Imatges de pàgina
PDF
EPUB
[ocr errors]

Extremos albis in turribus egerit annos.

trajecerit avum ultimum in

candidis turribus : an quoNaisan ut cantu, nimiumque potentibus herbis,

modo Naïs cantu , Verterit in tacitos juvenilia corpora pisces : 50 minebus nimium efficucibus Donec idem paffa eft. An, quæ poma alba ferebat, corpora juvenilia mutaveUt nunc nigra ferat contactu fanguinis arbor.

rit in muros pisces, donec Hæc placet : hanc, quoniam vulgaris fubula non est, ipsa eandem experta eft meTalibus orla modis, lana sua fila lequente:

tamorphosin: an quomodo

arbor, qua quondam produ. II. Pyramus & Thisbe, juvenum pulcher cebat poma alba, nunc emitrimus alter,

-55

tat, aira contactu cruoris. Altera, quas Oriens habuit, prælata puellis,

Hæc arridet : hanc, fiqui

dem fabula non eft trita, fic Contiguas tenuere domos: ubi dicitur altam

narrare occepit, dum lana Coctilibus muris cinxisse Semiramis urbem. filo inter nendum continue Notitiam primosque gradus vicinia fecit;

succedit.

II. Pyramus Thisbe, Tempore crevit amor: tædæ quoq; jure coïssent; 60

ilter elegantiffimus juvee Sed vetuere patres, quod non potuere vetare.

altera formofiffima Ex æquo captis ardebant mentibus ambo.

virginum quas Oriens haConscius omnis abest. Nutu signisque loquuntur.

uit, incoluerunt domos conQuoque magis tegitur, tectus magis æftuat ignis.

terminas, ubi Semiramis die

citur circumdedisse excelsam Fiffus erat tenui rima, quam duxerat olim,

lateribus excoctis. Cum fieret, paries domui communis utrique. Proximit ar domuum caufa Id vitium nulli

per
fæcula longa notatum

fuit prima consuerudinu. (Quid non sentit amor?) primi fenfiftis amantes,

Amor austus est mora ; Et voci fecistisiter, tutæque per illud

eriam nupsiarum ritibus con

venissent, fed parres probia Murmure blanditiæ minimo transire folebant. 70 buerunt quod non potuerunt

prohibere. Vterque pariter incenfi erant animis correptis. Omnis teftis abeft ; verba faciunt nutu do noris : de quo magis ignis obducitur, magis obductus inealefcit. Murus medius inter utramque domum biatat exigua ffura, quam quondam rrexerat, cum ftrueretur, ille defe&tus à nemine observatus per diutira tempora, ( quid non animadvertit amor ? ) à vobis amantibus primo fuit animadversus; o feciftis viam voci ; & secura blanditia folebaat tranfire per eam, tenuiffimo ftrepitu.

nium ,

65 urbem

NOT £.

à columbis nucrirım voluerunt ; ex quo quam ante Pyrami & Thisbes faca dicit illi nomen Semiramis, quod lingua Sy- alba poma tulisse. ria Columbam montanam significat. Ha 58. Urbem ] Babylonem dicit urbem buerunt præterea columbam in suis vex- maximam ad Euphratem ficam inter feillis Babylonii, Diodoro Siculo teste. prem orbis miracula numeratam ; hanc

48. In turribus ) Ubi nidificare solent Semiramis Nini Affyriorum regis uxor columbæ. Quo, fi ad historiam referas, muro latericio cinxit. Semiramidem sese recepifle, vel filium 59. Trimosque gradus] Ad amorem. Noejus eandem conclufille haud absurde cre tum illud Terentii dideris.

Si non tangendi copia eft, 49. Naïs ] Nympha hæc Solis insulam, Ehone videndi quidem erit? si illud non licet cui & nomen Norala, & Nympharum cum Saliem hoc licebit : certè extrema linea bile, inter Taprobanam & Carmaniam Amare baud nihil est. ficam , incoluit ; quæ juvenes advenas 60. Txdæ jure ] Proipjarum nuptiaruma quibuscum rem habuiflet, veneficiis in jure, in quarum pompa faces adhibepisces mutabac. Deinde. & ipfa à Sole, bantur. Terræ sibi facratæ vindice , in piscem

61. Quod non potuere ] Quia tametfi corversa est.

porum, non tamen animorum poterant 52. Arbor, Morum arborem intelligit, I prohibere conjugium,

Oz

Sæpe

Sæpe postquam convenißene, Sæpe ut constiterant, hinc Thisbe, Pyramus illinc ; hine Thresbe, Pyramus illinc; Inque vicem fuerat captatus anhelitus oris ; & fpir tus oru ef er utrobique Invide, dicebant, paries, quid amantibus obstas? cebant quamobrem prohibes Quantum erat, ut sineres nos toto corpore jungi! amantes? Quam parum ef- Aut hoc si nimium, vel ad ofcula danda pateres ! 75 Set, ut patereris nos conve- Nec sumus ingrati: tibi nos debere fatemur, nimium, faltem apertus es: Quod datus elt verbis ad amicas tranfitus aures. Ses ad jungenda fuavia! non Talia diversa nequicquam sede locuti; i.amen sumus ingrati : A- Sub noctem dixere Vale: partique dedere gnoscimus tibi nos boc debere, Oscula quisque suæ, non pervenientia contra.

80 quod via facta est vocibus ad aures amicas. Poftquam

Postera nocturnos Aurora removerat ignes, ejusmodi frustra è diverso lo- Solque pruinosas radiis siccaverat herbas : co dixisent, advent ante no- Ad solitum colerere locum. Tum murmure parvo &e dixerunt Vale; 6 quil- Multa priùs questi, statuunt ut nocte silenti que obtulerunt basia muro qui ex sua parte fuit, non

Fallerc custodes, foribusque excedere tentent: 85 pratereuatia in alteram. Se- Cumq; domo exierint, urbis quoq; tecta relinquant': quens Aurora fugaverat

, Neve lit errandum lato spatiantibus arvo; fydera nocturna, aique Sol Conveniant ad busta Nini : lateantque sub umbra radiis exsiccaverat gramina Arboris. Arbor ibi niveis uberrima pomis pruina confperfa ; convenerunt in eundem locum. Tum Ardua morus crat, gelido contermina fonti. go priùs conquesti plurima vo- Pacta placent: & lux tarde discedere visa ce fummija; secum decer. Præcipitatur aquis, & aquis nox furgit ab isdem. nentur fallere janitores, & Callida per tenebras, verlato cardine, Thisbe valvis egredi ; & poftquam Egreditur, fallitque suos: adopertaque vultum domo prodierint, egredian. Pervenit ad tumulum ; dictaq; fub arbore sedit. 95 Pur insuper urbc; & ne opus Audacem faciebat amor. Venit ecce recenti for vagari per vaftos agros, Cæde leæna boum spumantes oblita rictus, coë ant ad tumulnm Nini, dom latitent sub umbra arboris. Depositura sitim vicini fontis in unda. Ibi erat morus arbor procera Quam procul ad Lunæ radios Babylonia Thisbe fecundiffima pomis candidis, Vidit:& obscurum timido pede fugit in antrum.ico proxima fonti frigidijimoDumque fugit, tergo velamina lapfa relinquit. dies Serò credits transire Ut lea sæva sitim multa compescuit unda, pracipitatur in

aguas , & Dum redit in Gilvas, inventos fortè sine ipfa vox excitatur ab iisdem a- Ore cruentato tenues laniavit amictus. quis. Sulers Thisbe erumpit per opaca noétis, cardine di Serius egressus vestigia vidit in alto

105 moto, & fuos domesticos decipit, & velatum os habens pervenit ad fepulcrum, da siubftitit sub præstituta arbore. Amor prestabat eam audentem, Ecce leans adeft infeftum habens os aftuans recenti cede boum, Sedarura fitim aqua fontis proximi. Quam Thisbe Babylonia intuita eft è longinquo ad Lucem Lune, ő pede tremente tendit in tenebrasamspeluncam : & fugiendo omittit à Tergo lapsa velamina. Poftquam crudelis leana sedavit sitim múlta aqui, dum revertitur in nemus fortè discerpit rictu sanguinolento fubtilem veftem repertam line Tinisbe. Pyramus qui tardius exieat afpexit in ultimo

POT A. 74. Quantum] Quasi dicat minimum. 88. Bufta ] Ad Nini fepulcrum seu lo

78. Divarla ] Quia hinc Thisbe, illinc cum ubi uftus & fepultus fuerat, ubique, Pyramus sedebat.

Diodoro teste, moles erat inftar arcis cu84. Questi ] De parentibus suis, aut fati jusdam, multis ftadiis distans ab urbe. iniquitate

99 Versato cardine] Aperta janua.

Pulvere

ct wore ;

Ung

miferanda,

[ocr errors]

Pulvere certa feræ, totoque expalluit ore pulvere indubitata veftigia Pyramus. Ut verò veftem quoque sanguine tinctam fere, toto vultu expalluit

.

invenic Repperit; Una duos nox, inquit, perdet amantes : amictum infe£tum etiam E quibus illa fuit longa dignislima vita.

nox, inquit, Noftra nocens anima est. Ego te, miseranda,

conficiet duos

amantes ,

e peremi,

quibus illa fuit dignissima

Longiore vita. Anima noIn loca plena metus qui juffi nocte venires:

Stra eft in culpa. Ego te perNec prior huc veni. Noftrum divellite corpus,

didi, defienda, qui monui ut Et scelerata fero consumite viscera morsu,

venires noctu in loca pavore O quicunque fub hac habitatis rupe, leones. obfita neque primus buc adSed timidi est optare necé. Velamina Thisbes 115 l'incolitis hac Saxa convellite

fur. o Leones, quicumque Tollit, & ad pactæ secum fert arboris umbram.

impia præcordia føvo morsu. Utque dedit notæ lacrymas, dedit ofcula vesti: Sed meticulofi eft animi Accipe nunc, inquit, noftri quoq; fanguinis baustus, mortem cupere. Colligit ve

& Quoque erat accinctus, dimittit in ilia ferrum.

cum ad umbram arboris conNec mora; ferventi moriens è vulnere traxit. 120 ftituta. Et ficuti dedit laUt jacuit refupinus humi; cruor emicat altè. crymas, dedit quoque suaNon aliter, quam cum vitiato fistula plumbo

via ami&tui ; deinde, inScinditur, &c tenues stridente foramine longè

quit, habe as nunc etiam un

das noftri sanguinis; e infiEjaculatur aquas; atque ictibus aëra rumpit. git gladium, quo erat inftruArborei fætus aspergine cædisin atram

125 étus, in fuum latus; do fone Vertuntur faciem: madefactaque fanguine radix

cunctatione , moriens educit Puniceo tingit pendentia mora colore.

è vulnere exaftuante. Cum

Stratus fuit humi refupinus, Ecce, metu nondum posito, ne fallat amantem,

Sanguis exilit in altum , non Illa redit : juvenemque oculis, animoque requirit: aliter quam cum rubus aper Quantaque vitarit narrare pericula gestit. 130

ritur rupto plumbo, longe Utq; locum, & verfam cognovit in arboreformam; mine strepente, atque impen

expuit subtiles aquas, fora(Sic facit incertam pomi color ) hæret an hæc fit. tu aërem verberat. Fructus Dum dubitat, tremebunda videt pulfare cruentum arboris mutantur rore sangura Membra solum; retroque pedem tulit: oraq, buxo na in nigrum colorem to Pallidiora gerens, exhorruit æquoris instar, 135 Quod fremit, exigua cum summum stringitur aura. Ecce'illa, ne decipiat aman

135 ra pendentia colore rubro, Sed poftquam remorata fuos cognovit amores;

tem, revertitur, pavore none Percutit indignos claro plangore lacertos :

dum sedato ;, de vestigat jum Et laniata comas; amplexaque corpus amatum,

venem oculis & mente, dalam

tatur quod mox referat quantum discrimen effugerit. Et poftquam cognovit locum, de formam mutatam in arbore, dubitat an hæc fit, ita color fructus facit incertam. Dum hæret, afpicit artus trementes quatere terram fanguinolentam ; & gressum repressit, ego vultus habens pallidiores buxo, exhorruit sicut mare. quod ftrepit, cum fuperficies impellitur levi vento. Sed poftquam per temporis fpatium suum amatorem agnovisset, plangit immerita brachia magnis i&ibus ? adam difcerpens capillos , comptexa corpus dile&tum

ROTA. 114. Leones ) A quibus nempe occisam 138. Claro) id est, cum magno ejulacredit Thisben,

tu, & planctu. Mota eit cum nondum 115. Timidi ] Quia ex Scoïcorum sen- quam primum novit elle Pyrami,

norat cujus erat, quod vidit, cadaver;

in sentia in manu ell oujusque..

aperros planctus erumpit.

Vulncra

opplevit plagas lacrymu, da Vulnera fupplevit lacrymis; Aetumque cruori 140 mwiscuie fetum fanguine; Miscuit : & gelidis in vultibus oscula figens, deosculans os frigidum. To- Pyrame, clainavit, quis te mihi casus ademit? fortunium te min mulitPyrame, responde. Tua te, carissime, Thisbe Tyrame responde, tus Tnis Nominat. Exaudi : vultusque attolle jacentes. be te vocat, suaviffime, exo Ad nomen Thisbes oculos jam morte gravatos 145 andi, apige unicus Lami Pyramus

erexit, visaque recondidit illa. oculos jam morte preffos ad Quæ poftquam veftemque suam cognovit, & ense nomen Thisbes, & ea confpe- Viditebur vacuum ; Tua te manus, inquit, amorg; #ta iterum claufit. Qua Perdidit, infelix. Eft & mihi fortis in unum fum, & vidit eburneam Hoc manus; est & amor:dabit hic in vulnera? 150

} vires. Manus tua, inquit, & amor Perfequar exstinctum: letique miserrima dicar te małavir, miser Ma- Causia comefque tui : quique à me morte revelli nus eft etiam mihi frenua Heu fola poteras, poteris nec morte revelli

. mor: hic sufficiet vires ad Hoc tamen amborum verbis estote rogati, plagas

. Prosequar mortuum, O mulcum miseri meus illiusque parentes, 155 se esfocia tua morris ; aut, quos certus amor, quos hora noviffimajunxit, qui, beu ! poter as sejungi a Componi tumulo non invideatis eodem. me sola morte, noque poteris At tu; quæ ramis arbor miserabile corpus Sejungi morte.

Attamen, Nunctegis unius, mox es tectura duorum; parentes meis illius valde Signa tene cædis: pullofque, & luctibus aptos 160 rum nomine, ut non prohi- Semper habe fætus gemini monumenta cruoris. beatis nos condi coem fe- Dixit: & aptato pectus mucrone sub imum pulcro, quos hora ultima non Incubuit ferro; quod adhuc à cæde tepebat. divifit. At tu, arbor, qua Vota tamen tetigere Deos, tetigere parentes. nunc operis ramis corpus lu&tuofum unius mox es oper

Nam color in pomo est, ubi permaturuit, ater: 165 zura duorum corpora, habe Quodque rogis fupereft, una requiescit in urna. indicia necis, o serva frue III. 'Defierat . mediumque fuit breve tempus; & &tus nigros Gidoneos lueti.

orla est bus, in memoriam fanguinis à duobus effufi. Dixit, & Dicere Leuconoë. Vocem tenuere sorores. cuspide accommodato ed in- Hunc quoque, siderea qui temperat omnia luce, fimum petus immifit se gla- Cepit amor Solem. Solis referemus amores. -170 dio

, qui adhuc calidus erat à Primus adulterium Veneris cum Marte putatur Sanguine Pyrami. Caterum preces moverunt Deos, moverunt parentes. Nam color est niger in fructu mori, ubi ad maturi. tatem pervenit; d quod ex amborum pyris re'iquum eft compofitum eft in unam urnam,

III. Abfolverat ; & temporis interstitium fuit breve; Leuconoë incepit narrare : forores conticuerunt. Amor corripuit etiam hunc Solem ; qui cuncta moderatur lumine foderco: narrabi

Hic Deus creditur primus confpexise furtum Martis

mus Solis amores.

[ocr errors]

147. Velem ] Velamina, quæ supra 150. Hoc ] Ut nempe, me mea manu lapsi reliquifle Thisben Poëta memora- perdam, fiquidem & amo. vit ; ex quibus à Pyramo colle&tis con 167. Defierat ] Aliqua è fororibus quz cludit eum in propria viscera fxviisle, Pyrami& 'Thisbes fabulam narravit. quia Thisben suam laniatam crediderat. 167. Medium] Breve tempus incerceflit,

inter fabulam quam altera foror, & il148. Ebur ] Pro vagina ex ebore. lam, quam Leuconoë narravit.

Hic vidiffe Deus. Vider hic Deus omnia primus.

cum Venere : Hic Deus priIndoluit facto: Junonigenæque marito

mus intuetur omnis. Tristis

fuit ob id quod fa&tum fuit, Furta tori, furtique locum monftravit. At illi ego indicavit marito Junone Et mens, & quod opus fabrilis dextra tenebat, 195 geneto fupra o locura adul Excidit. Extemplo graciles ex ære catenas,

terii, illa autem animus, lai Reciaque, &c laqueos, quælumina fallere poffint, peritá'tractabat,excidit. con

opus quod dextra fabricandi Elimat. Non illud opus tenuiffima vincant

tinuo lima perficit ex are vine Stamina, non summo quæ pendet aranea tigno. cula tenuiffima, a retia, dopo Utque levestactus, momentaq; parva sequatur, 180 laqueos

, qui poffint decipere Efficit: & lecto circumdata collocat apre.

oculos. Aeque filum subria liflimum ,

, neque tela art. Ut venere torum conjux & adulter in unum; nearum qua pendet summa Arte viri, vinclisque nova ratione paratis,

trabe poflit superare illud In mediis ambo deprensi amplexibus hærent.

opus. Atque das operam ut

cedat minimo taétui dono re Lemnius extemplo valvas patefecit eburnas: 185

levillima flettantur ; & to. Admisitque Deos. Illi jacuere ligati

ro circumfufa commode toTurpiter. Atque aliquis de Dis non tristibus optet cat. Cum machus douxor Sic fieri turpis. Superi risere: diuque

coïverunt 'in unum le&tum, Hæc fuit in toto notissima fabula cælo.

uterque manent correpti in

mediis complexibus industria Exigit indicii memorem Cytheresa poenam: 190 Mariti

, s catenis intextis Inque vices illum, tectos qui læsit amores,

novo mode. Continuo Vulca. Lædit amore pari. Quid nunc, Hyperione nate, nus aperuit fores burneus, Forma, calorque tibi, radiataque lumina prosunto introduxit Deos. Ili con

: Nempe tuis omnes qui terras ignibus uris,

arque nonnullus Deorum min nus severorum cupiat ita dedecorari. Dii irriserunt, eo

. hac fabula fuit diu vulgatisima in tote onloo Cytheresa reperit fupplicium infigne accusationis, & viciffim urit fimili amore illum qui vion lavit amores occultos. Quid nunc te juvant, fili Hyperionis, species, dignes, o splendidi rose dii? Tu nimirum, qui incendus totum orbem tuis flammis,

[ocr errors]

173. Junonigenaque ] Vulcanum dicit, , autem fella humorem temperatum ; ex borum Veneris maritum quem solum Junonis & conjunétione conftat generario : Quos Sol aspectus Jovis nonnulli, alii Junonis unius filium suo elicit detegirque ; Vulcani immodicus calar fabulati sunt.

impedit ; Neptunus, ut habet Homerus 8 Odys. 175. Fabţilis) Eft nempe VulcanuDs eo- ligatos foluit: aqua scilicet extinguit calorem. rum faber.

187. Aliquis ] Mercurium eum fuiffe 180. Leves ] Flexibilia admodum recia, Jocatus est Lucianus : quod fortè non tcEt ne sentiri possent, aut facile rebus om- merè jocatus. nibus cederent : ita ut jis teneancur ama 190 Memorom ] Quam Venus in metores, nescii interim qua vi retenci Gint. moria habebat. sic Virgil. Alibi de hac catena ait

Sava memorem Junonis ob iram.

190. Cyshereia] Venus, à Cytheris, inLumina fallit opiss.

fula contra Crecam, quo primum appula

fam eam è mari egrediencem nonnulli 185. Lemnius ) Vulcanus ; quem in fubulati sunt. Lemnon Ægæi maris insulam Thracia 192. Quid nunc ] Apostrophe ad Solem; oppofitam alii à Junone ob deformicacem, quæ fequentem fabulans inducit. alii à Jove cum matri opem ferret, deje 192. Hyperione ) Hunc Hyperionem &um voluerunt

Cæli filiúin Hesiodus & Apollodorus , 187. Turpiter ] Mythologiam hujus fa- fcripferunt quoque Solis Patrem, quem bulæ ita explicat Farnabius. Ignea Mar- pro Sole ipfo poficum non femel repetis ftella, inquit, fignificat calorem, Veneris l'rias,

[ocr errors]
« AnteriorContinua »