Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Undarum incursu gravis unda, tonitribus æther.
Fluctibus erigitur, cælumque æquare videtur
Pontus, et inductas aspergine tinguere nubes :
Et modo, quum fulvas ex imo verrit arenas,
Concolor est illis; Stygia modo nigrior unda; 500
Sternitur interdum, spumisque sonantibus albet.
Ipsa quoque his agitur vicibus Trachinia puppis:
Et modo sublimis, veluti de vertice montis,
Despicere in valles, imumque Acheronta videtur:
Nunc, ubi demissam curvum circumstetit æquor,
Suspicere inferno summum de gurgite cælum: 506
Sæpe dat ingentem fluctu latus icta fragorem;
Nec levius pulsata sonat, quam ferreus olim
Quum laceras aries ballistave concutit arces;
Utque solent, sumptis in cursu viribus, ire 510

murorum.

Virgilius, Æn. iii. 557. æstu miscen.

Laceras, ut eas lacerent, tur arenæ : sed talia debentur ingenio perfringant. Eadem similitudo I. Trist. poetarum. Motus enim ille aquarum, ii. 47: Nec levius tabulæ laterum feriquem faciunt venti, non pertinet, nisi untur ab undis, Quam grave ballistæ forte in litore aut in locis vadosis, ad mania pulsat onus. fundum maris. Sterni, otopiolai, so 510. In cursu. Quatuor in cursus; lenne de mari tumido, quum sedatur, unus cum cursu. Regii nostri incursu. et fluctus quiescunt.

Non vim undarum illustrare vult, sed 503. Et modo sublimis, etc.) Conf. causam auctæ violentiæ : sumptis viriVirgilius, Æn. i. 105; et iii. 564. bus; vide ad x. 373. Mox conjunge, Demissam curvum. Menard. demissam feri leones, qui eunt, ruunt, feruntur, pinum. Regii codices curvum ; cæte in arma, nempe in pratenta tela, venaroquin haud ingrata foret Menardi bula, quæ proprie dicuntur prætendi, emendatio, si codicibus firmaretur. quum iis excipitur bestia irruens; iii. Curvum æquor, in altum sublatum, 83; viii. 341. Hoc loco vulgo promontis instar; Virgilius, Georg. iv. tenta. Ire in aliquem de hostili im361. Curvata in montis faciem circum petu ; vide ad viii. 403. Se admiserat, stetit unda; vide et infra xv. 507 ; et concitato cursu ferebatur; Admisse ita ubique curvum et curvatum mare aqua, Amor, I. viii. 50. ut admissus apud poetas ; Homerus Kupròv aut equus passim : Virgilius, Æn. xi. 272. Kuptwny kuua: vide Od. A. 242. admissis petierunt æthera pennis. Vul

508. Nec levius pulsata, etc.] Op go se ventis commiserat, quam lectio. pugnatur navis a fluctibus non aliter nem non movendam censet Schiraac urbs a militibus, quam similitudi chius. At nunc de auctis viribus sernem servat usque ad ver. 535. Olim, mo est ; itaque præstat utique admifere; vide ad ix. 170. Arces, turres serat (quod habent ambo nostri Regii.)

Pectore in arma feri prætentaque tela leones.
Sic ubi se ventis admiserat unda coortis,
Ibat in arma ratis, multoque erat altior illis.
Jamque labant cunei, spoliataque tegmine ceræ
Rima patet, præbetque viam letalibus undis. 515
Ecce cadunt largi resolutis nubibus imbres;
Inque fretum credas totum descendere cæļum;
Inque plagas cæli tumefactum ascendere pontum.
Vela madent nimbis; et cum cælestibus undis 519
Æquoreæ miscentur aquæ: caret ignibus æther;
Cæcaque nox premitur tenebris hiemisque suisque.
Discutiunt tamen has, præbentque micantia lumen
Fulmina: fulmineis ardescunt ignibus undæ.
Dat

quoque jam saltus intra cava texta carinæ

Ventis coortis, concursibus ventorum interruptis interdum et deinde majore vi redintegratis, ut solet fieri in tempestate. Confer I. Trist. ii. 27. Frustra hic hæsit Burmannus.“ Licet hoc verbo, inquit, tanquam proprio utantur Lucretius et alii de ventis, tamen huic loco parum convenire mihi videtur. Nam jamdudum coorti erant venti; quare cum secundo Palatino et Francof. præferrem coactis ; ingruente enim procella, ut in turbine fieri solet, coibant venti, et ab omni parte impugnabant navem.” Regii nostri coortis. In arma, in armamenta.

514. Cunei, xenúquara, ligna quædam crassiora, quæ inferebantur navibus, quo minus, si in saxa incurrerent, attererentur rimasve contraherent; vid. Scheffer. de Milit. Nav. i. 6. Ceram pro pice positam putant Regius et Glareanus. Certe pice oblini naves solebant, ut essent munitæ contra vim aquarum.

Ηinc μέλαιναι νοcantur ab Ilomero. Sed picis loco cera interdum adhibebatur; Heroid. v. 42. c«rula cerutas accipt undu rales. Utra

que materia conjungitur infra xiv. 532. Rima patet, etc.

Virgil. Æn. i. 122. luxis luterum conpagibus omnes Accipiunt inimicum imbrem, rimisque fatis. cunt. Totum descendere cælum. Virg. ibid. 129. cæli ruinam vocat; Georg. i. 318. ruit æther. Plage cæli, regio cælestis, cælum.

519. Vela madent nimbis.] Post tam horribilia phænomena male additur, vela etiam maduisse, male etiam post superiora, cum cælestibus undis quoreæ misce iur. Ignibus, stellis, quæ jam nubibus obductæ. Caca, Obscura. Premitur, quia tenebræ onus quasi, incubans terræ et ponto. Ardescunt (quod habent nostri Regii,) igneo colore esse et ipsæ videntur. Ingeniose quidem et hoc observatum, sed in tam horribili tempestatis descriptione inepte commemoratum.

524. Cava texta.] Terere tropo facili de viminibus nexis, hinc porro

de trabibus junctis, maxime navium, dici cæptum. Jam Pacuvius apud Cic. i. de Div. 31. Jamque mari magno classis cita teritur. Itaque testa pro nave

Fluctus: et, ut miles, numero præstantior omni,
Quum sæpe assiluit defensæ mænibus urbis, 526
Spe potitur tandem; laudisque accensus amore
Inter mille viros, murum tamen occupat unus.
Sic ubi pulsârunt acres latera ardua fluctus,
Vastius insurgens decimæ ruit impetus undæ : 530
Nec prius absistit fessam oppugnare carinam,
Quam velut in captæ descendat mænia navis.
Pars igitur tentabat adhuc invadere pinum,
Pars maris intus erat: trepidant haud secius omnes,
Quam solet urbs, aliis murum fodientibus extra,
Atque aliis murum trepidare tenentibus intus. 536
Deficit ars, animique cadunt; totidemque videntur,
Quot veniant fluctus, ruere atque irrumpere mortes.
Non tenet hic lacrimas; stupet hic; vocat ille bea-

tos,

ponuntur ; xiv. 531. I. Trist. iv. 9. Similiter adéKelv de curribus; vid. Grævii lect. Hesiod. cap. xvii. Cava, adeoque recipiendis fluctibus apta. Numero præstantior omni, fortior cæteris commilitonibus omnibus. Defensa, quæ defenditur. Spe potitur, potitur eo, perficit id, quod speraverat. Vide ad 454.

529. Acres, vehementes, impetuosi. Vastius, vehementius, terribilius : crebro cum impetu conjungitur hoc verbum; vide Burmannum ad viii. 359. Decima unda, fluctus decumanus, id est, maximus, qui aliis minoribus ipse major succedit; I. Trist. ii. 49. Qui venit hic fluctus, fluctus supereminet omnes; Posterior nono est, undecimoque prior ; Lucanus, v. 672. decimus fluctus. Apud Silium, xiv. 122. Boreas decimo volumine pontum erpulit in terras.' Græci autem talem fluctum maluerunt 7pixvpiav dicere. Ruit impetus undæ pro, uoda ruit cum impetu. Mænia, latera navis, quibus muniti

sunt navigantes contra vim aquaruin. Nota sunt mænia lignea e Corn. Nep. ii. 2. Et commode hoc loco tam nia, quam capta navis (quibus etiam emolliendi voculam velut addidit) dicta, quia navis cum urbe expugnata comparatur.

533. Tentabat.] Duo veteres tendebat, ut apud Virgilium, Æneid. ii. tendit divellere nodos, et x. locum tendunt superare: vide Heinsium ad Claudianum in Eutrop. i. 15. Regii nostri tentubat. Pars igitur-intus erat.

Hæc quoque melius resecuisset poeta. Trepidure, discurrere, huc illuc se vertere præ pavore. Secius debemus Heinsio, pro segnius (quod habent Regii codices.)

538. Mortes, mortis pericula. Sic mortes et Bávaroi sæpe; vide Bur

mannum.

539. Non tenet hic, etc.) Angor navigantium varie se prodens. Bentleius ad illud Horatii, I. Od. iii. 18. Qui siccis oculis monstra, etc. putat, in

ic

Funera quos maneant; hic votis numen adorat, slens
Brachiaque ad cælum, quod non videt, irrita tol-
Poscit opem; subeunt illi fratresque parensque;
Huic cum pignoribus domus, et quod cuique relic-
Halcyone Ceyca movet; Ceycis in ore [tum est.
Nulla nisi Halcyone est: et, quum desideret unam,
Gaudet abesse tamen: patriæ quoque vellet ad oras
Respicere, inque domum supremos vertere vultus:
Verum ubi sit nescit; tanta vertigine pontus 548
Fervet; et inducta piceis e nubibus umbra
Omne latet cælum, duplicataque noctis imago est!
Frangitur incursu nimbosi turbinis arbos; (stans
Frangitur et regimen; spoliisque animosa super-

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

magno pavore, præsentique consternatione nullum lacrimis locum esse, ne in puella quidem infante, sed stuporem et pavorem. Bene; sed ubi animus e prima consternatione se col. ligit, utique sequuntur lacrimæ, ut ver. 418; Heroid. x. 43 ; Propert. III. v. 9; Curt, ix. 2.

Vocat ille beatos, etc. ut Ulysses, Od. E. 299; Æneas Virg. i. 93 sqq; et Ovidius ipse I. Trist. ii. 53–56.

Funera quos maneant, qui in terra moriantur, ubi rite sepeliri possint, quum naufragi aut inhumati in litore jaceant, aut piscibus esca natent, quæ tristissima sors antiquis visa ; vide I. Trist. d. 1. : funus nunc exequiæ, pompa funeralis, ut 1. Trist. iii, 89. Cic. Or. ii, 55. Subeunt, in memoriam redeunt. Pignora, liberi,

544. Halcyone Ceyra, etc.) Confer Propert. iii. 5. ubi similis affectus Pæti, deprensi in Ægæo, describitur. Ibi Brouckhusius alia loca comparavit. Cæterum hic quoque ingeniosus esse Ovidius voluit, quum desideret unam, Guudet abesse tamen.

550. Omne latet cælum.] Idem jam

dixerat ver. 520. caret ignibus ather,
etc. Noctis imago, nox.

552. Spoliis—unda.] Unda, quæ
malum et regimen fregerat, spoliis

, armis istis detractis, animosu, (alibi superbus de victore) elata erat, et, ut victores occisis hostibus, aut fera dejectæ prædæ superstare dicuntur, sic illa superstans victæ navi, ex altitudine sua despicit undas sinuatas, flexas, curvatas circa navem. Fluere hæc non potuerunt nisi ex ingenio fæcundissimo. Mox Burmannus malit despicit alas, ut de antennis jam vi venti curvatis agat, super quas unda surgebat. Nec levius, etc. Non minore pondere, præcipitata ruit, præcipitat se, quam si quis Athon, etc. quæ comparatio inde fluxit, quia fluctus maximi montes aquarum

dici solent ; vid. Heinsius ad ver. 538. Ridiculus est Jac. a Cruce, qui alludi hic existimat ad facinora Xerxis et Herculis, quorum ille Athon a continente abscidit, bic Thessaliam stagnantem aperuit. lmmo Athon et Pindum posuit pro mone tibus quibuscunque altissimis.

Unda, velut victrix, sinuatas despicit undas; Neclevius, quam si quis Athon, Pindumve,revulsos Sede sua, totos in apertum everterit æquor, 555 Præcipitata ruit; pariterque et pondere et ictu Mergit in ima ratem : cum qua pars magna virorum Gurgite pressa gravi, neque in aera reddita, fato Functa suo est: alii partes et membra carinæ Trunca tenent: tenet ipse manu, qua sceptra solebat,

560 Fragmina navigii Ceyx; socerumque patremque Invocat, heu! frustra: sed plurima nantis in ore Halcyone conjux; illam meminitque refertque; Illius ante oculos ut agant sua corpora fluctus, Optat; et exanimis manibus tumuletur amicis. 565 Dum natat, absentem, quoties sinit hiscere fluctus, Nominat Halcyonen, ipsisque immurmurat undis. Ecce super medios fluctus niger arcus aquarum Frangitur; et rupta mersum caput obruit unda. Lucifer obscurus, nec quem cognoscere posses, 570 Illa nocte fuit; quoniamque excedere Olympo Non licuit, densis texit sua nubibus ora.

558. In aera reddi, iterum emergere, jam ver. 544. et rursus inde a ver. 561 prodire, Se reddere Virg. Æn.ix. 122. dixerat. Immurmurat; vide ad ver.53. Membra carina, ut membra ædificii ; 569. Mersum obruit, obruit et deinPlinius, i. Epist. 17. dormitorium de mersit ; vide ad i. 32. Lucifer obmembrum ; Cic. ad Q. Fr. iii, I. cu scurus, etc.; vide ad x. 448. Lenzius bicula et ejusmodi membra. Manu, , monet, Luciferum jam supra ver. 520 qua sceptra, etc. Nec regia dignitas aut 550 nominandum fuisse. Immo, ei profuit, nec affinitas consanguini Lucifer hic non commemoratur ut tasque Deorum, quin æque ac cæteri sidus, sed ut pater Ceycis. Ergo recte jactaretur. Fragmina. Etiam Seneca h. I. ejus fit mentio, et a luctu ejus Herc. Et. 115. puppis lacera frug- jam transitur ad conjugis sensus. Lucmina. Refert i. q. meminit. Sic etiam tum tamen non bene notavit verbis XV. 450; vid. Heinsius ad Heroid. v. densis terit, etc. quandoquidem totum 113. Tumuletur, sepeliatur, ut vii. cælum duplicata nocte obscurum erat. 361; viii. 610, Intumulatus, ii. He Eacedere Olympo, statione in cælo reroid. 136.

licta, in solitudinem, more mærentium, 566. Absentem-nominat, etc.] Hoc secedere.

« AnteriorContinua »