Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Poena placet diversa :genus mortale sub undis 260 Supplicium aliud probatur, Perdere, & ex omni nimbos dimittere cælo. extinguere scilicet gentem

humanam in aquis, truere Protinus Æoliis Aquilonem claudit in antris, imbres ex toto cæla. Contin Et quæcunque fugant inductas flamina nubes : nuo Boream coërcet in fpeEmittirque Notum; madidis Notus evolat alis; Luncis Aoliis, le ventos Terribilem picea rectus caligine vultum : 265

omnes qui depellunt nubes

immiras ; do laxat AuBarba gravis nimbis; canis fuit unda capillis;

strum. Aufter prorumpit Fronte fedent nebulæ; rorant pennæque, sinusque. alis humidis, velatus faUtque manu lata pendentia nubila pressit, cm brenda ngristenFit fragor: hinc denfi funduntur abæthere nimbi: bris. Barba onufa imbri

bus decurritác Nuncia Junonis varios induta colores

270 mai nebuta fparguntur per Concipit Iris aquas, alimentaque nubibus adfert. frontem ; penna, & Sternuntur fegetes, & deplorata coloni

młuszudantVora jacent; longique labor perit irritus anni. um compet vast man

rubes enf, mit Nec cælo contenta fuo Jovis ira : fed illum

nitundmbres Cæruleus frater juvat auxiliaribus undis.

275 parguntur ab athere. Iris Convocat hic amnes. Qui poftquam tecta tyranni miniftra Junonis ornata diIntravere fui, non est hortamine longo

vens coloribus hit

gumintrapabu! Nunc, ait, utendum: vires effundite veftras.

ubibutáboteruntu, Sic opus eft. Aperite domos : ac mole remota đốinanes agricole Fluminibus veftris totas immittite habenas. 280 Aigare sunt , & opera proJufferat. Hi redeunt, ac fontibus ora relaxant:

lixi anni evanescit fine omni Et defrænato volvuntur in æquora curlu.

fructu. Nes Jovis indigo

natio cxpleto cælo Ipfe tridente fuo terram percuffit : ac illa

ifter Neptunus :

fuas in auxilium accommodat. Hic arceffit fluvios ; qui poftquam subierunt domum fui regis, Nunc inquit, non eft opus prolixa hortatione ; exhaurite opes vestras, Ita expedit : referate domos, 6 sublatis impedimentis laxate tota fræna veftris fluviis. Imperaverat : illi revertuntur, & refolvunt or a scaturiginibus, de ruunt in campos cursu indomito. ipse impulit terram suo tridente : at illa

NOT A. 260. Diversa ] Omnino, fiquidem non Italis & iis qui ex illorum parte

Mediterigne, fed aqua genus mortale delere de raneo mari sunt subjecti, aquæ nuntium. ftinac Jupiter. Quod diluvium, regnante

265. Teetus vultum ] Phrasis Græca pro Deucalione, in Theftalia , anno mundi rectum habens vultum. Notum verò omni1437, 219 ante universale Noëticùm ac bus qualis fit coeli color, cum nubibus cidit, ut quibusdam placet; nisi, quod aqua gravidis obscuracum est. probabilius eft, per Deucalionem Noam 269. Fragor ] Ex præcipicatis aquis auc ipfum intelligas , fiquidem Lucianus in nubibus. libro de Dea Syria, & Deucalionis arcam,

270. Nuncia] Iris est, seu versicolor ille & ejus uxorem, & filios, & columbam

arcus qui in aëre tempore pluviali apparet. nuntiam, & bina animalia ex omni genere 279. Domes ] Fontes , ubi habitant Humemoret ; quæ omnia vix quisquam de di- viorum Dii. luvio aliquo particulari pollic exponere.

280. Habenas] Metaphora ab equis, qua, 261. Nimbos ] Eo nomine appellatur ut rapidisimo curfu in Terras fæviunt, pluvia cum impetu ruens.

Humina hortatur Neprunus. 262. Æoliis) Æoli ventorum regis, 282. Æquora ] Camporum planitiem. Jovis filii.

283. Tridente ) Eft Tridens Neptuni 262. (laudit] Quia nubes depellit, coe fævum geftamen, quo sceptri vice utitur, lum que serenae ventús ab axe septentrio- potestatem que fuam exercer nali furens.

terram concutit unde apud Homerum di264. Notum ] Ventum meridionalem, citur crrorizar@ & cucsízowy.

с

Intremuit,

Qara crian

7

concuffa efl, da mota aperuit Intremuit, motuque sinus patefecit aquarum. recejjins aquarum. Eluvii Exspatiata riunt per apertos flumina campos ; 285 vastos campos ; & auferunt Cumque fatis arbusta fimul, pecudesque, virosque, arbusta una cum segetibus, Tectaque, cumque suis rapiunt penetralia facris.

pecudes, & homines, Si qua domus mansit, potuitque resistere tanto domos, de penetralia cum fuis Sacris. Si qua

Indejecta malo; culmen tamen altior hujus

domus ftetit, do valuit obniti non Unda tegit, pressæq; labant sub gurgite turres. 290 obruta tanta calamitate, ni- Jamque mare & tellus nullum discrimen habebant. hilominus aqua altior occuOmnia pontus erant. Deerant quoq; littora ponto. lit ejus faftigium, turres Occupat hic collem : cymba sedet alter adunca, routta vacillant sub agua. Et ducit remos illic, ubi nuper ararat. Tum congerie. Jamg nulla erat differentia inter aquor Ille fupra fegetes, aut merfæ culmina villa, 295 G terram. Omnia erant Navigat : hic summa piscem deprendit in ulmo. mare, 6 mare carebat lit- Figitur in viridi (Gi Fors tulit) anchora prato:

. ; alter sedet in curvo navigio,

Aut subjecta terunt curvæ vineta carinæ. ibi movet remos, ubi nu Et, modo qua graciles gramen carpfere capellæ, per araverat. Ille navigat Nunc ibi deformes ponunt sua corpora phocæ. 300 supra sita, aut faftigia vil. Mirantur fub aqua lucos, urbesque domosque cem in fuprema ulmo. An- Nereides : silvasque tenent delphines, & altis chora forte jacitur in prato Incursant ramis, agitataque robora pullant. virente ; aut naves adunca Nat lupus inter oves : fūlyos vehit unda leones: radunt vineta subjekta. Unda venit tigres. Nec vires fulminis apro, 305 qua parte macilenta capella Crura nec ablato profunt velocia çervo. nuper revulserunt gr.men, nunc ibi turpes phoca demit-Quæsitisque diu terris, ubi fidere detur, tunt sua corpora. Nereides, In mare lassatis volucris vaga decidit alis. admirantur lucos fub aqua, Obruerat tumulos immensa licentia ponti, & oppida, & domos: 'delphines pofsident nemora ,

Pulsabantque novi montana cacumina fluctus. 310 feruntur per excelsas frondes, & impingunt in quercus concußas. Lupus natat inter oves; aqua rapit rufos leones ; aqua rapit tigres. Nec dentes fulminei juvant aprum, nec pedes celeres cervum undarum simgecu abreprum.. Atg avis vaga labitur in mare, alis defeslis, postquam diu luftravit terras, ubi liceat quiescere. Immoderata licentia maris texerat colles, & inuftat& unde alluebant faftigia montium.

ROTA. 284. Tatefecit] Ita ut Terra quasi in 304; Nat lupus] Hic pro more suo in dise conglobata aquas in visceribus refta- luvii descriptione nimium moratur : id gnantes effuderit.

camen inique reprehendit Seneca quod in286. Satis ] Sata dicuntur frumenta, genio fuo lascive & puerilicer indulgear : præsercim postquam in herbam eorum non enim, ut illi visum eft, nugatur & germen erupit.

quid oves de Lupi faciant , curat, sed serio 287. Sacris ] Penatibus quos supra in dicit lupum prædæ oblicum, utpote qui penetralibus coli diximus.

de sua jam vita cuenda magis erat sollici292. Omnia Pontus erant, ] Egregie & pro cus. Ita summus Poëta in 3. Georg. [zrei magnitudine dixit, inquit Seneca. Male viffimam peftem describens, ait, autem redundat altera pars carminis , Nec Lupus infidias explorat ovilia circum minùs enim dicit quam priùs di&um eft. &c. nimirum Verum in hoc fæpe peccavit Ovid. &

Acrior illam Quod benè cellit nescivit relinquere.

Cura domat. 300. Phoca ] Vituli fanc marini.

308. Vaga] Tum vaga præfertim. quæ 302. Nereidar ] Maris nymphz, Nerei nullos fibi nocos nec campos, ncc arbores Glim.

videat.

[ocr errors][merged small]

Maxima pars unda rapitur : quibus unda pepercit, Maxima pars aufertur aIllos longa domant inopi jejunia victu.

qua : jejunia illos vincunt

cibi indigentia, quibus aqua Separat Aonios Actæis Phocis ab arvis,

indulsit. Phocis folum fertia Terra ferax, dum terra fuit; sed tempore in illo le, quamdiu folum fuit, sed Pars maris, & latus subitarum campus aquarú. 315 tunc pars maris, da vastus Mons ibi verticibus petit arduus aftra duobus;

campus aquarum repentina

rum, dividit Aonios ab agris Nomine Parnaffus, fuperatque cacumine nubes. Atticis. Ibi mons excelsus Hic ubi Deucalion (nam cætera texerat æquor) nomine Parnasus" porrigitur Cum conforte tori parva rate vectus adhæsit; ad fidera duobus cacumini

bus, excedit nubes vertiCorycidas Nymphầs , & numina montis } 320 cm Profumitur Decalcom bons Faridicamque Themin; quæ tunc oracla tenebat. omnia) appulit cum uxoNon illo melior quisquam, nec amantior æqui re, vectus exigua navi, veVir fuit, aut illa metuentior ulla Deorum. nerantur nymphas Corycidas,

do Deos montanos,

TheJupiter út liquidis ftagnare paludibus orbem,

min fatidicam , qua tunc Et fupereffe videt de tot modo millibus unum, 325 habebat oracula. Nullus vir Et supereffe videt de tot modo millibus unam; fuit melior nec magis addiInnocuos ambos, cultores numinis ambos;

Etus justitiæ illo ; aut ulla Nubila disjecit : nimbisque Aquilone remotis,

magis pia, quam illa fuit.

Dum Jupiter videt munEt cælo terras oftendit, & æthera terris.

dum demersum liquidis paNec maris ira manet. Pofitoque tricuspide telo 330 ludibus do unum restare Mulcet aquas rector pelagi : fupraque profundum de tot millibus, uram reExftantem, atque humeros innato murice tectum stare de tot millibus, ambos

infontes, ambos pios , nuCæruleum Tritona vocat ; conchæque sonaci bes dispersit; dum imbribus

à Bores fugatis , patefacis terras cælo, & celum terris. Neque altus maris durat :

moderator Ponti temperat aquas, remoto telo trisulco : do arceffit glaucum Tritonem eminentem super mare, & obduétas Isabentem bumeros conchis congenitis; ő imperat inflare concham perfonantem,

[ocr errors]

can.

313. Aonios ] Eft Aonia Boeoriæ regio cujus eft officium , ( ur & Græce nomen montana , quæ pro ipfa cota quandoque indicat ) quod fas eft præcipere; quam ponitur,

ante Apollinem Delphis oracula edidiffe 313. Affais ] Attica regione, quæ olim volunt: Actæa di&ta eft ab axth littus. 313. Phocis ] Regio est non inter Boeo

Cum regna Themis tripodafs teneret. Luriam & Atticam , fed super utramque; ica ut hic fic hypallage, cum voluerit di- Quod & ex Sidonio , qui responsa Thecere Poëta Beotica separat Phocenses ab Atti- midis priora Delphis, itemque Am. Marcis feu Atheniensibus.

cellino, qui verbis vaticinis Themidis 316. Verticibus ] Parnassus mons biceps numen przesle dicit, comprobatur. eft: alter vertex Baccho, alter Apolloni & 332. Murice ] Eft murex concha ex Musis facer est. Ut Lucan:

cujus fanguine purpureus color conficiGemino petit ethera colle

tur, qui fæpe per muricem intelligendus: Mons Bromio Phabosa Sacer

Tritonis autem humeris ingenitas con319. Conforte ] Pyrrha, scilicet. chas volunt, pro fquammis, honoris

320. Corycidas] Nymphæ fuerunt antri causa. Corycii, fic di&i à nympha Corycia ex

333. Tritona] Erat Triton Neptuni fiqua Apollo genuic Lycorum.

lius, Comes ejusdem, & Tubicen, ore ho21. Themin ] Cæli eft terræque filia, : ' minem, cauda piscem referens.

C 2

Infpirare

& confeftim revocare undas Inspirare jubet; fluctusque & flumina signo do ffurios figno dato. Ille Jam revocare dato. Cava buccina sumitur illi 335 tortum , quod auctum ejf in Tortilis, in latum quæ turbine crescit ab imo: amplitudinem ab infimo or- Buccina, quæ medio concepit ut aëra ponto, be : quod quidem ut spiri- Littora voce replet sub utroque jacentia Phoebo.. tu inflatum eft in medio ma- Tum quoque, ut ora Dei madida rorantia barba porrećta sub utroque Sole . Contigit, & cecinit juffos inflata receptus,

340 Tum etiam , paštquam ad. Omnibus audita est telluris & æquoris undis: motum eft ori Dei madido, Et quibus est undis audita, coërcuit omnes. barba fillante, inflata Jam mare littus habet : plenos capit alveus amnes : indicavit jussos regte Duspere Flumina subsidunt : colles exire videntur. vafit ad omnes fluétus terra & maris : do repreffit omnes

represit omnes Surgit humus : crescunt loca decrescentibus? 345 ad quos penetravit. Nunc undis; mare habet littus : forfa con

Poftque diem longam nudata cacumina Gilvæ tinet

fluvios cumulatos : amnes deprimuntur : clivi vi- Oftendunt, limumque tenent in fronde relictum. dentur prodire. Terra ap- Redditus orbis erat, quem poftquam vidit inanem, paret ; loca augentur, aques Et desolatas agere alta silentia terras; defluentibus. Poft que dies a Deucalion lacrymis ita Pyrrhã affatur obortis: 356 goa joliata, & habent lu O soror, ô conjux, ô foemina sola fuperftes,

adherenga ramis. Quam commune mibi genus, & patruelis origo, Mundus reftitutus erat: Deinde torus junxit ; nunc ipsa pericula jungunt : quem ut Deucalion vidit

. Terrarum, quafcunque vident occafus & ortus, Latė filere, hoc modo allow Nos duo turba fumus. Poffedit cætera pontus. 355 quitur Tyrrham lacrymis Nunc quoque adhuc vitæ non est fiducia nostræ prorumpentibus : O foror , ó Certa satis: terrent etiamnum nubila mentem. uxor, o mulier sola superftes

, Quid tibi, fi fine me fatis erepta fuisses, & origo patruelis, deinde le- Nunc animi, miseranda, foret? quo fola timorem &tus confociavit, nunc ipsa Ferre modo posses? quo consolante dolores ? 360 pericula consociant , Nos duo Namque ego crede mihi,fi te modo pontus haberet, fumus frequentia terrarum Te fequerer, conjux, & me quoq; pontus haberet. quascunque Oriens & Occi-l. dens afpicit : mare abforbuit reliqua. Nunc etiam nondum fatis eft tuta vita noftra: nubes etiamnum concutiunt animum. Quis nunc tibi fenfus effet , O misera, si fuisses liberata fatis fine me. Quae modo poßes tolerare metum fola ? quo leniente dolores ? N am a ego , fidem mibi babe, fiquidem jam mare te teneret, uxor, te comitarer, mare me quoque haberet.

tum

[ocr errors]

334. Signo dato ] Signo intellige quod 341. Telluris ] Id eft, quæ cum tellurem det Triton , buccina lolitus aquas incre- invaferanc. pare.

346. Longam ] Post multos dies, imo & 336. Qua turbine ] Optimeeo modo pi- menses, anni denique fpatium, si dedi&am videmus ad turbinis fpeciem, ore luvio universali intelligas. angufto , quod paulatim in amplitudi 346. Nudata ] Scilicet & fru&tus & fo. nem crescat, ut gravior & raucior fiat lia deciderant. sonus.

352. Patruelis origo ] Quippe Deucalion 337. Concepit ) Buccinam eam infante Promethei , Pyrrha Epimethei, PromeTritone.

theus & Epimetheus Japeri foboles. 339. Sub utrog] Oriente de Occidente (quæ 358. Erepta fatis ] Ut fola superstęs hyperbole elt maxima) audita eft bucci- fuisset. na. aquis canens receptui,

O

[ocr errors]

Outinam poffem populos reparare paternis

O utinam mihi liceret renoArtibus; atque animas formatæ infundere terra ! vare humanum genus calliNunc genus in nobis restat mortale duobus ; 365 tere animás luso effiéto :

ditate patris, atg immitSic vifum Superis: hominumq; exempla manemus. Nunc gens humana fuperest Dixerat, & flebant. Placuit cælefte precari in nobis duobus : Sic Diis Numen; & auxilium per facras quærere fortes. placitum ; doa sumus exemNulla mora eft; adeunt pariter Cephisidas undas, do lacrymabantur. ti

plaria bominum. AbsolveUt nondum liquidas,fic jam vada nota fecantes: 3704 buit orare potentiam diviInde ubi libatos irrogavere liquores

do opem petere per Vestibus, & capiti ; fectunt veftigia fanctæ facra oracula. Sine cunAd delubra Deæ: quorum fastigia turpi

itatione , defcendunt fimul Squallebant musco, ftabantqne line ignibus aræ.

ad aquas Cephisidas, quem

admodum nondum puras, fic Ut templi tetigere gradus ; procumbit uterq; 375 tamen nunc pervadentes na Pronus humi, gelidoque pavens dedit ofcula laxo. rum alveum. Tum poftAtque ita, Si precibus, dixerunt, numina justis

quam infuderunt aguas

libatas vestimentis & capiti, Victa remollefcunt, fi flectitur ira Deorum; iter instituunt ad templum Dic, Themi, qua generis damnum reparabile nostri lacra Dea; cujus cacumina Arte fit: & merlis fer opem, mitissima, rebus. 380 turpiter mucescebant, & foMota Dea eft ; fortemq; dedit : Discedite templo ; tetigerunt gradus templi , Et velate caput; cincta que resolvite vestes:

uterá pronus humi Šternitur, Ofraque poft tergum magnæ jactate parentis. du timidus deoseulatus eft Obftupuere diu: rumpitque silentia voce petram frigidam : atga ita Pyrrha prior : julifque Deæ parere reculat : 385 loquuti funt ; fi Dii superaDetque libi yeniam, pavido rogat ore: pavetque feira eorum temperatur, dic,

Themi

quomodo exitium noftra gentis för medicabile, &, fuaviffima, fuccurre rebus obrutis. Dea vita eft. & refponfum dedit : Amolimini vos à templo, & tegite capur, & discingite amictus adstrictos ; & mittite

poft dorsum offa magna matris. Diu admirari funt, & Pyrrha prior loquuta eft, negat fe obfecum turam mandaris Dex : do precatur ore timnido fibi ignofcat: de veretur.

de

ROTA. 363. Paternis ] Promethei, quem antea 331. Sorteng ] Oraculum ; in quo fenfu hominem ex furo finxiffe, eumque igne hanc vocem supra vidimus. cælitus surrepro animafile vidimus.

381. Discedite ] Illud ex veteribus riti368. Sortes'] Oracula & Deorum ref- bus curiosius exponunt nonnulli, quod ponfa.

fimpliciter accipiendum arbitror. 369. Cephisidas ] Cephisi amnis, ex Par ; 82. Velate caput ] Iftud jam ex difcinafto, manantis, & præterfluentis Del plina veceri : Nempe velato capite deos phos. Lucan. lib. 3. v. 177.

adorabant, humiles se & indignos conQuos impiger ambit

felli, aut veriti, ne quid mali ominis saFatidica Cephisos aqua romeo

cra interturbaret, id docente Plutarcho: 370. Nondum liquidas] Imo limo turbidas. Unde Helenus Æneid. 3. ad Æneam;

370. Vada nota fecantes ] Quia intra alveum continebantur.

Turpureo velare comas adopertus amiętu, 371. Irroravere ] Solenni facra facien Ne qua inter Sanctas ignes in honore deorum rium more, aquæ vivæ, id eft fluentis, & Hoftilis facies occurrat, & omina turbet. Themidi sacræ afpergine sese luftraye Hunc focii morem facrorum, hunc ipfe teneto :

Hac cafti maneant in religione nepotes, 373. Dea] Themidis,cui facer Cephilus. 376. Pavens ] Præfentis numinis hor.

.382. (inétafq ] Piaculum enim in fafore correpti sunt,

çrificio erat aliquid effe religatum.

Lædere

runt.

« AnteriorContinua »