Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Dat digitis gemmas, longoque monilia collo;
Aure leves baccæ, redimicula pectore pendent: 265
Cuncta decent; nec nuda minus formosa videtur.
Collocat hanc stratis, concha Sidonide tinctis;
Appellatque tori sociam; acclinataque colla
Mollibus in plumis, tanquam sensura, reponit.
Festa dies Veneri, tota celeberrima Cypro, 270
Venerat; et pandis inductæ cornibus aurum
Conciderant ictæ nivea cervice juvencæ;
Turaque fumabant: quum munere functus ad aras
Constitit, et timide: “Si Dî dare cuncta potestis,
Sit conjux opto,” (non ausus, “eburnea virgo,” 275
Dicere Pygmalion,)“similis mea,” dixit,“eburnæ.”
Sensit, ut ipsa suis aderat Venus aurea festis,
Vota quid illa velint: et, amici numinis omen,
Flamma ter accensa est, apicemque per aera duxit.
Ut rediit, simulacra suæ petit ille puellæ ;

280

267. Collocat hanc stratis.) Arnob. theto a Græcis et Latinis poetis ornad. 1. solebat demens : " Tanquam si tur in primis Venus, quæ juxta Sapph. uxoria res esset, sublevato in lectulum χρυσού χρυσότερος. Ηomerus etiam numine, copularier amplexibus atque passim, χρυσή Αφροδίτη. ore, resque alias agere libidinis vacua 279. Flamma, imprimis ter uccensa, imaginatione frustrabiles."

lætum est omen. Aper, flamma in 271. Pandis de suo dedit Heinsius, apicem acuminata. Non nove

et quum MSS. omnes habeant blandis. mire sic locutus est Ovidius, ut SchiHostiæ quidem interdum blandæ di rachio videbatur; nam etiam Virg. cuntur, quæ offeruntur Diis blando ani Æneid. ii. 683. aper visus fundere lumo (vid. Heynius ad Tibul. III. ii.

men, ubi vid. Heynius. Noster Fast. 2.) sed blanda victimæ cornua vix vi. 636. inque coma flammeus arsit ferri possunt, induta , ornatæ. Munere

aper; ex Pont. IV. ix. 54. Detque bofunctus, sacris factis. Ture tantum, num voto lucidus omen aper; sic et non sanguine, Veneri sacra facta Burm. Claudianus, iv. Cons. Honor. 200. monet e Meursii Cypro, lib. i. cap. Seneca, (Edip. 310. verticem flammæ 16. Sed Ovid. tempora rursus con tribuit. fundit. Seqq. enim temporibus Veneri 280. Simulacra suæ puelle, simuutique hostiæ mactatæ sunt, licet san latam suam puellam. Mox unum post guinem infundere aræ nefas haberetur. alterum vitæ signum tactu percipit Tacit. Hist. iii. 3. Horat. 1. Od. xix. mirans Pygmalion. Tepere de calore 16. ibique Jani.

corporis humani. Vid. ix. 365; 393 : 277. Aurea, pulchra. Sed hoc epi- ibi tepido et caluere.

Incumbensque toro dedit oscula: visa tepere est.
Admovet hos iterum, manibus quoque pectora ten-
Tentatum mollescit ebur; positoque rigore [tat:
Subsidit digitis, ceditque; ut Hymettia sole
Cera remollescit, tractataque pollice multas 285
Flectitur in facies, ipsoque fit utilis usu.
Dum stupet, et timide gaudet, fallique veretur,
Rursus amans, rursusque manu sua vota retractat.
Corpus erat: saliunt tentatæ pollice venæ.
Tum vero Paphius plenissima concipit heros 290

[ocr errors][ocr errors]

283. Tentatum.] Non una et sola gere enim et tangi, nisi corpus, nulla fuit hæc virgo eburnea aut marmorea :

potest res. plurimas credo duras primum et diffi 290. Paphius heros, ut jam Bersciles amatoribus, obsequio tamen et mannus observavit, per prolepsin dicassiduis precibus emollitas. Subsidit. tum; nam Paphus demum ex PygVide ad versum 257. Flectitur in malione natus. Plenissima verba quæ facies. Vulgo vertitur in facies. Vo sint, non intelligit Burmannus qui lebat dicere digitisque cedit, sed hoc præfert unius Heinsiani MS. scriptuita exornavit, tractataque pollice mul ram, plenissima vota, scilicet ut fruatas flectitur in facies. Confer xv. 169. tur et coeat cum imagine illa eburnea, Tractari et flecti verba esse in hac re jam femina facta: in quo ego ei non propria, docet Heinsius. Ipsoque fit assentior. Nam quid hoc est, veta, utilis usu. Sic statua, posito rigore, quibus Veneri grates agat? Votis enim utilis fiebat Pygmalioni. Paulo altius susceptis non gratiæ aguntur Diis. repetita posterior similitudinis pars. Et si licet plena vota dicere, etiam

287. Dum stupet.] Affectus Pyg plena verba ferenda sunt. Schirachius, malionis, repentino lætitiæ sensu per qui eam ob causam justo acerbius vifusi, egregie notatus. Regius noster tuperat Burmannum, putat, sensuto codex A. dubie gaudet ; codex B. esse elegantissimum, si intelligas medio gaudet : sed timide præstantius verba perfecta et integra; verba, quæ et recte ab Heinsio prælatum; indicat proferuntur integra voce et clara. nempe statum ambiguum Pygmalio. Equidem intelligo plurima verba, quæ nis hærentis dubii inter gaudium et ex plenissimo pectore promanant, et timorem. Timide gaudet præclare de plenissimo ore proferuntur. Ea sunt eo, cujus gaudium nondum certum lætitiæ summæ signum. Sic in Nuce, satis est. Supra, ix. 791. Nec timida ver. 92. et Pont. IV. vü. 17: Pleni gaudete fide; Sil. xi. 572. sollicite læti. fructus sunt plurimi: atque etiam Fallique veretur, non credit tactui suo, Art. Amat. ii. 322. plena falce metere itaque rursus rursusque retractat, non ita accipio, ut apud Claudianum, Ep. statuam, sed multo exquisitius, sua ad Seren. 41. numerosa falce, plurimis vota. Tractare, i.q. palpare, ndaoğv. falcibus metere ; male ibi Burmannus Salinnt. Vide ad vi. 390.

inallet, plena lance, lance enim non 289. Corpus eral.] Proprie: tan metitur. Cic. Rosc. Am. 2. plena pe

Verba, quibus Veneri grates agat: oraque tandem Ore suo non falsa premit; dataque oscula virgo Sensit, et erubuit, timidumque ad lumina lumen Attollens, pariter cum cælo vidit amantem. Conjugio, quod fecit, adest Dea: jamque coactis Cornibus in plenum novies lunaribus orbem, 296 Illa Paphon genuit, de quo tenet insula nomen.

VII. Editus hac ille est, qui, si sine prole fuisset, Inter felices Cinyras potuisset haberi.

[tes ! Dira canam : natæ procul hinc, procul este paren

cunia, plurima, copiosa. Non falsa, Apollod. Neque ex hoc loco aliquid vide ad ver. 250.

definiri potest. MSS omnes, Editus 293. Sensit et erubuit.) Melius ob et ille est, quod Constant. Fan, mutastupefactam virginem induxisset. Ne vit in Editus hac ille est, ut statuæ mo hoc credit. Ad lumina, scilicet animatæ et Pygmalionis filius fuisse solis: nam sequitur cum cælo vidit dicatur. Sed Heinsius malebat, Ediamantem. Sic recte Burmannus con tus hoc (scilicet Papho) ille est. Et tra Heinsium, qui per lumina intelli Paphi filius vocatur ab Hygino, fab. gebat fenestras. Regii nostri Codices, 242 et 270; Assyriorum regem eum ad lumina, quod ego ultro interpreter, faciunt Hyginus, fab. 58 et 242 ; ad oculos Pygmalionis.

Apollodorus, d. l. Cyprium eum re295. Adest, quia illa mox uterum gem fuisse (sic etiam Homerus, Iliad. fert. Cornua lunæ coguntur, crescunt A. 21. ubi Agamemnonem thorace in plenuin orbem. Paphos non nisi donat,) qui ditatam meretriculam, urbs Cypri, quam condidit vel hic Pa. Venerem nomine, inter Deos retulerit, phus, vel secundum Pausaniam Arcad. Venerique Cypriæ arcana sacra insti. p. 607. Agapenor, quum, Ilio everso, tuerit, quibus multos initiaverit, traclassis Arcadum ibi appulisset; vel dunt Clemens Alexandr. Protrept. p. juxta Apollod. III. xiv. 3. Cinyras, 5; Arnob. advers. Gentes, lib. iv. p. Syriorum rex. Ibi templum Veneris 143. et lib. v. p. 169; Firmicus, de celebratissimum; Tacit. Hist. ii. 3. Errore profan. relig. p. 34. Sed si

298—502. Cf. Hygin. fab. 58 ; An Cinyras tempore belli Trojani vixit, ton. Lib. cap. 34; Apollod. III. xiv. ut Homeri auctoritate constat, non 4; Tzetzes in Lycophr. p. 60; Schol. bene Orpheo dicendam hanc fabulam Theocrit. ad Id. i. 107; Serv. ad Virg. Noster dedit. Ecl. x. 18. et Æn. 5. 72; Fulgent.

300. Dira canam.

um.] Exardescit aniMythol. iii. 8.

mus Orphei atrocitate rei; hinc præDubia omnia sunt et incerta, quæ mittit præfationem de nefando flagitio, Veteres et de parentibus et de patria quod narraturus est. Dira, amorem Cinyra tradunt: vid. Munkerus ad a Diis iratis immissum, a furiis injecAnton. Liberal. d. l. et Meursius de tum; confer versum 313. Procul Cypro, ii. 9. Thiante natum hinc, etc. ex noto illo, exàc, érds XOTÉ perhibent multi; Sandoci filium facit Bepnio, quo profani arcentur sacris,

eum

Aut, mea si vestras mulcebunt carmina mentes,
Desit in hac mihi parte fides; nec credite factum;
Vel, si credetis, facti quoque credite pænam.
Si tamen admissum sinit hoc Natura videri,
Gentibus Ismariis, et nostro gratulor orbi; 305
Gratulor huic terræ, quod abest regionibus illis,
Quæ tantum genuere nefas : sit dives amomo;
Cinnamaque, costumque suam, sudataque ligno
Tura ferat, floresque alios Panchaïa tellus,

sed hoc loco castæ animæ filiarum at Tibullus, III. ï. 23; Dives Arabs, IV. que patrum a sceleris horrendi auditi ii. 18; Turiferis Panchaia pinguis areone. Mulcebunt. Verborum elegantia nis, apud Virgilium, Georg. ii. 139. et affectuum notatione, qua mirum in Et illæ Arabum divitiæ (de quibus modum se commendat hæc fabula, conf. Claudianus, Nupt. Hon. 92 sqq.) tenebunt et delectabunt.

in proverbium abierunt. Tam in Ara305. Ismariis, Thracibus, ab Ismaro, bia, quam in Armenia et Media nasmonte Thraciæ. Burmanno, qui pu cebatur amomum, fruticis odorati et tat, hæc ex sua persona dixisse Ovi uvas ferentis genus ; Plinius, xii. 13: dium, mirum videtur, ita grutulari sed deinde de omni aromate sincero poetam Thraciæ, ubi modo ver. 83. dictum docet Salmasius ad Solin. p. Orpheus docuerat, amorem iu teneros 284. Cinnamum non tulit Arabia, transferre mares, quasi pæderastia sed secundum Plinium, xii. 19. ab minus scelus incesto esset. Fuit sane Æthiopibus (forte a Sinensibus) imminus scelus ex opinione pæderasta portatum est. Costi radix et folia rum, et omnino Græcorum ; sua enim eximio odore, hinc Indis in maximo cuique flagitia parvi momenti esse vi pretio. Plinius, xii. 12. Tura solis dentur. Nostro orbi, parti orbis terra Sabæis, Arabiæ populo, concessa, surum, quam nos incolimus. Gratulari dantia ex arboribus incisis. Plinius, nunc felicem prædicare, ut iii. Art. xii. 14; Virgil. Georg. ii. 117. Flores, Am. 121. Tantum nefas, tam nefa plantas, frutices. Sed omnia illa bona riam mulierem. Ab impiis hominibus superat illud nefas. quam remotissimi esse cupimus. acrius aversari Myrrhæ furorem. In

308. Cinnamuque costumque suam.] Arabia igitur mutata est Myrrha, et De costo vide infra. Sit dives amomo, hinc etiam fugit ver. 478. Itaque

Valeant opes Arabiæ, eas non nec Assyriorum, nec Cypriorum rex curamus nec invidemus, quum illa re esse potuit Cinyras. Glareanus susgio arborem ferat e tam scelesta mu picatur, Cinyram Papho fratri Cypri liere ortam. Panchæa, Arabiæ regio. imperio cessisse in Arabiam, ubi MyrrVossius ad Virgil. Georg. ii. 139. in ham genuerit. Sed quum nesciamus, sulam putat esse sacram Euhemeri quos auctores Ovidius secutus sit, nipoetæ, eamque fabulosam, in parte hil hic certo dici potest. In Libano Arabiæ orientali, quæ omnis generis monte earn natam esse, auctor est Anaromata mittere credita sit. Cf. infra toninus Liberalis. ad versum 476. Dives Panchaia etiam

Non poterat

etc.

Dum ferat et Myrrham! tanti nova non fuit arbos!
Ipse negat nocuisse tibi sua tela Cupido, 311
Myrrha; facesque suas a crimine vindicat isto.
Stipite te Stygio, tumidisque afflavit Echidnis,
E tribus una soror: scelus est odisse parentem :
Hic amor est odio majus scelus : undique lecti 315
Te cupiunt proceres; totoque Oriente juventus
Ad thalami certamen adest: ex omnibus unum
Elige, Myrrha, tibi, dum ne sit in omnibus unus.
Illa quidem sentit, fædoque repugnat amori :
Et secum,

Quo mente feror? quid molior?” inquit.

320 Dî, precor, et Pietas, sacrataque jura parentum,

311. Ipse negat nocuisse.] Turpitu minus veniam merebatur Myrrha, dinem istius amoris ostendit primum quum facilis ei esset nubendi copia, ex ejus origine, tum per comparatio atque maritum sibi deligendi e maxinem cum odio parentis, denique ex mo numero lectorum, præstantissimoinsania virginis in spernendis procis. rum, procerum, juvenum regiorum, qui Non ille amor injectus a Cupidine, eam cupiebant, ambiebant nuptiis, et sed ad Furias referendus talis furor : aderant ad thalami certamen, præsenbene Cupidinem inducit se purgantem. tes certabant, ut eam sibi quisque conApud Hyginum et Lactant. in Argum. jugem vindicaret. Totoque Oriente. Id Venus immittit Myrrhæ (forte Furia quia nimis poeticum judicabat Casp. rum ministerio) istum furorem, quod Hosmannus, corrigebat totoque Oronte, mater ejus ausa esset se præferre Deæ; ut intelligeretur ea pars Syriæ, quam eandemque opinionem etiam Noster, Orontes irrigat; sed bene Orientem ver. 524. secutus videtur. Myrrha ab Burmannus defendit ab his libri iv.56. aliis vocatur Smyrna, causa est hæc, de Thisbe: quas Oriens habuit prælatu quia arbor illa Græcis et púppa et puellis. Nempe si ditissimi et potenquúpva dicta. Sed Latini maluerunt tissimi regis filia a procis totius OrienMyrrha scribere: vide Munkerus ad tis expectatur, historicus non vereretur Hygini fabulam 58. Gravis oppositio hoc fide certa narrare; cur non poeta, in telis Cupidinis et stipite Stygio. cui certe licet famam pulcherrimæ Tumidis, scilicet veneno. Afflavit non puellæ fingere etiam ad longe remotas nisi de Echidnis dici potest, sed more gentes diffusam esse? Dum ne sit, poetarum unum verbum duobus nomi etc. uno patre ex omnibus excepto. nibus Noster accommodavit. Stipite

Lusit in vocem unus. et afflatu Echidnæ te vulneravit, amo. 319. Sentit.] Sensum enim honesti rem tuum excitavit. E tribus una soror. et turpis omnibus hominibus impressit Una ex Furiis, Tisiphone, Alecto, aut

Deus. Et is sensus etiam in seqq. Megæra.

mediis in furoribus Myrrhæ subinde 316. Te cupiunt proceres.] Tanto expergiscitur.

« AnteriorContinua »