Imatges de pàgina
PDF
EPUB

N. B. Argumentum hujus libri quarti Metamorphoseon relatum invenies in serie CANTERI, supra pag. 53.

P. OVIDII NASONIS

METAMORPHOSEON

LIBER QUARTUS.

FAB. I.

AT non Alcithoe Minyeïas orgia censet Accipienda Dei; sed adhuc temeraria Bacchum Progeniem negat esse Jovis; sociasque sorores Impietatis habet. Festum celebrare sacerdos,

1–415. At non Alcithoe Minyežas.] Tractârunt hang fabulam etiam Ælianus V. H. iii. 42. atque e Nicandro et Corinna Anton. Lib. x. Ac hi quidem aliud facinus addunt, quod unum de mulieribus illis Plutarch. Quæst. Græc. tom. vii. Opp. p. 197. Reisk. narrat. Hanc quoque fabulam apud nos elegantissimis carminibus imitati sunt poetæ summi, Lafontaine et Voltaire: ambo laude digni; sed prior antiquitatis sincerum saporem magis redolet. Minyežas; sic recte emendârunt Scaliger et Heinsius hoc nomen, quod jam Lactantii tempore corruptum erat; in ejus enim Argumento est Minei filia. Minyeïdes quæ fuerint, non certo definiri potest, quum patronymica sæpe nepotibus, pronepotibus et omnino posteris tribuantur. Si Plutarchum et Anton. audias, fuerunt Minyæ filia. De Minya autem ejusque genealogia, vid. Pausan. Boot. p. 783. Fuit filius Chrysæ, filiumque habuit Orchomenum, conditorem Orchomeni urbis. Sed nihil

ille de his mulieribus. Æliano dicuntur Mivúwv Ovyatépes, ut fuisse dicantur e populo Minyarum, id est, populo Minyæ imperio subjecto; Pausan. d. l. et Corinth. p. 178. Nomina earum varie exhibentur. Nostro una est Alcithoe, altera Leuconoe; tertiam non nominat. A Plutarcho vocantur Leucippe, Aristippe, Alcithoe ; ab Æliano, Leucippe, Arsippe, Alcathoe: quæ varietas vel librariis debetur, vel, ut sæpe in mythis factum, ipsis auctoribus. Fuisse autem illæ (quod et Ælian, tradit) mulieres honestæ videntur maritorumque amantes, quæ domi rei familiari operam dare mallent, quam nova sacra frequentare. Hinc, ut sacris illis honos accederet, poena ficta est, quam Bacchus ab istis sumpserit. De Orgiis vide ad iii. 518. Accipere, celebrare. Eodem sensu cupere orgia, Virg. Æn. vii. 403. Temeraria, impia in Deum, etiam vi. 32.

4. Sacerdos, Tiresias. Bacchantes pellibus, cervorum et damarum tegi solebant, quæ dicebantur nebrides ;

Immunes operum dominas, famulasque suorum, Pectora pelle tegi, crinales solvere vittas, 6 Serta comis, manibus frondentes sumere thyrsos, Jusserat; et sævam læsi fore numinis iram Vaticinatus erat : parent matresque nurusque; Telasque, calathosque infectaque pensa reponunt; Turaque dant; Bacchumque vocant Bromiumque Lyæumque,

[matrem. Ignigenamque, satumque iterum, solumque biAdditur his Nyseus, indetonsusque Thyoneus, 13

tur.

nam veßpòs est hinnulus : vide Schol. lictis rebus omnibus accurrunt. ExEurip. ad Phoen. ver. 798. Tegere, pressit Euripides, in Bacchis, versu verbum proprium in sacris, quum vel 117. ubi ruunt å$' istāv, napà kepcaput velatur sertis, vel in Baccha kidwv, a telis et a radiis. nalibus corpus nebridibus. Crinales 11. Bacchumque vocant, etc.] Arvittæ, vittæ, quibus crines coerceban gumentum recenset hymnorum, qui

Bacchantes enim, ut modo vidi bus celebraverint Bacchum. Hymni mus, passis capillis currere solebant. enim complectebantur nomina, virtuEtiam apud Virgil. Æneid. vii. 403. tes et res gestas Deorum: vid. Orhæc orgia sic indicuntur, Solvite cri pheus, hymn. 51. ubi eadem fere nonales vittas. Serta, frondes pampineos mina. Et habemus hic locum classiaut hederaceos. Læsi, spreti.

cum de Baccho, quocum cf. III. Fast. 10. Telasque, culathosque.] En jam 713; Horat. ii. Od. 16; Senec. Edip. tertio animadvertimus, vide lib. i. 193.

ver. 404 sqq. Bromius: vide ad iji. et iii. 530. hoc quantitatis mendum 528. Lyæus, qui curas solvit, a Xúɛrv. non extare in nostris Codicibus qui Ignigena, ni upoyevýs. De hoc et de habent Et telas, calathosque. Recen sqq. duobus ver. vid. ii. 309 sqq. et tiores editores, auctoritate Virgilii quæ nos et ibi et ad versum 253, nofreti, qui aliquando rò que cæsuræ tavimus. Nomen autem bimater ab vicem gerens longum fecit, illud in ipso Ovidio signátum videtur. GræOvidium sine metri jactura intulerunt. cis hanc ob causam δίθυρος dictus a Quamobrem vulgatam lectionem non multis creditur : vide Mureti Var. mutavimus. Vide ad iii. 350. Calathi Lect. xix. 1. erant in vasis muliebribus, fiscellæ e 13. Nyseus a Nysa, monte et urbe viminibus factæ, quæ ab ima parte Indiæ, ubi educatus. iii. 314. Thyoangustæ, paulatim se in latitudinem neus år) ToŨ Oveiv, a furendo, unde laxabant, Græce Tálapot. Etymol. et Bacchantes Thyades. Schol. ApolΜ. τάλαρος, καλαθίσκος, κόφινος. lon. ad Argon. i. 636. Indetonsus Speciem calathi dat Spanhem. ad pro intonsus, åkelperóuns, frequens et Callim. p. 652. In eo pensa sua re Apollinis et Bacchi epitheton, ob coponebant lanificæ. Infecta, pro im mam promissam, quam etiam in moperfecta, paulo insolentius dictum. numentis habent. Longæ coma Bac. Sic et vi. 202. Reponunt, etc. Re chi, àpud Martialem, iv. Epigr. 45:

Et cum Lenæo genialis consitor uvæ, [Evan; Nycteliusque, Eleleusque parens, et Iacchus, et Et quæ præterea per Graias plurima gentes Nomina, Liber, habes : tibi enim inconsumpta juTu puer æternus, tu formosissimus alto [ventas; Conspiceris cælo: tibi, quum sine cornibus adstas, Virgineum caput est. Oriens tibi victus, ad usque Decolor extremo qua tinguitur India Gange. 21

Decet intonsus crinis utrumque Deum, apud Tibullum, I. Eleg. iv. 38.

14. Lements arò Toũ Anvoỡ, a torculari, a calcatorio. Genialis uva, quæ facit, ut genio indulgeamus, læti et hilares simus, egregium adeo uvæ epitheton, genialis platanus ; xi. 95. Virgil. Georg. i. 302. genialis hiems, apta conviviorum hilaritati. Nyctelius, cujus sacra noctu celebrantur. Virgil. Georg. iv. 521. nocturnus Bacchus. Eleleus, Iacchus et Evan a vocibus Bacchantium. Scil. Eleleus a voce šɛlɛī qua procedentes ad Orgia celebranda, ad conferendam pugnam, utebantur. Vinum autem hortatur ac reddit hominem audacem ad omnia aggredienda ; unde Horatius : ad prælia trudit inermem. Tacchus από της ιακχής, hoc est a cla

Evan vox est qua Bacchus ipse significatur.

17. Nomina, Liber, habes.] Repente, veluti furore abreptus et ipse, Liberum alloquitur. Similiter Claudianus, xxxiv. 29; forte ex imitatione Nostri. Inconsumpta, åpbiros, perpetua, æterna. Tibul. I. iv. 37 : Solis æterna est Phæbo Bacchoque juventus. Dicitur Juventas Dea juventutis ; hanc igitur vocem, magis poeticam, cum Heinsio servandam censeo. Additur puer, nam media est Bacchi ætas inter juvenem et puerum, Fast. iii. 773. Fuisse autem Bacchum formosissimum, docet Brukhusius, ad Tibul. II. iii. 35. Hinc et candidus

vocatur, apud Horatium, I. Od. xviii. 11; quo epitheto virgines fere insigniri solent. Conspiceris, pro es, non modo sonantius, sed etiam efficacius ad sensum. Nam conspici dicuntur, qui dote aliqua aut virtute insignes, aliorum oculos in se conversos tenent. Cælo Bacchus impositus post victorias partas, versu 613. Regius et Burmannus putant, Ovidium hic sequi eos, qui Solem et Bacchum eundem esse tradebant; quam rationem sane Virgil. Georg. i. 5–7. sequutus est. Cornua parva dantur Baccho non tam a pictoribus, quam a poetis. Deponi poterant ; hærebant enim non in capite, sed in filamine quodam. Erant autem cornua apud Veteres symbolum majestatis et potentiæ : vid. Th. Bartholin. de Unicorn. cap. 2 et 3. Ηinc Bacchus corniger, κεραίος, κερασpópos, ravpókepus. De virgineo capite vide ad iii. 607. Ad usque. Usque ad eam terram, qua.

21. Decolor extremo, etc.] De expeditione Bacchi Indica, cujus crebra apud poetas mentio, vid. Nonni Dionysiaca et Diod. Sic. lib. iv. Liber pater primus omnium cum exercitu, in quo mulieres quoque erant furentes, in Indiam ingressus fuisse, eamque subegisse, ac gentem nulli unquam hominum obnoxiam, ac sola quiete contentam, cædibus libidinibusque vexâsse ac polluisse, indeque magnificentissimum triumphum reportâsse fer

Decolor de colore vitiato et

more.

tur.

e

Penthea tu,venerande, bipenniferumque Lycurgum Sacrilegos mactas ; Tyrrhenaque mittis in æquor Corpora : tu bijugum pictis insignia frenis 24 Colla premis lyncum : Bacchæ Satyrique sequunQuique senex ferula titubantes ebrius artus (tur; Sustinet, aut pando non fortiter hæret asello.

cos.

deformi dicitur. H. l. color fuscus Securiger, Senec. Edip. versu 471. intelligitur. Fusci enim sunt Indi Apud Homerum d. 1. fert Bout\ñya, propter solis æstum : Tibul. II. vi.

quod, interprete Eustath. genus se12; vid. Brouckhus. ad Propert. IV. curis significat, quo tauri occidi so

. 10. Furvam gentem Indos dixit lebant : Βουπλήξ δε-πέλεκυς βοός Juvenalis, xii. 86. empe furvos di.

åvaiperukós. Sacrilegos, contemptores cebant recentiores, quos antiqui fus sacrorum et insolentes in Deum ip

Decolor Indus est etiam, vid. sum. Tyrrhena corpora. Tyrrhenos. Trist. III ; et decolor India, Senec. Fast. iii. 723. Tyrrhena monstra. FreHipp. 344. Colorati Indi, nempe Æ nis pictis, auro argentoque distinctis. thiopes, Virgil. Georg. iv. 293. Tin 25. Colla premis, scilicet jugo. Lynguitur, exquisitius quam, irrigatur, et

ces: vide ad iii. 668. Satyri, perpequod quinque et nostri Regii habent tui et fideles Bacchi comites : vide cingitur. India non cingitur Gange. xi. 89; Trist. V. iii. 37. Satyri nihil Suadet Burmannus finditur, quia In aliud hominis quam figuram habent. dia in duas partes ab eo flumine divi In Æthiopia nascuntur, aduncis nariditur. Hodie quidem, sed Ovidii bus, aspera cornibus fronte, pedes temporibus Ganges erat terminus In caprinos habentes. Illorum saltatione diæ ; vide Q. Curtium, viii. 9; hinc ac jocis et risu plurimum oblectabaextremus Ganges dicitur.

tur Bacchus. Sener, Silenus, Bacchi 22. Penthea tu.] In laudibus Bac præceptor et perpetuus ' comes. In chi commemorari etiam solet pæna, monumentis antiquis vel ferula niqua affecerat contemptores orgiorum tens, vel asino insidens repræsentasuorum. Venerande, sancte ; vox so tur : vide Perizon. ad Ælianum, V.H. lennis in invocationibus Deorum. Ly iii. 18; ubi ex utroque genere gemcurgus, Dryantis filius, Edonum in

mæ. Ferula, vápont, baculus oblonThracia rex, cujus impietas et sup gus, cavus et recipiendo igni aptus, plicium varie narratur : vid. Homer.

quo in primis Bacchus et ministri ejus Il. Z. 130 sqq.; Schol. Hor. ad II. uti solebant; vide Barnes. ad Eurip. Od. xix ; Hygin. fab. 132; Diod. Bacch. ver. 147. et Perizon. d. l. ubi Sic. iii. 64; Plutarch. de aud. poet. ejus species expressa. Imitatus Nop. 6. ed. Krebs.; Apollod. III. v. 1. strum est Claudianus, Rapt. Pros. i. Apud Homerum, Bacchi nutrices cum 19: Ebria Mæoniis fulcis vestigia bipenni persequitur, eamque ob cau thyrsis. Virg. Æneid. iii. 659 : trunca sam a Jove excæcatur ; juxta Hygi- pinus vestigia firmat. Artus, pedes. num vero, quum Bacchum de regno Non fortiter hærere, non firmiter infugâsset, pantheris objicitur ab eodem sidere. Cic. pro Dejot. 10: Vix haDeo, postquam insania correptus uxo rere in equo senex poterat. Silenus rem et filium interfecerat. Bipenni asino hærens in monumentis tenetur fer vocatur etiam V. Trist. iii. 39. a Fauno.

« AnteriorContinua »