Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Irin ad Hersiliam descendere limite curvo 830
Imperat, et vacuæ sua sic mandata referre :
“O et de Latia, o et de gente Sabina
Præcipuum, matrona, decus; dignissima tanti
Ante fuisse viri, conjux nunc esse Quirini,
Siste tuos fletus: et, si tibi cura videndi 835
Conjugis est, duce me lucum pete, colle Quirino
Qui viret, et templum Romani regis obumbrat.'
Paret, et in terram pictos delapsa per arcus,
Hersiliam jussis compellat vocibus Iris.

839 Illa verecundo vix tollens lumina vultu, [ptum est; “O Dea, namque mihi, nec quæ sis dicere promEt liquet esse Deam ; duc, o duc," inquit, “et offer Conjugis ora mihi: quæ

si modo posse videre Fata semel dederint, cælum accepisse fatebor.” Nec mora, Romuleos cum virgine Thaumantea 845 Ingreditur colles : ibi sidus ab æthere lapsum Decidit in terras; a cujus lumine flagrans Hersiliæ crinis cum sidere cessit in auras.

Hersiliæ in Horam. Amitti simpliciter dicuntur, tanquam verbo proprio, cognati et proximi morientes; vide ad Plinium, IV. Ep. ii. 1. Pro Hersiliam (quod legitur in Regiis codicibus) nonnulli Hersilien.

Vacua, viduæ, quod ex interpretatione habent MSS. Junii, Sprotii et unus Basil. Etiam racua domus, quum alter conjugum morte ablatus; Livius, i. 46.

834. Vir et Quirinus sibi opponuntur quia hoc Dei notionem involvit; Florus, i. 1. Quirinum in cælo vocuri placitum Diis. Solebant autem consecratis nova nomina dari, ut Leucotheæ et Palæmoni, iv. 541. Conf. Lactantius, Firm. i. 21. Pro colle Quirino, plerique (et Regii codices)

colle Quirini; vide Bentleium ad Horat. i. Od. 2. Templum Romulo positum in colle Quirino. Templis et sepulcris addi fere solebant luci.

841. Nec (et non)-et passim. Ut non promptum est—ita liquet. Cælum accepisse fatebor. Mos eorum, qui felicitatis cumulum adipiscuntur : similiter Deorum vitam nancisci et alia ; Cic. Attic. ii. 1. digito se cælum putant attingere ; Horatius, i. Od. 1. sublimi feriam vertice sidera. Lenz. hoc refert ad Romulum inter cælicolas receptum. Prius melius placet, quippe simile illi v. 556. vitamque fatebor accepisse. Multi autem dant cælum asperisse futebor. Regii ambo accepisse.

Hanc manibus notis Romanæ conditor urbis
Excipit, et priscum pariter cum corpore nomen 850
Mutat; Horamque vocat, quæ nunc Dea juncta

Quirino est.

M

849. Notis, quibus sæpe eam in his terris amplexus erat. Ut Herculi consecrato Hebe, sic Quirino Hora conjux data. Ennius An. i: Teque, Quirine pater, veneror, Horamque Quirini. Et Hora eadem, quæ Hebe. Nonius Marcellinus, Hora, juventutis Dea. Nempe "Opa, juventus. Itaque non

sine causa Oram mutavi in Horam,
quod et MSS. meliores (et Regii am-
bo,) Ennius, Gellius xiii. 22. Marcel-
linus præferunt. Horam autem esse
Hersiliam transformatam Ovidius unus
narrat. Juncta Quirino, quia in templo
Quirini colebatur.

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

P. OVIDII NASONIS

METAMORPHOSEON

LIBER DECIMUS-QUINTUS.

N. B. Argumentum hujus libri decimi quinti Metamorphoseon, relatum invenies in serie CantERI, tom. iii.

pag. 60.

FAB. I.

QUÆRITUR interea, qui tantæ pondera molis
Sustineat, tantoque queat succedere regi.
Destinat imperio clarum prænuntia veri
Fama Numam: non ille satis cognôsse Sabinæ

1-59. Myscelos, postquam Herculis munere absolutus erat a civibus suis, in Italiam proficiscitur, ibique Crotona urbem condit, quam Pythagoras studiis suis nobilitat. Inest metamorphosis atrorum lapillorum in albos. In narranda Crotonis origine Ovidius alios auctores secutus est, ac nos habemus. Qui recte ab Heins. ex Oxon. MS. receptum pro, quis. Ita enim quærere est circumspicere, quod curæ Romanorum multo melius convenit, quam altero sensu, Quæritur quis. Regii nostri ambo, ut omnes alii præter Oxoniensem, babent quis ; sed probanda est emendatio Heinsii : eodem sensu Terentius, Eun. iv. 7. Quærere qui respondeat. Graviter autem expressit regni curas, qui tantæ pondera, etc. quanquam tenuis adhuc tunc temporis res Romana. Similiter

duces belli molem sustinere dicuntur.

3. Imperio clarum.] Sixi codex imperio Latio. Clarum, inclytum justitia et religione, consultissimum omnis di. vini et humani juris. Livius, i. 18. Satis habet, qui acquiescit in aliqua re; vide Cortium ad Sallustium Jug. xxxi. 20. Describitur ingenium ex. cellens, quod sapere studet supra tardos populares. Sabinæ gentis ritus, disciplinam sacram et civilem Sabinorum, quam tetricam et tristem vocat Livius d. l. Capar a vasis amplioribus ad animum, ingenium, translatum. Majora, scitu digniora et graviora. Concipit, scire studet. Frequenter, sed vario sensu, Noster hoc verbo utitur. Requirit, cognoscere cupit, quæ sit rerum natura, philosophiam Græcam, quæ versabatur in rerum natura explicanda.

Sique

lam F

Hunc

Gentis habet ritus; animo majora capaci 5
Concipit, et quæ sit rerum natura requirit.
Hujus amor curæ, patria, Curibusque relictis,
Fecit, ut Herculei penetraret ad hospitis urbem.
Graia quis Italicis auctor posuisset in oris
Menia quærenti, sic e senioribus unus

10
Rettulit indigenis, veteris non inscius ævi:
Dives ab Oceano bubus Jove natus Iberis
Litora felici tenuisse Lacinia cursu
Fertur, et, armento teneras errante per herbas,
Ipse domum magni, nec inhospita tecta Crotonis
Intrâsse, et requie longum relevâsse laborem; 16

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

7. Hujus cure, hujus studii, ut ver.

materiam reperit. Veteris ævi, anti65. Patria, Curibusque, patria, hoc

quitatis, historiæ antiquæ. est Curibus. In cura et Curibus cap

12. Jove natus, Hercules, bubnes tatum esse ab Ovidio lusum verborum, Iberis, Geryonis Hispaniæ regis, dires putat Lenzius. Herculei hospitis urbs, (quia divitiæ illis temporibus censeCroton, a Crotone, qui Herculem quon

bantur numerosis gregibus,) ab Oceano, dam hospitaliter exceperat, sic dicta,

ubi Erythea, Geryonis insula, veniens, ut docent sequentia. Penetraret, per

feliciter in illis locis appulit. Lacinia veniret. Erat sane antiqua traditio,

litora. Liv. xxiv. 3: “Sex millia abeNumam Crotona esse profectum, ibi

rat ab urbe (Crotone) nobile templum, que a Pythagora præcepta sapientiæ ipsa urbe nobilius, Laciniæ Junonis

, cognovisse. Sed eam gravissimis ar

sanctum omnibus circa populis.” De gumentis refellit Livius d. loco, et

promontorio Lacinio vid. Plinius, iii. suopte ingenio temperatum Numæ 10. Cæterum summa religione in istis animum virtutibus fuisse opinatur ma

oris Hercules colebatur, et multa ejus gis; instructumque non tam peregrinis

monumenta ostendebantur; artibus, quam disciplina Sabinorum." Sic. iv. 20; Strabo, vi. pag. 281; et Cic. Tusc. iv. I. arbitratur, propter

Dionysius Halic. i. 39—44. qui res Pythagoreorum admirationem Numam

ab eo in Italia gestas et fabulose narquoque regem, Pythagoreum a poste

rat, et ad fidem historicam interpretari rioribus existimatum. Commode ta

conatur. Inhospita tecta. Vide ad i. men in rem suam traditione illa usus 218. De Crotone confer ver. 55. est poeta. 9. Graia mænia, quia Croton pars

Apud Diodorum Sic. iv, 24. Hercules Græciæ Magnæ in ea Italiæ ora, quæ

Crotoni, quem imprudens interfecerat, hodie Calabria dicitur. Auctor posuis

monumentum ponit, addito hoc ipso, set, condidisset : auctor plenitudinis

quod jam sequitur, vaticinio, fore, ut

ibi aliquando urbs condatur, et a Crocausa additur ; Virgilius, Æneid. v. 17. Si mihi Jupiter auctor Spondeat ;

tope nomen trahat. Sed Heraclide de Phædrus, prol. 1. Æsopus auctor quam

Polit. auctore, ipse Croton urbem il-
lam posuit.

vid. Diod.

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Atque ita discedens, Ævo, dixisse, nepotum
Hic locus urbis erit; promissaque vera fuerunt.
Nam fuit Argolico generatus Alemone quidam
Myscelos, illius Dis acceptissimus ævi. 20
Hunc

super incumbens pressum gravitate soporis
Claviger alloquitur: “Patrias, age, desere sedes;
I, pete diversi lapidosas Æsaris undas.”
Et, nisi paruerit, multa ac metuenda minatur.
Post ea discedunt pariter somnusque Deusque: 25
Surgit Alemonides, tacitaque recentia mente
Visa refert, pugnatque diu sententia secum.
Numen abire jubet; prohibent discedere leges;

18. Hic locus urbis erit, hoc loco urbs condetur, Promissa, vaticinium.

20. Myscelos recte rescriptum ab Heinsio : nam Dionysius Halicarn. Schol. Aristoph. ad Nub. 370. Strabo, Μύσκελος, aut Mύσκελλος scribunt. Argis et ipse habitasse videtur. Pausanias vero Lac. Ep. 3. narrat, Polydoro regnante, a Lacedæmoniis coloniam esse deductam Crotonem. Herodotus, viii. 47. Kpotwvintai γένος είσι Αχαιοί. Ducem colonie Myscelon nominant et alii; vid. Strabo, viii. p. 593. Illius ævi, hominum illius ævi. Incumbens, ut xi. 657. Et membra somno gravia et sopor ipse gravis, quia reddit membra gravia. Gravitati accommodatum est pressum, pro quo unus Mediceus et sec. Ambrosianus mersum. Claviger aut clavigerum numen, pro Hercule, ob. vium apud poetas. Apud Schol. Aristophanis, ad Nub. 370. Myscelos oraculo jubetur urbem condere, quo loco ipsum imber cælo sereno deprehenderit. Idem oraculum de Phalantho, Tarenti conditore, refert Pausanias, Phoc. p. 822. Videntur autem harum duarum urbium origines confusa esse a veteribus. Itaque etiam

VOL. IV.

Lactantius in Arg. hanc fab. addit : “A proximo tumulo, cui Tares, Neptuni filius, subjectus erat, Tarentum nominavit."

22. Patrias, age-Æsaris undas.] Ita ordinem verborum ex Palatino restituendum primus monuit Gruterus, approbante Heinsio; olim edebatur : Lapidosas Æsaris undas, I, pete diversi ; patrias, age, desere sedes. Diversi, in aliis, iisque remotis terris fluentis; ii. 323. Phaethon reperitur diverso in orbe. Æsar alias Æsarus, Alo apos, vocatur. Fluvius est Calabriæ, qui mediam Crotonam præterfluit.

26. Alemonides; Myscelus, Alemonis filius. Visa refert ; secundum quietem visa secum volutat. Verbum referre sic alibi quoque usurpat Noster, pro recogitare, cogitatione et animo repetere, secum recolere. Sententia pugnat secum pro, Myscelos sententiis suis pugnat secum, varias habet sententias. Amant veteres hoc loquendi genus : plane sic Horatius, I. Epist. i. 97. Mea quum pugnat sertentia secum; infra ver. 648. Dissidet et variat sententia. Discedere, nempe cum colonia.

31

« AnteriorContinua »