. Fabulam ad mores si transferas riri insuper pro moriendi posirum, syntaxi dubium non eft, quin, maxima ex parte Græca.

falcem affe&tus , qui hominum mentes. 219. Fugam ] Gestu indicavit se mise- concutiunt, & perlæpe convellunt, Rarum ibị reli&um, atque in navim per- tione, quæ per Æolum fignificatur, polcupere recipi.

sine reprimi, acque utiliter fuo loco im220. Graium ] Uc hinc Æneæ, aut cer mitci. Per ventos infuper, Aura quavis te - Poëtæ humanitas fit maxime conspi- | leviores populos si malis intelligere, quiccua, qui hostem miseria atque periculis quid ex eorum æftibus oriacur, qua infiliberat.

per prudentia regendi, fabula docebit. 223. Tusco ] In mare Tuscum, ubi Adlias 233. Lami ] Qui Neptuni filius, Fortinsulas sit as effe fupra vidimus, imperium tenere. miarum dicitur mænza tenuise, Larè tyrannus, 225. Inclusos] Æolo ea potestas daca l in Campania, ut ait Hor.

pff 2

233. Laftrygons 2

« AnteriorContinua »