Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Frigida pugnabant calidis, humentia siccis, Mollia cum duris, sine pondere habentia pondus.

Hanc Deus et melior litem Natura diremit: 21 Nam cælo terras et terris abscidit undas, Et liquidum spisso secrevit ab aere cælum. Quæ postquam evolvit, cæcoque exemit acervo, Dissociata locis concordi pace ligavit.

25

nulli certa et perpetua forma erat ; ver. 5. litem, pugnam, fermentationam veluti fermentatione quadam mi nem : velkos óloòv, Apollon. Arg. i. scebantur. Nulli manebat. Hoc.ver 498. Litem dixit variationis causa. bum admittit geminum casum, accu Grav. Claudian. d. l. veterem qua lege sat. et dativ.; sed pro exspecto, tantum tumultum Discrevit Natura parens. accusat. Virg. Æneid. ix. 298 : nec 22. Abscidit.] Sejunxit. Horat. I. Od. partum gratia talem Parva manet ; iii. 21. Deus abscidit Oceano terras, Græci pariter utrumque casum admit ubi vid. Bentlei. Cf. Virgil. Ecl. vi. 35 tunt. Corpore, mole, acervo: pugna sqq. Cælum est æther. Pacuv. in bant, movebantur intestino quodam Chrys. Nostri cælum memorant, Graii motu elementa: pugnabant calidis, perhibent æthera : cf. Cic. N. D. ii. Græca syntaxis, uaxeobal Tivi nisi 42. Sed et apud Græcos aiono et malis præpositionem cum, quæ sequi- oúpavos usurpantur promiscue : vid. tur, ad hæc quoque referre : sine pon Valkenar. Diatrib. in Eurip. cap. vi. dere paulo durius, iis, quæ erant sine Vocat liquidum, quippe natura tenuipondere, τοϊς άνευ βάρους, scilicet ore et purum ab humoribus, aut, ut ούσι. .

ipse, ver. 68. explicat, nihil terrenæ 21. Hanc Deus, etc.] Hoc chaos fæcis habens. Opponit spissum aerem, Deus ita tractavit, ut primum elemen graviore pondere et repletum vaporita separaret, et cuique suum locum bus et nebula. Cic. l. cit. concretum assignaret. Ut quodvis erat levius, aerem dixit. Cf. cum omni hoc loco, ita altiorem locum occupabat. Ciof. xv. 239 sqq. Fast. i. 106. v. 11. Claud. R. P. 249.

24. Cæco.] In quo nullæ partes aniMelior Natura. Quæ sit ex mente po madverti, discernique poterant. Disetæ, aut quo modo differat a Deo,

sociata ligavit. Tria insunt. Deus frustra quæritur. Ipse poeta infra, dissociavit elementa locis, diversa iis ver. 31, fatetur se nescire. Sufficit loca tribuit, terræ imum, alterum vim quandam divinam intelligere. mari, etc. sed ligavit dissociata, ita Nempe philosophi disputabant de na dissociavit, ut tamen nexus eorum tura creatoris, quum ab aliis vocare esset, Æther attingit aerem, aer attur Deus, ab aliis animus per omnia tingit terram, etc. Tibul. IV. i. 20 : fusus, ab aliis mens aut natura ratione Aeri contextus æther. Hinc concors prædita : vid. Lactant. Inst. div. I. v.

pax, qua non amplius permixta inter 16 sqq.. Cic. Sen. 12: Quum homini

se pugnant. Dissociare, ut apud Hosive Natura, sive quis Deus nihil mente rat. I. Od. iii. 22 : Oceanus dissociabipræstabilius dedisset.

Kæppen. per lis, dissocians. Pace. A Claud. iii. Naturam e placitis Anaxagoræ vires 65, fides et fædus elementis tribuielementorum intell. Sed ver. ad tur.

Ignea convexi vis et sine pondere cæli
Emicuit, summaque locum sibi legit in arce :
Proximus est aer illi levitate, locoque:
Densior his tellus, elementaque grandia traxit;
Et pressa est gravitate sui: circumfluus humor 30
Ultima possedit, solidumque coercuit orbem.

Sic ubi dispositam, quisquis fuit ille Deorum,

26. Ignea converi, etc.) Cf. Tibul. occupavit, quia terræ eminent super IV. i. 19-23; Claudian. R. P. i. Oceani superficiem. Aliter Sever. 246 sqq. ubi Proserpina hoc argu Ætn. 103. sors data cælo Prima, secuta mentum texit. Is elementorum seriem maris, deseditque infima tellus. Lenhunc primum Naturæ actum vocat. zius vero per ultima int. marginem Ignea vis, periphrasis ignis ipsius. orbis terrarum plani, atque circumVis, Bin, apud poetas sæpe inservit fluus putat esse Homeric. á¥óppoos, periphrasi. Ignis porro cæli est æ in se ipsum rediens ; sed vide ad ver. ther, qui constat ignea natura (Virg. 12. Solidum orbem, terram continenEcl. vi. 33. liquidus ignis. Tibul. d. I. tem, quæ solidior multo aquis. Coerigneus æther,) quæ eadem est levissi cuit, amplectitur, ambit. Infra xv. ma. Convexum, pro concavum ; quem 251 : Tellus cogitur unda. Cæterum usum Cic. in Arateis, ver. 314, pri huc respexit Lactant. Inst. div. II. ix. mus invexisse videtur Heyn, ad Virg. 2: Terram voluit humore circumflui et Æn. iv. 451.

contineri. 27. Emicuit.] Repente et celeriter 32–88. Sicredegit.] Ordo et senprosiluit, quod verbum maxime con sus horum verborum debet haud dubie venit levitati ætheris. Summa arx, al esse hic: quum Deus congeriem illam, tissima mundi ora. Sibi legit, tan rudem et indigestam molem, secuisset, quam sua sponte fecerit, quod lege divisisset, atque in membra, distinctas naturæ fiebat. Etiam ap. Claud. d. l. partes, aquam, terram, redegisset 22nonnulli legit flamma polum. Cf. xü. 23, atque adeo disposuisset, cuique 43. ubi eadem verba de Fama.

parti suum locum assignasset, 25-31. 29. Elementa grandia.] Crassiora Amant poetæ ejusmodi transpositiocorporum stamina attraxit, quæ pon nes. Virg. Georg. i. 319: Quæ-sedere suo deorsum vergebant. Pressa getem---sublime capulsam eruerent, i.e. est, ut subsideret. Fast. v. 13 : Pon eruerent et deinde in aerem expelledere terra suo subsedit et æquora traxit ; rent. Idem, ver. 400: solutos jactare quod sumtum e Tibul. d. l. : Qualis maniplos, jactare manipulos sic, ut in immenso desederit aere tellus.

solvantur. Similiter Noster passim. 30. Sui.] Cantab. et viginti alii sua. Vide ad ver. 303. Burm. tamen præNempe genitiv. pron. primitivi po fert alteram lectionem compositam, ut nitur, ubi is casus a nomine adfec adeo composita congeries sit ille kóduos, tus aut facultatis pendet, sed deinde scil. mundus philosophorum. Bene. et sine tali nomine. Itaque sæpe in eo Sed me offendit hoc, quod illa moles variant libri. Circumfluus, (Trepippu nondum secta non poterat kóduos, aut TOS) humor, Oceanus.

mundus sensu illo philosophico dici. 31. Ultima possedit.] Profundissima Cic. in Timæo, cap. xxxi. p. 1114,

Congeriem secuit, sectamque in membra redegit;
Principio terram, ne non équalis ab omni
Parte foret, magni speciem glomeravit in orbis. 35
Tum freta diffundi, rabidisque tumescere ventis
Jussit, et ambitæ circumdare litora terræ.
Addidit et fontes, immensaque stagna, lacusque;
Fluminaque obliquis cinxit declivia ripis,
Quæ diversa locis partim sorbentur ab ipsa, 40
In mare perveniunt partim, campoque recepta
Liberioris aquæ, pro ripis litora pulsant.

Ern. ut hunc hac varietate distinc atque hic illic se insinuare in terras, tum bene Greci κόσμον, nos lucentem ut sinus et similia efficiant. mundum nominaremus. Etiam Clau 36. Et rabies et insania ventis tridian. in Ruf. i. 4. h. v. usus est : dis buitur; vide Heins, rabies Noti, Hor. positi fædera mundi.

I. Od. iii. 14. 33. Secuit, sectamque.] Mirum in 37. Ambita.] Quæ cingitur a mari. modum Noster illam repetitionem ad Qua ratione ambitus mediam producat, fectavit. Cf. vers. 142. 158. 166.

disputatur : vide Burmann. Ambitæ 206. et alibi. Membra omnino partes circumdare e copia poetica dictum. distinctæ alicujus rei, ut membra cari 39. Declivia.] Quia e locis altioribus , ædificii, philosophiæ. Vide nos ad defluunt; pronos fluvios alii dicunt. Plin. II. Ep. xvii. 9. Cæterum An Obliquis eleganter exprimit cursum axagoras, qui et ipse docebat, ab ini fluviorum tortuosum. Cinxit, inclutio πάντα χρήματα πεφυρμένα fuisse, , sit. addebat : “Ο Νους δε αυτά διήρε, και 40. Pro diversa locis, Georg. iv. 367. διεκόσμησε, και εκ της αταξίας εις in pedestri oratione usitatius, diversis τάξιν ήγαγε. Ρlutarchum vide de locis. Sorbentur, ut Arethusa. QuiPlac. lib. i. cap. 3.

dam subeunt terras, sed mox reddun35. Parte foret, etc.] Omnis hic tur, ut Lycus in Asia, Erasinus in locus plurimum habet suavitatis, a de Argolica: vide Plin. H. N. II. 103. lectu in primis verborum. Pro sim 41. Alios fluvios velut intercipit plici enim

facere aut fieri posuit verba terra, alii usque ad mare perveniunt. ea, quæ vel naturam rei exprimant, Campus et æquor quamcumque planivel modum adspectabilem, quo facta tiem designant. Hinc utrumque vosit. Terra glomeratur, freta diffundun cab. promiscue mox de planitie, agris, tur, aquæ pulsant litora, extenduntur mox de superficie aut de fundo maris campi, valles subsidunt, montes contra dicitur. Melius tamen nunc abstinusurgunt. Glomeravit. Cic. Tim. 15. isset h. voc. quia proxime sequitur Deus mundum ita tornavit, ut nihil fie

extendi campos. ri possit rotundius. N. D. ii. 39. ter 42. Liberioris.] Non inclusæ anra nutibus suis (pondere) conglobata. gustis ripis. Vaga aqua a Nostro apJam antea aquæ coercuerant orbem ; pellatur Heroid. x. 136. Pro ripis, etc. nunc jubentur diffundi, latius extendi, merus lusus grammaticus. Sidere aut

Jussit et extendi campos, subsidere valles,
Fronde tegi silvas, lapidosos surgere montes.
Utque duæ dextra cælum, totidemque sinistra 45
Parte secant Zonæ, quinta est ardentior illis ;
Sic onus inclusum numero distinxit eodem
Cura Dei; totidemque plagæ tellure premuntur :
Quarum quæ media est, non est habitabilis æstu :
Nix tegit alta duas; totidem inter utramque locavit,
Temperiemque dedit, mixta cum frigore flamma. 51
Imminet his aer, qui, quanto est pondere terræ
Pondus aquæ levius, tanto est onerosior igni.
Illic et nebulas, illic consistere nubes
Jussit, et humanas motura tonitrua mentes, 55

nem.

subsidere de locis depressis et complanatis. Vid. Gron. Observat. p. 726: surgere contra, (quasi surrigi, sursum agi,) de iis, quæ excrescunt in altitudi

Drakenb. ad Silium, iii. 659 : Frons honor arborum, ver. 346.

44. Lapidosos.] Gebhard. Crep. i. 6. spatiosos crescere. Et ita Palat. sec. At alterum agnoscit Lactant. ii. 5. et surgere exquisitius quam crescere. Etiam lapidosos minus vulgare, quam spatiosos.

45. Utque duæ dextra, etc.] Quemadmodum in coelo quinque zonæ sunt, duæ frigidæ, totidem temperatæ, una torrida; sic et in terra. In harum descriptione Nostro præiverant Virgil. Georg. i. 233 sqq. et Tibul. IV.i. 152174. qui cæteris copiosior est. Cf. etiam Claud. R. P. I. 257-263. Multo ornatior Ovidio est Virgilius. Pro eo, quod hic legimus, est ardentior, ille dixit : una corusco Semper sole rubens, et torridu semper ab igni; et de frigidis non satis habuit altam nivem commemorare, sed : cærulea glacie concretæ atque imbribus atris.

46. Secant.] Dividunt: ductum a

sphæra, quam secant circuli. Onus inclusum, moles terræ, quam includit cælum. Cura Dei est Deus ipse, sed quatenus curam gerit mundi. Fast. i. 37: Hæc igitur vidit trabeati cura Quirini.

48. Tellure.] Deest in. Premuntur sonantius et exquisitius, quam sunt ; nam premi eleganter dicuntur, quæ finibus inclusa sunt. Virgil. Georg. i. 235 : zonæ trahuntur.

49. Non est habitabilis, etc.] Nempe ex opinione Veterum, qui zonas frigi. das non minus, quam torridam, incolis orbas putabant: vide Lucret. v. 205; Virgil. Georg. i. 237 s. et Macr. Somn. Scip. ii. 5. late de hac re disputantem.

51. Flamma.] Poetice pro calore.

52. Imminet.] Superimpositus est. Et viciniam et altiorem situm h. v. indicat.

54. Consistere, colligi, oriri, ovvioraola, aut immorari. Motura. Alias terrere Jupiter dicitur fulminibus aut tonitru. Facientes frigora, ut apud Virg. Georg. i. 352. agentes frigoru venti.

Et cum fulminibus facientes frigora ventos.
His quoque non passim mundi fabricator habendum
Aera permisit: vix nunc obsistitur illis,
Quum sua quisque regant diverso flamina tractu,
Quin lanient mundum; tanta est discordia fratrum!
Eurus ad Auroram, Nabatæaque regna recessit, 61
Persidaque, et radiis juga subdita matutinis:
Vesper, et occiduo quæ litora Sole tepescunt,
Proxima sunt Zephyro: Scythiam septemque trio-

nem Horrifer invasit Boreas: contraria tellus 65

57. Passim.] Sine ordine et lege, ut quisque spiret, unde velit. Vide Burmannum, ad Quintiliani Declam. iv. 13. Habendum, possidendum, vel agitandum: similiter Græc. čxelv.

59. Quum-tractu.] Quum quisque ex diversa regione flat, ut Homer. Od. v. 295. Regant sua flamina, Tanquam personæ: lanient, graviter, pro disrumpant.

60. Fratrum.] Habiti sunt Astræi et Auroræ filii. Hesiod. Th. 378. Sed Noster omni h. I. mythologia neglecta, rerum naturam sequitur; itaque hoc nomine communem potius ventorum naturam respexisse videtur. Positum autem est in hoc epiphonemate cum virtute,

61. Aurorum.] Laudat hanc ventorum cardinalium descriptionem Seneca N. Q. v. 16. Auroram, Æthiopiam, sedem Auroræ, ver. 774. Nabatæaque. Ita sine h, hoc nomen constanter legitur apud Plin. Tac. Strab. Nabatæos Strabo, lib. xvi. p. 767, inter Babylonem et Arabiam Felicem collocat, metropolimque. eorum nominat Petram. Sic et Plin. H. N. vi. 28-32. Iis præerat rer, qui a Tacito An. ii. 57. commemoratur. Inde Nabatæa regna. Nunc omnem Arabiam cogitabimus, quæ fere commemoratur, ubi

VOL. III.

Orientis fines designandi sunt. Juga, haud dubie Emodi, Damasii et alii montes, quibus India cingitur, Plin. vi. 17-21. Subdita. Horat. i. Od. xii. 55. subjectos orientis oræ Seras. Nostrum expressit Senec. Thyest. 482: Eurus Orientem movet, Nabatæuque quatiens regna et Eoos sinus. Cf. idem, Agam. 477.

63. Vesper, et occiduo.] Euro contrarius Zephyrus ab occidente flat. Litora dixit, non terræ, quia mare Atlanticum claudit orbem occidentalem. Tepescunt, quia Solis occidentis radii minus violenti sunt; propterea etiam occidentales terræ minorem solis æ. stum sentire poetæ videntur. Ita et Horat. i. Sat. iv. 30: Sol, quo vespertina tepet regio. Similiter mox meridionalis terra madescere dicitur, quia Auster inde pluvias agit. Boreæ vero violentiæ satis accommodatum invasit. Manil. Asper ab axe ruit Boreas.

64. Scythiæ nomine Veteres comprehenderunt omnes terras septentrionales incognitas. Trionem, non trio

nes.

65. Horrifer.] Frigora enim, de quibus proprie horror, agit Boreas. De origine ejus cf. iv. Pont. x. 40. Contraria tellus. Meridionalis, Antarctica, Septentrionali opposita.

« AnteriorContinua »