Imatges de pàgina
PDF
EPUB

LIBER I.

A R G U M E N T U M.

PRincipio Chaos in elemente quatuor difinguitur. Quibus cum fui da

rentur fingulis incolæ ; homo ex terra & aqua creatus est. Secute funt ætates hominum quatuor. In quarum poftrema de Gigantum fanguine nati funt homines

. Qui cum effent impii, Jupiter, quamvis anteà Lycaonem in lupum mutaffet, generali nihilominus fupplicio diluvium inducens, omnia in aquam convertit. Hic joli relinquuntur superstites , Deucalion & Pyrrha. Qui poft redditam terram, jactis poft terga lapidibus, humanum repararunt genus. Nam reliqua quidem animalia, Aponte fua ex humore do calore prodierunt. Interque ea & Pytho ferpens. Quem cum Apollo intéremisfet, Pythios ludos in rei memoriam inftituit. In quibus vietores efculea corona donabantur , nondum enim extiterat laurus, donec in eam Daphne, puella fuit conversa. Quòd cum accidisset, tum ad patrem ejus Peneum, cum reliqui fluvii five congratulandı, five etiam confolandi gratia conveniffent; folus defideratus est Inachus. Quòd de filia fua fone follicitus esset, quam fupiter poft ftuprum in juvencam mutarat. Ea cum ab Argo custodiretur , Mercurim eum, narrata prius Nympka Syringis in arundinem transformatione, occidit. Cujus oculi deinde à Funone in pavonem collati fuerunt. Tum 7° priftina mulieris formå receptá, Epaphum parit.

[ocr errors][merged small][ocr errors]

[3]

P. OVIDII NASONIS

Metamorphoseon

LIBER I.

N nova fert animus mutatas dicere formas INTERPRETATIO. Corpora. Dî,coeptis (nam, Dî, mutaftis & illas) Mens mea cispit cantare Adipirate ineis: primaque ab origine mundi formas 'versas in nova corAdmea perpetuum deducite tempora carmen. pora. Dii (nam vos quo

que convertistis illas) favete meis awfis, do deducite poëma continuum à primo exordio orbis ad meam atatem.

I

[ocr errors]

tum.

1. In nova ] Omnium Poëtarum lau-, veritatem fæpiffimè retinuisse etiam Ethdatiffimo more hic noster scitè, & brevi- nicos, nullus non poffit jure suspicari. ter, totius operis sui proponit argumen- Cæterùm haud fcio, quanquam ex Plato

nicis, Hesiodo , aliis , plurima hauserit 1. Formas mutatas ] Hypallage ad sco- nofter, an non ex Judæis ipsis multa surpum aprissima , pro corpora mutata in no- ripverit. vas formas; nec meliùs potuit poëta quàm 4. Perpetuum ] Ut ad optatam metam cur. verborum conversione ad rerum conver- fu aquabili, perque rerum haud interruptam fionem descendere : quod tamen non ad- Seriem pervenire poffim. Quæ summa laus vertit Scaliger in Hypercrit ubi in hoc eft cum ingenii, tum artificii Poëtæ, qui exordium suo more i, e. impudenter in tor fabulas cam reconditas, tam variiarvehitur.

gumenti, continua serie, & quafi conti3. Adfpirate ) Metaphora à naviganti- guâ fructurâ, ad modum annulorum in bus, quibus adspirantes venti maximo torque aut catena confertorum , ab orbe funt auxilio.

usque condito, ad Augusti tempora, tam 3. Ab origine ] A Judæis ad Ægyptios, aptè contexuerit. ab Ægyptiis ad Græcos, alias deinde gen 4. Deducite ] Voci perpetuum verbum rès quali per manus pervenit Patriarcha- aptiffime respondens; metaphorâ à la-, rum traditio , ut, licet variis fabularum nam trahentibus, lu fila ducentibus, involucris obscuratam, ipfiffimam tamen sumta.

[blocks in formation]

F ABU LAI

A

nnia;}s

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

1. Mare de terr i, c&-1 Nte mare & tellus, &, quod tegit omnia, lum, quod involvit catera,

cælum, fuerant prius una ficies! natura in mundo universo,

Unus erat toto Naturæ vultus in orbe, quam vocaverunt Chaos; Quem dixere Chaos; rudis indigestaque moles; quæ quidem fuit maß: Nec quicquam, nisi pondus mers ; congeltaque craffu per confuľa, nec aliud

eodem quàm poni s igrivum,

i dgn uvum, Non bene junctarum discordia semina rerum. semina dissidentia rerum m 1le cohærentium in ... co- Nullus adhuc mundo præbebat lumina Titan; 10 cita. Nullus Sol mineira- Nec nova crescendo reparabat cornua Phæbe; batt adk:c lucem orbi; nec Nec circu nfufo pendebat in aëre tellus nua crescendo, nec terra sta Ponderibus librata fuis : ncc brachia longo bar in aere circum. fiue fur Margine terrarum porrexerat Amphitrite. penfit fua gravitate ; nec

nec Quaque fuit tellus, illic & pontus & aër: 15 mare exter ler at brachia ad Sic erat initabilis tellus, innabilis unda, vallas & dissitas or as ter

Lucis farum : qua parte fuit

egens aër. Nulli sua forma manebat. terra, ibidcm & mare & Obftabatque aliis aliud: quia corpore in uno aër fuerunt. Eo modo ter. Frigida pugnabant calidis, humentia ficcis, ra non erat solida, ne: aqua Mollia cum duris,line pondere habentia pondus. 20 erat luce carens : nulli fut Hanc Deus, & melior litem Natura diremit. forma constabat. Aique se- Nam cælo terras, & terris abscidit undas : invicem impediebant , quia Et liquidum spisso secrevit ab aëre cælum. in eadem mole frigida cer. Quæ poftquam evolvit, cæcoque exemit acervo, cum aridis ; mollis cum du- Dissociata locis concordi pace ligavit. ris , gravia cum levibus. Deus aquior natura composuit hanc discordiam. Separavit, enim terram a cælo, daqısam à terra, do sējunxit ætherem pomorem ab aëre crasso. Qua postquam expedivit, & extraxit obscura congerie, ea locis suis diftin&ta ca separata amicè composuit.

NOT £. 6.-Vultus ] Forma, figura, species, imago. ipfæ, vi divinæ voluntatis, eo quo funt 7. Chaos | Per iftam Poëtarum vocem modo dispositæ, leseque invicem produnihil aliud intelligendum quam Philofo- ducences ; De ea autem variè diffident phorum materia prima ; tantaque om- Philofophi quorum sententias vide apud nium rerum confufio, ut omnia lint quasi Cic. lib. 2. de Nat. Deorum.

23. Spiffo ] Respectu ätheris , scilicet, 10. Tiran] Sol est, à patre Hyperione, propter vapores e terra in aërem ascenex Titanibus uno, fic appellacus.

dentes. 11. Thebe] Luna est, à fratre Phobo 23: (ælum ] Pro ærhere posuit, qui seu Sole fic di&a,

purillimus eít, & clarislimus. 13. Librata ] Rem istam perspicue ex 24. (æca ] Chao, fcilicet, quod in reneplicant Cartesiani , quorum consulenda | bris latebat. Philosophia.

25. Difociata ] Verè equidem locis di14. Amphitrite ] Neptuni fuit uxor,

ftinéta elementa pro majori sui parte, quæ hic pro mari terram circum terente non 103 tamen ut non fimul maneant, & & alluente ponitur ; 70,ogs zo eepopotes. ex uno generetur aliud. Griv,

25. Concordi pace ligavit) Composuit Ele

mentorum discordiam ; prius enim dixit, 21. Natura ] Nihil est aliud quam res Frigida pagnabant calidis cc.

unum.

Ignea convexi vis & sine pondere cæli

Igneus impetus convexi Emicuit, fummaque locum fibi legit in arce.

li, & fine gravitate exiliit, Proximus eft aër illi levitate, locoque :

du sibe elegit sedem in parte

Suprema. Aër eft illi proDenfior his tellus: elementaque grandia traxit ; ximus levitate o sede. TerEt pressa est gravitate sui. Circumfluus humor 30 ra eft fpiffier iftis, & fumfit Ultima poffedit, folidumque coërcuit orbem.

principia craffior: decomII. Sicubi dispositam, quisquis fuit ille Deorum, qua circumfusá ultimam les

pacta est suso pondere. A Congeriem secuit, fectamque in membra redegit; dem obtinuit , & continuit Principio terram, ne non æqualis ab omni durum terrarum orbem. Parte foret, magni speciem glomeravit in orbis. 35 liquis (quicung, is fuit) co

II. Poftquam deorum da Tum freta diffundi, rapidisque tumefcere ventis

modò divisit our ordinavit Jussit, & ambitæ circumdare littora terrbe.

de divisum vir Addidit & fontes, immensaque ftagna, lacusque; partes reduxit, primo rotunFluminaque obliquis cinxit declivia ripis:

davit terram in modum in

gentis globi , ne non effet Quæ diversa locis partim sorbentur ab ipsa; 401 equalis ab omni parte. Deinde imperavit maria difluere , ac turgescere - ventis precipitibus, ( circumcingere oras telluris circumdate. Adjecit etiam scaturigines, 6 vasta ftagna, & lacus; also repreffit amnes defluentes ripis finuofis : qui quidem sedibus disiti partim absorbcntur ab ipsa terra,

acervum,

rum.

cavit.

NOT A. 26. Convexi] Eo nomine appellatur cor 32. Dispositam ] Per sectionem & divipus in orbem figuratum, cùm extrinse- fionem , fcilicet. "Non secuit dispositam, cus consideratur ; intrinsecus Concavum sed per fe&tionem disposuit. dicitur.

32. Quisquis ] Innuit Deum hunc crea26. Ignea convexi vis do] Hujusmodi de torem majorem aliquem potentioremscriprionem mundi è Chao recens evoca que fuifle iis qui vulgo pro diis habiti ti vide apud Cic. lib. 2. de Nat. Deo- sunt.

33. Congeriem] De Chao loquitur. 27. Arce] Ignis atque æther levitatis 33. Membra ] Elementa (cilicet. fuæ gratia superiorem libi locum vendi 35. Magni ] Ita tamen ut Aqua fimul

cùin Terra fumatur: alioqui non foret 28. Proximus eft aër,] Hinc factum, ut terra rotunda, nequidem rotunditate illa Juno, quo nomine Aër intelligirur , fo- imperfecta, quæ montes, rem levissimi ror & conjux Jovis , qui ignis est seu Æ momenti ratione habita cantæ magnituther , dicatur. Atque huc pertiner audax dinis, non excludit. illud Homeri commentum de Junone in 37. Antoita ] Non omni quidem parte, aëre à Jove fufpensa.

sicuti aëre undiquaque Terra fimul & 29. Element ag ] Per elementa grandia aquis cingitur ; fed tamen ita, ur in illis partes intelligit crassiores è quibus res quasi fluitet. Cæterum Pleonasmus eft in terrenæ componuntur.

verbis ambita & cireumdare, cujusmodi fz29. Traxit] Veterum sequitur opinio- | pe utitur Naso. nem, quafi appetitu quodam naturali 39. Obliquis ] Propter terræ feruofam Terra graviora deorfum raperet.

neque versus eandem partem continuu. 30. Humor ] De Aquæ elemento loqui- cam declivitatem ; quave fuenti aqux

serpentis in modum neceffe eft flexus ca31. Ultima 7 Non dixit infima , quod pere. Philofophis falsum fuiffet ; nam, fecun

40. Sorbentur

Talem memorat in Pedum eorum opinionem, terra gravissima loponneso -Ipheum ; Virg. Æn. 3; talis & in centro posita ; quod apertè indicat eft in Hispania citeriore Anas; in tali naPoëta cùm humorem dicit circumfiuum. vigavimus noftro Rhodano : quinquim Per ultima igitur intelligit extimi, qui non ita forbentur à Terra isti Auvii quin lensus congruit fequenti.

poft aliquod fpaciun," renascantur , & -Solidumg coercuit orbem,

aperto alveo in mare recurrant.

[ocr errors]

tur.

[ocr errors][merged small]
[ocr errors]
[ocr errors]

tas aque

partim in mare devolvuntur, In mare perveniunt partim, campoque recepta

recepti æquore liberiori,pro Liberioris aquæ, pro ripis littora pulsant. Tipus obftrepunt littoribus : Imperavit etiam planitiem

Jussit & extendi campos, subsidere valles, porrigi, valles ima pet-re, Fronde tegi silvas, lapidosos surgere montes. nemora vestiri foliis, mon Utque duæ dextra coelum, totidemque sinistra 45 tes faxofos tolli: Et ficuti Parte secant Zonæ, quinta est ardentior illis; à dextra parte, á toridem Sic onus inclusum numero distinxit eodem à faitra, quiatum eft fer-Cura Dei : totidemque plagæ tellure premuntur. vidies illes ; ita Dei provi- Quarum quæ media eft, non eft habitabilis æstu: dentra divifit molem inclus. Nix tegit alta duas : totidem inter fam pari numero ; & toti

utramque

50 den terra tritus urgentur.

locavit; 2404m qui medius est non Temperiemque dedit mifta cum frigore Aamma. potest coli propter ardores : Imminet his aër, qui, quanto est pondere terræ nives cumulata tegunt duos : Pondus aquæ levius, tanto est onerofior igni. que: ' remperavit calore Ilic & nebulas , illic confiftere nubes cum frigore conjunéto. Aër Jusfit, & humanas motura tonitrua mentes, 55 imminet iftis, qui tantò eft Et cùm fulminibus facientes frigora ventos.

"Avior igre, quanto gravi. His quoq; non pafsim mundi fabricator habendum te terre. Voluit etiam nubes 6 nebulas illic locum habere, do tonitrua concussura mentes hominum, fulmina, o ventos procreantes frigus. Atque orbis conditor non illis dedit aërem paffim pro libitu poffidendum.

NO T Æ. 41. Campo ] Æquor dicit aut mare. Has inter ,

mediamque , dua mortalibus 42. Liberioris) Quia non anguftis ripis in agris mari aqua coar&tatur, prouc ut antea cùm Munere conceffa diuum. alveo suo rerinebatur.

42 Littor 2 ] Distinguit Poëta inter lit 47. On148 ] Terram dicit, cujus partes tus & ripam, ut hæc fit fluminum, illud non imperitè dixerunt Astronomi partimaris : quanquam non femper observa bus cæli oppositis, 8c ejus virtutibus retur hæc differencia.

spondere : quanquam ea fapientia Deus 45. Utque due] Cælum dividunt Astro- omnia attemperavit, ut etiam sub Sole, nomi fecundum latitudinem : in quin- & in ipsis ardoribus , quod Veteres non que Zonas seu partes. Quarum medía in- fatis cognoverunt , jucundiffimam vitam ter Tropicos quos Sol non transgreditur brutis & hominibus liceat agitare. Torrida dicitur; duæ quæ ab iftius dextra 47. Numero ] Zonarum scilicet. versus Polum Arcticum, & finiftra versus 48. (ura Dei ] Pro Deo ipso, GrxcoAntarcticum. porriguntur Temperat& ; to more venustissimo, Poëtis famitidemque frigida quæ Polos feu mundi car- liari. dines tangunt : Volueruntque iidem A 48. Plage ] Quæ cæli respectu dicintur Itronomi his Cæli Zonis fimiles terræ re Zonæ, ex in fe funt plagæ aut terræ parfpondere. Atque elegantissimè quoque has tes, quas cælum premit. Żonas fic defcripfit Virgilius Georg. I.

49. Quarum ] Ita verò illi credideCujas versus , comparationis & illuitra runt, qui ventis, terræ fitu, aliisque plutionis causa, huc libuit tranforibere: rimis nesciverunt inexperti temperari Quinqz tenent cælum Zona ; quarum una Solis ardores. corusco

50. Duas ] Quæ sunt versus Polos. Semper Sole rubens , torrida semper ab 51. Mista) Temperatas dicit Zonas ab igni;

utroque latere torridæ; quæ Solis radijs Quam cireum extrema dextra lavaque tra- illustrantur quidem, non ita tamen ut buntur

non Polorum frigus participent. Carulea glacie concreta , atque imbribus 57. Non pasjim ] Quia alter ab ortu,

alius ab occafu spirat, &c.

Aëra

rum

« AnteriorContinua »