Imatges de pàgina
PDF
EPUB

N. B. Argumentum hujus libri secundi Metamorphoseon, relatum invenies in serie CANTERI, supra pag. 52.

P OVIDII NASONIS

METAMORPHOSEON

LIBER SECUNDUS.

FAB. I.

REGIA Solis erat sublimibus alta columnis, Clara micante auro, flammasque imitante pyropo; Cujus ebur nitidum fastigia summa tenebat;

1-18. Regia Solis.] In qua describenda Ovidius nec veteris cujusdam poetæ loca respexit (quanquam et apud Homer. Od. A. 72. H. 87. regiæ occurrunt auro, argento, ebore splendentes,) nec obiter Apollinis templum ab Augusto in Palatio dedicatum (de quo III. Trist. i. 58 sqq. Propert. II. xxiii.) laudare voluit; sed e partibus templorum præcipuis, columnis, fastigiis foribusque cælatis, eam composuit, addito insigni ornatu, qui, quum in Romanor. ædibus aurum, ebur, marmor reniteret, divinam regiam in primis decere videbatur. Quod posterius minime approbavit Senec. Ep.cxv. qui, allata hac ipsa regiæ et mox currus solaris descriptione, monet, talibus augeri sacram auri famem inter homi

Columna, porticus, in quibus apud Veteres maxima pars magnificentiæ templorum. In primis operam dabant, ut essent sublimes, altæ: vide Ernesti Archæol. viii. 10. Alta columnis, propter columnas, ut Virgil. Æneid. vii. 170.

2. Clara.] Splendens. Micante VOL. III.

auro. Micare, per intervalla lucere, et se movere. Auro. Lege Senec. hos versus citantem, Epist. 115. Pyropo. Gemma radiante instar carbunculi. Neque enim placet de ære coronario: quod Plin. lib. xxxiv. 8. scribit auri certis scrupulis mixtum prætenui pyropi bractea ignescere.

3. Fastigia.] 'Aeroi, detøuara, propria erant templorum regiarumque divinarum, neque in aliis ædificiis ferebantur. Erant autem pinnacula, quibus, dignitatis causa, tecta templorum elatiora (privatarum enim ædium tecta plana erant) in cacumine exornabantur. Fastigia summa, i. e. in summo tecto: vide Ernesti Clav. Cic. h.v. Fastigia plerumque onusta erant signis : vide Pausan. passim, in primis lib. v. p. 399 s.

Sic in templi Apollinis, ab Augusto dedicati, fastigio erat aureus Solis currus. Propert. II. xxiii. 11. Itaque et h. l. ebur accipio de signis eburneis in fastigio collocatis: nitidum, candidum. Tenere locum dicuntur, quæ in eo collocata sunt: vide Heins. ad III. Fast, 219.

M

nes.

Argenti bifores radiabant lumine valvæ.
Materiem superabat opus: nam Mulciber illic 5
Æquora cælârat, medias cingentia terras,
Terrarumque orbem, cælumque, quod imminet

orbi. Cæruleos habet unda Deos; Tritona canorum, Proteaque ambiguum, balænarumque prementem

Cæterum de dignitate, quam templis tabatur, quem Sol luce sua collustrat. addunt columna et fustigia, cf. Cic. De valvis templorum per talia embleOrat. iii. 46.

mata magnifice exornatis vide Cic. 4. Argenti bifores.] Etiam foribus Verr. iv. 56; Plin. H. N. ix. 13; magnus addebatur ornatus; itaque Virgil. Georg. iii. 26. Mulciber. Tasemper earum fit mentio in descrip lia opera elaborare solebat Mulciber tionibus regiarum : cf. Hom. Od. Z. seu Vulcanus, fabrilium artium præ19; P. 267. in primisque H.82 sqq. ubi ses et rex, qui omnia Deorum opera regia Alcinoi describitur. Curabatur, metallica facere solebat. Cælatas fo ut essent ευεργείς et φαειναι. Value res habebat etiam Capitolium: Claud. in primis erant templorum, et compli xxviii. 46. Et erant cælata opera cabantur ita, ut in se ipsas intus re maximi pretii. De verbis cælare et volverentur : vide Barth. Advers. xl. Topetelv vide Heyn. in Antiq. Aufsaet10. Hinc bifores valva, dúpal duxli zen. P. ii. p. 130 sqq. ubi docet, illa des, diám plotal. Valvæ templi Capi fere semper dici de opere plastico. tolini laminis aureis obductæ erant, Quanquam signa interdum et illigari sed hæ nostræ argento. Ut hic lumen solebant. argenti, sic Val. Flac. iii. 100. ferri 7. Quod imminet orbi.] Nomine orlumen, sc. in splendorem dati. Radi bis, hic cape aerem, terram, aquam, are verbum antiquæ elegantiæ, judice quorum velut tectum quoddam est Broukh. ad Propert. I. xv. 7. ubi plu-. coelum. res et Nost. Pont. III. iv. 103. radiari 8. Tritona cunorum, est enim tubiaccipientes refert. Sed alibi fere vim cen Neptuni : vide ad i. 333. activam habet, splendorem dare. 9. Proteaque ambiguum.] De Pro

5. Muteriem (sic, non materiam : teo locus classic. est Virg. Georg. iv. vid. Salmas. ad Solin. p. 328) supera 387_450. Erat autem Proteus vates bat opus, ut fieri solet in operibus arti senex et Deus marinus, cui Neptunus ficiose fabricatis. Opus autem quum curam armentorum suorum, h. e. monde rebus arte factis dicitur, et opponi strorum marinorum, tradiderat. Amtur materiæ, elaborationem significat. biguum, mutantem vultus, ut Claud. x. 87. de regia Veneris : Lem vocat Horat. I. Ep. i. 90. Varias nius hæc etiam gemmis exstruxit et auro, enim formas inducere solebat Proteus, Admiscens artem pretio. Artifices in fo ita ut modo aper esset, modo arbor, ribus, clypeis, balteis aliisque operibus, mox in aquam se extenuaret, mox res memorabiles exprimere solebant; ignis speciem sumeret, cf. viii. 732 atque in istis argumentis describendis sqq. ubi ejus fictionis causam attuliplacent sibi poetæ, Hom. exemplo.

Transformis vocatur Fast. i. In his foribus mundus universus spec 373.

eum

mus.

Ægæona suis immania terga lacertis,

10 Doridaque, et natas : quarum pars nare videntur, Pars in mole sedens virides siccare capillos; Pisce vehi quædam : facies non omnibus una, Nec diversa tamen; qualem decet esse sororum. Terra viros, urbesque gerit, silvasque, ferasque, 15 Fluminaque, et Nymphas, et cætera numina ruris. Hæc super imposita est cæli fulgentis imago; Signaque sex foribus dextris, totidemque sinistris. Quo simul acclivo Clymeneia limite proles Venit, et intravit dubitati tecta parentis ; 20 Protinus ad patrios sua fert vestigia vultus ; Consistitque procul: neque enim propiora fere

bat

10. Ægæona.] Etiam Ægæon, quem Dii Briareum vocabant, Deus marinus, Neptuni vel filius, vel secundum Hesiod. Theog. 817 sqq. gener, sed patre fortior ; unde ei centum brachia, in quibus sedes fortitudinis, tribuuntur : vide Hom. Il. A. 402 sqq. Sed Virgil. Æneid. x. 565. eum videtur inter Gigantas retulisse. Premere omnino quidem est insidere; sed nunc, ubi lacertis additur, malim ad habitum animalibus insidentium referre, quum demissis brachiis terga eorum tangunt, ut infra 874 Europa dorsum tauri.

11. Doris, filia Oceani, conjux Nerei, mater quinquaginta Nympharum, quæ a patre Nereides dicuntur: Hesiod. Theog. 240; Orph. Hymn. 23. Nare videntur, nantes cernuntur.

12. Moles, scopulus. Siccare capillos solenne negotium Deorum marinorum, quemadmodum alii otio abundantes comam ornant. Singulis nunc actio quædam tribuitur. Virides Nereidum comæ etiam Hor. III. Od. xxviii. 10. Neptunus kvavoxairns

apud Græcos : vid. ad i. 275. ubi vocatur Ceruleus.

13. Pisce, belluis marinis, delphinis in primis, vehi solebant Nereides : vid. ad xi. 237. Facies, etc. Ingeniose et in laudem artificis. Claudian. x. 72. de Amoribus : mille fratres, ore pares, similes habitu.

15. Viros.] Homines: gerit, habet.

17. Cæli imago, cælum: fulgentis, stellati, αιγλήεντος, αστερόεντος.

18. Signa simpliciter dicuntur sidera Zodiaci, quæ certorum animantium, aliarumque rerum speciem referre putantur; unde Zodiacus ipse signifer orbis. Cic. Div. ii. 45. Jam hæc duodecim signa secat Æquator ita, ut sex sint in parte septemtrionali, totidemque in australi. Hoc igitur expresserat Vulcan. quum dimidiam signorum partem dextris foribus addidisset, dimidiam sinistris.

19-30. Quo simul acclivo.] Interna regiæ facies. Acclivo, quia templa in editis fere locis poni solebant. Purpurea veste velati, aut, epitheto veluti proprio, purpurei ubique reges

Lumina. Purpurea velatus veste sedebat
In solio Phoebus, claris lucente zmaragdis.
A dextra lævaque, Dies, et Mensis, et Annus, 25
Seculaque, et positæ spatiis æqualibus Horæ :
Verque novum stabat, cinctum florente corona :
Stabat nuda Æstas, et spicea serta gerebat :
Stabat et Autumnus, calcatis sordidus uvis;
Et glacialis Hiems, canos hirsuta capillos.
Inde loco medius, rerum novitate paventem
Sol oculis juvenem, quibus aspicit omnia, vidit.

Quæque viæ tibi causa? quid hac, ait, arce petisti, Progenies, Phaethon, haud inficianda parenti ?” Ille refert: “ O lux immensi publica mundi, 35 Phæbe pater, si das hujus mihi nominis usum,

30

inducuntur. Præterea purpureum omnino lucidum et splendidum colorem significat: unde purpureum Solis lumen Virg. Æn. vi. 641. et alibi.

23. Lumina.] Lumina propiora non ferebat. Cf. 40 sqq. Zmaragdis. Scribendum esse zmaragdus, non smaragdus, docet Brouckh. ad Propert. II. xiii. 43. Et h. l. sic omnes MSS. Zmaragdo tertium inter gemmas locum tribuit Plin. Hist. Natur. xxxvii. 5. quippe cujus insignis viriditas nunquam satiet oculos, eos potius gratissime recreet.

25. A dextra, etc.] Ingeniosum figmentum, quo vicissitudines temporis, quæ efficiuntur decursu Solis, sumpta specie personarum circumstant, ex parte cum attributis suis, ejus solium.

26. Horæ.] Solis ministræ, cceli janitrices, πυλωροί του ουρανού. Ηοrner. ΙΙ. Ε. πύλαι μύκον ουρανού, ας έχoν ώραι, etc.

27. Ver--novum, dicitur, quia est initium anni novi. Florente, e floribus, proventu verno, nexa. Nudus et

youvòs, dicitur etiam is, qui non nisi tunica indutus est. Sic nudi arabant Itali, serebant nudi, Virg. Georg. i. 299. Calcatis sord. uvis etiam Fast. iv. 892. Calcabantur enim uvæ pedibus. Propert. III. xv. 18: Nova presentes inquinet uva pedes. Tibul. I. vii. 35 : sapores Expressa incultis uva pedibus. Scio quidem, sordidum non contemptim dici (vide ad i. 512 ;) in regia tamen tam splendida magis mihi placeret cum Horat. Epod. ii. 17. pomis decorum caput efferens Autumnus. Hirsuta, incompta : cani capilli tribuuntur hiemi tanquam seni, et propter nives. De his anni vicissitudinibus cf. loc. longe elegantissimus xv. 201-213.

31–52. Inde loco medius, etc.] Primus patris et filii congressus. Rerum novitate paventem, ut Aristæus humida matris regna ingressus apud Virgil. Georg. iv. 363 sqq. Verba quibus aspicit omnia si abessent, non desiderarentur. Sol navdépkns jam i. 769 me

moratus,

« AnteriorContinua »