Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Limine constiterat: postes tremuisse feruntur Æolii; pallorque fores infecit acernas; 486 Solque locum fugit: monstris exterrita conjux, Territus est Athamas; tectoque exire parabant. Obstitit infelix, aditumque obsedit Erinnys; Nexaque vipereis distendens brachia nodis, 490 Cæsariem excussit: motæ sonuere colubræ ; [sæ Parsque jacent humeris; pars circum tempora lapSibila dant, saniemque vomunt, linguasque corusInde duos mediis abrumpit crinibus angues; (cant. Pestiferaque manu raptos immisit: at illi 495

485. Postes tremuisse.] Tremor sig Sæpe Ovid. repetit simplex ubi comnum advenientium Deorum ; ix. 782: positum præcessit : i. 158; ix. 503. et templi tremuere fores. Postes Æolii, Codices notri Regii habent est territa ; regiæ quam habebat Athamas, filius quam lectionem, etiamsi adversa opinio Æoli. Acerna ligna non adeo vilia sit Burmanni et Gierig, potiorem juerant, ut Burmannus sibi persuaserat, dico et melius ingenio Ovidiano conqui præfert hoc loco eburnas. Acerna sentaneam: nempe hujuscemodi remensa, quibus Plin. xvi. 15. primam petitio, monstris est territa conjux, post citreas gloriam tribuit, in supel Territus est Athamas, non rara certe lectile regum et beatissimorum homi- . apud Nostrum. Neraque vipereis, etc. num commemorantur a Nostro, xii. Brachia circumligata viperis e capite 254. et ab Horat. II. Serm. viii. 10. dependentibus, ita, ut illæ nexus et Itaque priscis illis et luxu remotis nodos facerent. Excussit, movit; itatemporibus solia adeo regum fiebant que substituitur mota.

Illa autem ex hoc ligno. Fast. iii. 359. acernum excussio signum iræ. i. 179. Jam seNumæ solium. Excellentissimum ace quitur horrenda imago. ris genus est flavum et crispo macula 493. Saniem.] Sanies de omni hu. rum discursu.

more vel corrupto, vel fodo, nomina487. Sidera fugere, id est, se nubi tim de veneno. Virg. Æn. ii. 221. bus tegere, finguntur, quando res abo 494. Inde duos mediis, etc.] Hæc minabilis gerit r, ne aspectu ejus sumpta e Virgilio, Æneid. vii. 346— offendantur. x. 448. Monstra, Furia, 356. ubi res copiosius tractata, et Luctus, etc. Exterrita, consternata nonnulla iisdem verbis expressa. Nonet mente dejecta. Verbum proprium nulli habent duas-raptasut illæ. de iis, qui monstris et furiis terrentur; Sæpe anguis et serpens genere feminino vid. Heynius ad Virgil. Æneid. iv. 450. capitur. Vid. Heinsius, ad hunc loet Georg. iii. 434. Burmannus, ad et Burmannus ad i. 438. Graves Phædr. iii. fab. 3. monet, summa cum animas, pestiferum halitum. Virgil. judicii elegantia Poetam majorem de d. 1. 351 : vipeream inspirans animam. disse feminæ terrorem, quam viro, qui Vulnera ferre, infligere. Membris, constantiores esse soleant: verb. enim corpori. Diros, sævos. Proprie Futerreri minus significare argutatur. riæ dicuntur Diræ, 'Apai.

cum,

Inoosque sinus, Athamanteosque pererrant;
Inspirantque graves animas: nec vulnera membris
Ulla ferunt; mens est, quæ diros sentiat ictus.
Attulerat secum liquidi quoque monstra veneni,
Oris Cerberei spumas, et virus Echidnæ ; 500
Erroresque vagos, cæcæque oblivia mentis, (rem;
Et scelus, et lacrymas, rabiemque, et cædis amo-
Omnia trita simul; quæ sanguine mixta recenti
Coxerat ære cavo, viridi versata cicuta:
Dumque pavent illi, vertit furiale venenum 505
Pectus in amborum; præcordiaque intima movit.
Tum face jactata per eundem sæpius orbem,
Consequitur motos velociter ignibus ignes.
Sic victrix, jussique potens, ad inania magni

499. Monstra veneni, horrendum venenum. Echidna, Chrysaoris filia, peperit Cerberum. Errores vagi, deliria ; venena, quæ efficiunt errores, scelus, rabiem, etc. Hanc mixturam debemus ingenio Ovidii. Similis tamen phantasia apud alios, ut Virgil Æneid. vii. 431. ubi Cyclopes Jovis fulminibus admiscent sonitum, metum, iras. Caca, perturbata ; nam ratio et memoria in furiosis sopiuntur.

504. Cicuta, calamus istius plantæ tripedalis. Eo utitur loco instrumenti ad miscenda venena. Similem præparationem, vid. vii. 262 sqq. ubi Medea arenti ramo olivæ sic utitur. Etiam sqq. e Virg. 374. expressa, penitusque in viscera lapsum Serpentis furiale malum, totamque pererrat. Vocabul. furiale frequentat Ovidius.

508. Consequitur, etc.] Versus difficilis, qui valde torsit ingenia Intt. Accursius emendabat motis velociter ignibus ignes, id est, rotata face et commotis ejus ignibus ignes consequifur. x. 7: nullosque invenit motibus ignes. Lenzius putat, voc. ignis du

plici sensu positum esse, ita ut moti ignes sint interni ignes veneno effecti, quos Furia ignibus, jactatione fatis, magis excitaverit. Me vero non ponitet amplecti interpretationem viri docti in Bibliotheca Figur. ex qua orbis ille continuus, quem ignes celeriter moti in aere faciebant, oculis subjicitur. Propter celeritatem motus scintillæ se videbantur attingere et continuum orbem facere, quemadmodum pruna in tenebris celeriter circumacta circulum ignitum oculis objicit. Similiter apud Claudianum, R, P. . 25. hasta quam

Minerva in gyrum movet, instar silvæ habet, quia hasta celeri motu quasi multiplicatur. Ingeniose quidem illum orbem notavit, sed alieno loco.

509. Jussi potens, postquam effecerat, quod ipsi jussum erat. Sic voti potens, de quo ad ver. 325. Inania, in quibus non nisi inanes umbræ versantur. Virgil. Æn. vi. 269: Perque domos Ditis vacuas, et inania regnu. Recingitur; domi mulieres sedebant discinctæ.

Regna redit Ditis, sumptumque recingitur anguem.

Protinus Æolides media furibundus in aula 511 Clamat: “Io! comites, his retia tendite silvis : Hic modo cum gemina visa est mihi prole leæna.” Utque feræ, sequitur vestigia conjugis amens, Deque sinu matris ridentem, et parva Learchum Brachia tendentem, rapit, et bis terque per auras More rotat fundæ; rigidoque infantia saxo 517 Discutit ossa ferox : tum denique concita mater, Seu dolor hoc fecit, seu sparsi causa veneni, Exululat; passisque fugit male sana capillis ; Teque rens parvum nudis, Melicerta, lacertis, Evoe, Bacche! sonat. Bacchi sub nomine Juno Risit: et, “Hos usus præstat tibi,” dixit “ alumnus."

523 Imminet æquoribus scopulus: pars ima cavatur

511. Protinus Æolides, etc.] Jam ad fab. ipsam redit. Hygin. fab. iv. ex Euripide narrat, in venatione filium ab Athamante esse interfectum. Apud Apollodorum, filium pro cervo habet. A Nostro Fast. d. 1. imago falsa tantum commemoratur. Leurchi cædes apte et ad commiserationis et ad horroris sensum narrata.

518. Concita, in furorem adacta.

519. Sparsi causu veneni.] Locum esse sanum credo cum Burmanno; sed paulo subtilius ille sensum repetit e scitis philosophorum, qui causam et materiam distinxerint, ut causa esset operatio divina, venenum materia. Imo Causa veneni videtur esse venenum ipsum, quatenus causa erat istius furoris. Similiter, ii. 836. causa amoris. Lenz. causam explicat auctorem, ut Furia intelligatur. Idem dubitat, an hie versus profectus sit ab Ovidio, quia causa furoris dubia esse non potuerit. Apparet tamen, quid auctor sequutus

sit his verbis. Nempe indicare voluit, atrociam istius facinoris tantam fuisse, ut vel solus matris dolor sine veneno accepto furorem efficere potuerit. Exululat, etc. Bacchari incipit quemadmodum et alibi furiosæ Bacchis assimilantur. Hinc commode sarcasmus a Junone adhibetur. Sonat, clamat. Sub nomine, audito nomine. iii. 245. sic ad nomen.

Usus possis mercedem

pro

tuis in eum meritis interpretari. Malim tamen hos lusus legere. Lusus Bacchantium dixit Curtius. IX.

x. 25.

524. Imminet æquoribus, etc.] Hanc fabulæ partem, quæ ad Ino et Melicertam pertinet, Noster, Fast. vi. 493 --550. non modo copiosius retulit, sed etiam, ut Matutam et Portunum Romanorum inde efficeret, longe aliter. Ino cum filio natat in Italiam, ibi incidit in Bacchas, a quarum furore Herculis interventu liberatur, et e vaticinio Carmentæ naturam induit divi

Fluctibus, et tectas defendit ab imbribus undas :
Summa riget, frontemque in apertum porrigit æ-
Occupat hunc, vires insania fecerat, Ino; [quor.
Seque super pontum, nullo tardata timore,
Mittit, onusque suum: percussa recanduit unda.
At Venus immeritæ neptis miserata labores, 530
Sic patruo blandita suo est : “O numen aquarum,
Proxima cui cælo cessit, Neptune, potestas;
Magna quidem posco; sed tu miserere meorum,
Jactari quos cernis in Ionio immenso; 534
Et Dis adde tuis : aliqua et mihi gratia ponto est ;
Si tamen in dio quondam concreta profundo
Spuma fui, Graiumque manet mihi nomen ab illa."
Annuit oranti Neptunus; et abstulit illis

nam. Scopulus, Moluris nomine, unus ex Scironiis, qui certe consecratus fuit Leucotheæ et Palæmoni : vid. Pausan. Attic. p. 108. Apud Lucianum, D.M. 9. Ino ab Athamante ex summo Cithærone, ubi protenditur ad mare, fugatur in pelagus. Tectas defendit, e copia poetica, defendit. Imbres, tempestates. Virg. Æn. i. 163. scopuli, quorum sub vertice late Æquora tuta silent. E tali autem scopulo facilis saltus in mare. Onus suum. Secundum Apollod. hunc filium suum mortuum gestabat, conjectum nempe in ferventem lebetis aquam. Etiam apud Eurip. Med. 1286. cadit in mare propter impiam liberorum cædem, ubi vid. Schol. De spuma alibi usurpatur albescere. Plin. V. Ep. vi. 24: ex edito desiliens aqua albescit. Sed et verba incandescere, et recandescere eodem sensu poni, docet Schwarz. ad Plin. Pan. xxx. 3.

530. At Venus immerita, etc.] Quoniam Ino Veneris ex Harmonia neptis, propterea hæc e fictione Ovidii inter

cedit. Apud Lucianum, dicto loco, Neptunus sponte, in Bacchi gratiam, iis divinitatem tribuit. Immerite, insontis, quæ talem sortem non meruerat. Labores, miseram sortem, angorem animi, ex insania ortum. Jactari ventis et undis nautæ alias dicuntur. Ionium absolute dicitur, etiam ubi immensum aut magnum additur. Verum Moluris, pars montis Geraniæ in finibus Megaridis, imminet non Ionio, sed sinui Saronico. Itaque aut Ionium alio sensu posuit (Schol. Euripid. ad Phæn. ii. 6.) aut alios auctores sequutus est.

536. Si tamen in dio, etc.] Circa Saturni genitalia in mare projecta orta est spuma (áopòs) alba, unde Venus ('Aqpodían, 'Appoyevs) prodiit. Hesiod. Theog. 188—200. Sic hic mythus grave momentum in his precibus ministrat. Concreta. Hesiod. Opépon, pro étnxon. Profundum dium, als dià ; dius, divinus, post Lucret. dixerunt multi. Et dium vocatur mare propter vastitatem.

Quod mortale fuit, majestatemque verendam Imposuit; nomenque simul faciemque novavit; 540 Leucotheeque Deum cum matre Palæmona dixit.

Sidoniæ comites, quantum valuere, sequutæ Signa pedum, primo videre novissima saxo: Nec dubium de morte ratæ, Cadmeïda palmis Deplanxere domum, scissæ cum veste capillos: 545 Utque parum justæ, nimiumque in pellice sævæ, Invidiam fecere Deæ : convicia Juno Non tulit; et, “Faciam vos ipsas maxima,” dixit, “ Sævitiæ monumenta meæ. Res dicta sequuta

est : Nam quæ præcipue fuerat pia, “Prosequar," inquit, “In freta reginam;" saltumque datura, moveri 551 Haud usquam potuit; scopuloque affixa cohæsit. Altera, dum solito tentat plangore ferire Pectora, tentatos sentit riguisse lacertos. Illa, manus ut forte tetenderat in maris undas, 555

539. Majestas verenda, ipsa divini erat inventio. In litoribus enim et tas, et imposuit exquisitius, quam de saxa esse et aves commorari solent. dit. ix. 268 : Ubi mortales Tirynthius Sidonia, mox Ismenides. Deplantere, Exuit artus - Cæpit augusta fieri scilicet, se propter domum. Ita apud gravitate verendus. Nomen iis, secun Grecoς, τίλλεσθαι, κόπτεσθαι, τύπdum Apollodorum, a nautis imposi Teobal rivà, se, sua pectora, tundere tum, quibus cum tempestate luctan propter aliquem. Tibul. I. vii. 28. tibus opem ferunt. Meminit hujus plangere Memphitem bovem, ubi vide Deæ jam Homer. Od. E. 333. sqq. : Heynium, in Obs. Invidiam fecere, Κάδμου θυγάτηρ, καλλίσφυρος Ίνώ, conviciis et objurgationibus de fama Λευκοθέη, ή πρίν μεν έην βροτός, etc. ejus detraxerunt, odium ei concili. Leucotheen Latini Matrem Matutam, ârunt. Palæmona Portunum dixerunt: vid. 550. Nam quæ præcipue, etc.] QuoMunker. ad Hygin. fab. ii. Cæte niam in saxis partes memorabiles rum hanc Inùs transformationem ce nullæ, ut has quoque

transformacinit etiam Ramlerus carmine elegan tiones cum varietate aliqua et copia tissimo.

referre posset, gestus diversos nota542. Sidoniæ comites, etc.] Hanc vit, in quibus comites deprehensæ appendiculam cæteri non habent, et sint; in quo et ipso ingenium anadjecta videtur ab ipso Ovidio. Quum tiquioris sequutus est. Vide ad v. et comites mutandæ essent, facilis 182. VOL. III.

Kk

« AnteriorContinua »