Imatges de pàgina
PDF
EPUB

Ora reformatus primos Iolaus in annos.
Hoc illi dederat Junonia muneris Hebe, 400
Victa viri precibus : quæ quum jurare pararet
Dona tributuram posthac se talia nulli,
Non est passa Themis: “nam jam discordia Thebæ
Bella movent,” dixit ; Capaneusque nisi ab
Jove vinci

404

400. Hebe, juventutis Dea, nupserat Herculi in cælum recepto.

404. Discordia Theba bella movent, etc. usque ad finem fabulæ. Bella movent; unus Vossianus habet manent; inde Heinsius etiam Thebas malebat: sine causa ; Virgilius enim, Georg. i. 405. movet Euphrates bellum. Regii nostri, movent. Et paulo post deflentque in vulnere. Cæsura non obstat, cur non præferatur ibunt ; hujus exempla non desunt apud Nostrum: lib. vii. 61, Et Dís cara ferar, et vertice sidera tangam; 644. querorque In superis opis esse nihil; at in ædibus, etc. Subductuque ; Burmannus dedit seductaque ; sed et suadet diducta, aut cum uno Ambrosiano divisa. Vulgatum dictum ut apud Virgil. Æneid. iii. 565. subducta ad manes imos desidimus unda. Ab Jove Callirhoe natis infantibus annos. Post hunc versum olim edebatur, puncto rejecto, Addat: neve necem sinut esse ultoris inultam. Hæc Heinsius delevit, quia non comparebant in primo Vaticano, et in uno suo margini tantum ascripta erant : quæ causa tollendi mihi non satis gravis esse videtur, et habent illa partem fabulæ. Sublato hoc versu de quo agitur, sensus hæret certe; et si non Heinsius, quandoque quidem audacior, gravissimus vir tamen, delevisset, hunc reponere non dubitaremus. Nunc ad disquisitionem qua Gierig hanc fabulæ partem illustravit.

Vaticinium Themidis, sed, ut solent vaticinia esse, subobscurum, de bello

Thebano, de quo et ipso, quippe celeberrimo, admiscere aliquid voluit. Eteocles et Polynices, ambo Edipodis filii, incluso cubiculi tenebris patre, de regno administrando sic convenerant, ut ei per annuas vices præessent. Anno peracto, Eteocles cedere noluit fratri. Is vero adjutus ab Adrasto, Argivorum rege, cujus filiain duxerat, nobile illud bellum septem heroum ad Thebas, των επτά επί Θήβαις, Suscepit. Quum urbs non statim capi posset, regii fratres singulari certamine decertant, in quo Polydices cadit, Eteocles autem dum spirantem adhuc fratrem spoliat, ab eo gladio transfigitur. Sic ibant in vulnera, quod dictum est, ut ire in arma, in bella, Laudat Heinsius fratres alterna in vulnera lato Marte ruent, Statii, Thebaid. vii. 70. Sic Manilius, Astronom. iv. 84. Mutraque armati coeunt in vulnera fratres (falso Gierig dixerat ver. 173.) Atque hoc est argumentum Phæniss. Euripidis. In istis heroibus erat Capanens, Hipponoi filius, Argivus, qui quum contra Jovis voluntatem Thebas se capturum dixisset, murum ascendens fulmine percussus est, Hyginus, fab. 68 ; Vegetius, iv. 21; Servius ad Æn. i. 28. In iis erat etiam Amphiaraus vates, qui quum sciret, se periturum ad Thebas, atque seducta scil. subducta (vide varias lectiones, initio notæ) tellure suos manes vivus vidisset, noluit interesse bello isti. Persuasus tandem ab Eriphyla uxore, quam Polynices monili aureo corruperat, pro

Haud poterit, ibuntque pares in vulnera fratres;
Subductaque suos manes tellure videbit
Vivus adhuc vates; ultusque parente parentem
Natus, erit facto pius et sceleratus eodem: 408
Attonitusque malis, exul mentisque domusque,

fectus quidem est, sed Alcmæoni filio afficit :

: suæ malæ cogitationes, consci. simul mandavit, ne mortem suam in entiæque animi terrent, etc.” Quum ultam sineret: id quod etiam factum Psophide Phegei filiam, quam alii est; namque natus ultus est parentem, Arsinoen, alii Alphesibæam vocant, patrem, parente, matre occisa, unde duxisset, tandem venit in insulam, Alcmæon in matricidis numeratur. quam Achelous fecerat, amavitque Sic facto eodem pius, patrem ulciscens, Callirhoen, Acheloi filiam, ex qua suset sceleratus, matrem interimens. Cic. cepit filios duos, Amphoterum et Acarpro Rosc. Am. 24: “Videtisne, quos nanem, a quo Acarnanes, antea Cunobis poetæ tradiderunt, patris ulcis. retes dicti, nomen acceperunt. Nova cendicausa supplicium de matre sump conjux poscit aurum, monile aureum sisse, quum præsertim Deorum im (etiam Homerus, Od. A, 325. vocat mortalium jussis atque oraculis id fe xpvody rinevra,) quod jam donavecisse dicantur, tamen ut eos agitent rat Phegei filiæ. Profectus igitur PsoFuriæ, neque consistere usquam pati- phida accepit monile aureum, conseantur, quod ne pii quidem sine scelere crandum Apollini Delphico. Sed quum esse potuerunt ?” Quod idem et Alc Phegeus cognovisset, Callirhoæ destimæoni accidit: namque magnitudine natum id donum, filios misit, qui trusceleris perterrefactus, attonitus malis,

cidarent Alcmæonem : sic aurum illud insania correptus, exul mentis, ut eiul fatale. De phrasi latus haurire, vide patria Horat. II. Od. xvi. 19. terras ad v. 126. Cognatum, quia Alcmxon varias peragravit, exul domus. Mag affinitatem contraxerat cum Phegeo ; nam enim possidet religionem “pa nam cognationem pro affinitate poni ternus maternusque sanguis; ex quo docuit Schulting. ad Senec. Controv. si qua macula concepta est, non modo iii, 21. monente Burmanno. Interelui non potest, verum usque eo per

fecto Alcmæone, Callirhoe suppler a manat ad animum, ut summus furor Jove petiit, ut natis annos viriles largiatque amentia consequatur.” Cicero, retur ad necem paternam ulciscendam. dicto loco. In hunc errorem insani (Quod consilium exprimit versus ab amque conjecerunt eum suæ malæ Heinsio forsan temere ejectus, quem conscientiæ animi; sed poetæ vultibus

variæ lectiones habent.) Confer aut tædis Furiarum, occisorumque um Apollod. d. 1. Jupiter annuit precibus bris tribuunt, quod conscientiæ tribu et tribuit hos annos auxilio Hebes priendum est. Cicero, dicto loco : “ No vigna, quam Juno sine patre peperelite enim putare, quemadmodum in rat, nurusque, quam Hercules, Jovis fabulis sæpenumero videtis, eos, qui

filius, duxerat. Præcipere, occupare, aliquid impie scelerateque commise ante tempus tribuere, ex usu quidem rint, agitari et perterreri Furiarum ar verbi exquisitiore. Tacit. Ann. lib. i. dentibus tædis. Sua quemque fraus

cap. 55. præcipere bellum, maturius et suus terror maxime vexat, suum

facere. quemque scelus agitat, am que

Vultibus Eumenidum, matrisque agitabitur umbris;
Donec eum conjux fatale poposcerit aurum ; 411
Cognatumque latus Phegeïus hauserit ensis.
Tum demum magno petet hos Acheloïa supplex
Ab Jove Callirhoe natis infantibus annos.
Juppiter his motus, privignæ dona nurusque 415
Præcipiet, facietque viros impubibus annis.'

VIII. Hæc ubi faticano venturi præscia dixit
Ore Themis, vario Superi sermone fremebant;
Et, cur non aliis eadem dare dona liceret,
Murmur erat: queritur veteres Pallantias annos
Conjugis esse sui: queritur canescere mitis 421
Iasiona Ceres : repetitum Mulciber ævum
Poscit Erichthonio: Venerem quoque cura futuri
Tangit, et Anchisæ renovare paciscitur annos.

417-664. Confer. Antoninus Libe. ral. cap. 30; Hyginus, fab. 243; Schol. Theocrit. ad Idyl. x. 115; Parthenius, cap. xi. Etiam Aristocrit. et Apollonius Ph. in Kaúvov Kriou fabulam narraverant. Ovidius copiosus nimis est in ea exponenda, quia delectatur rebus amatoriis.

417–440. Hæc, ut et alibi transitus, et ad antecedentia et ad sequentia pertinent. Faticanus, qui fata canit, fatidicus, novum et Ovidianum vocabulum: alii fatidico. Oris solennis menti etiam in SS. Literis, ubi de vaticinantibus sermo. Venturi, futuri. Veniens bellum, id est, futurum, Flor. iv. 11. Fremebant, murmurabant. Eadem dona ; scil. ut juvenes fierent.

420. Pallantias, Aurora, patruelis Pallantis soror, nupsit Tithono, Laomedontis, regis Trojani, filio, eique a Diis inimortalitatem exoravit; nihilo tamen minus senectutis incommoda expertus est; vid. Tzetz ad Lycophr.

p. 6; Hygini fab. 270. Inde proverb. Tithoni senectus. Veteres annos, senectutem, ut vii. 295. juvenes annos, juventutem; Tibullus, I. Eleg. viü. 42. vetus caput, id est, senile, et ver. 50. veteres senes; Horat. Epod. viii. 3. vetus senectus.

421. Canescere; senescere. Mitis, idem quod alma; mitis Ceres etiam v. 497 ; frugum mitissima mater ; vi. 118; mitis Venus apud Tibullum, I. x. 66. Iasion, qui et lasius dicitur (et Jason in nostris Regiis et in aliis quibusdam ut ex Heinsio apparet,) Jovis ex Electra filius, amatus a Cerere, quæ ei peperit Plutum ; Homer. Od. E. 125; Hesiod. Theog. 969 ; Conon Narrat. xx. Amatum esse eum a Cerere propter agriculturæ stu ium, Heraclides Ponticus tradit Allegor. Homer. p. 28. Repetitum ævum, ut repetantur anni transacti. De Erichthonio vide ad ii. 553. Tangit ; movet. Paciscitur, postulat, vult: nota varietatem orationis in h. l.

Cui studeat, Deus omnis habet; crescitque favore
Turbida seditio; donec sua Juppiter ora 426
Solvit; et,“O, nostri si qua est reverentia,” dixit,
“ Quo ruitis ? tantumne sibi quis posse videtur,
Fata quoque ut superet? Fatis Iolaus in annos,
Quos egit, rediit: fatis juvenescere debent 430
Callirhoe geniti; non ambitione, nec armis.
Vos etiam, quoque hoc animo meliore feratis,
Me quoque, fata regunt : quæ si mutare valerem,
Nec nostrum seri curvarent Æacon anni, 434
Perpetuumque ævi florem Rhadamanthus haberet,
Cum Minoe meo; qui propter amara senectæ
Pondera despicitur, nec, quo prius, ordine regnat.

[ocr errors]

425. Cui studeat; unus Leidensis, cui studeant; tunc Heinsius malit habent, et copiosissimus est in hoc loquendi genere exemplis illustrando. Cui studeat; cui faveat, cujus rem agat. Sic studium apud Cic. Agr. ii. 7. Seditio, nil nisi fremitus.

427. Reverentia ; Codex Regius B. fiducia. Quo ruitis, scil. sententiis, quam præcipitanter, et nullo consilio sentitis. Fata superare, fato superiorem esse, idque mutare posse. Pro jurenescere Heinsius ex altero Hamburgensi et uno Mediceo, dederat revirescere. At qui ex impubere ad juventutem, aut viriles annos promovetur, (Apollod. III. vii. 6. yevójevou εξαίφνης οι παίδες τέλειοι,) non potest dici revirescere. Ambitione, studio in suorum gratiam suscepto. Plin. III. Ep. ix. 10. ambitio et favor. Armis, contentionibus.

432. Vos etiam, etc.] Ordo est, Fata regunt etiam vos, et me quoque, ut hoc animo meliore feratis. Hic versus Gronovio spurius et delendus videbatur. Sed gradationem cum seq. efficit non improbandam.

436. Senectæ pondera, infirmitates

et imbecillitates tam animi, quam corporis, quas affert senectus, quæ incommoda adeo amara et odiosa plerisque senibus sunt, ut onus se Ætna gravius sustinere dicant; Cic. Sen. ii. Senex tam infirmus non quo prius ordine regnat, hinc despicitur a suis, hinc seditiosi homines sub tali imperio res novas moliuntur.

Conjunxit tamen Noster verba tria, quæ non satis convenire videntur, propter amara pondera despicitur. Ordine Burm. et Schir. explicant, auctoritate ; quæ interpretatio bene convenit to despicitur ; sed usus loquendi eam non magis admittit, quam Glareani rationem, qui subditorum obedientiam intelligebat. Passim occurrit recte atque ordine facere. Hic ordine est, sapienter: vide Cort. ad Sallust. Cat. li. 5. (Vide etiam quæ ad eundem locum dixerit cl. BURNOUF in nostro Sallustio, p. 81 ;) namque sapientia cernitur in ordine rerum agendarum. Itaque et h. 1. sic capio, non eo consilio, non ea sapientia, qua ante regnabat. Claudian. Cons. Olyb. 57. quot in ordine gentes rexerit. Itaque non opus est Heinsii conjectura omine.

Dicta Jovis movere Deos : nec sustinet ullus, Quum videant fessos Rhadamanthon, et Æacon

annis, Et Minoa, queri : qui, dum fuit integer ævi, 440 Terruerat magnas, ipso quoque nomine, gentes. Tunc erat invalidus, Deïonidenque juventæ Robore Miletum, Phæboque parente superbum, Pertimuit; credensque suis insurgere regnis, Haud tamen est patriis arcere penatibus ausus. Sponte fugis, Milete, tua, celerique carina 446 Ægæas metiris aquas, et in Aside terra Mænia constituis, positoris habentia nomen. Hic tibi, dum sequitur patriæ curvamina ripæ Filia Mæandri toties redeuntis eodem, 450 Cognita Cyanee, præstanti corpora forma,

440. Integer avi, qui est florente adhuc ætate. Opp. invalidus, confec. tus senio. Ipso nomine terrere gentes, summi et invicti bellatoris notatio; Florus, III, X. 20; Justinus, XI. vi. 15; XLII. v. 13. Sed Noster rursus videtur Minoa Secundum cum primo confudisse, (vide ad viii. 120.) nisi unum tantum Minoa fuisse credamus cum Aristotele Polit. ï.9 et 10. Miletus, Apollinis filius, Deionides a Deione matre dictus videtur, quanquam ea in re mirum in modum variant Veteres: vide Interpretes ad h. 1. et Munkerum ad Lactantii Argum. Is quum in affectati regni suspicionem incidisset, Minoem ut metu liberaret, cum sanctione sua fugit, venitque in oram Anactoriam, ubi Miletum condi. dit. Hæc ipsi Milesii de originibus suis tradebant. Pausan. Achaic. p. 524. Confer Apollod. III. i. 2. De Mileto vide et Verheyk. ad Anton. Lib. cap. 30. Insurgit regnis, qui, factione facta, regnum eripere conatur alteri. Patrii penates alibi de domo

paterna, nunc de patria, regno. Arcere penatibus, ejicere, expellere regno.

447, Metiri aquas, percurrere mare navi, navigare per mare. Homer. F. c. Od. r. 179. médayog petpeiv. Menia non sunt mauern, ut Rod, vertit, sed urbs. Ponere mænia phrasis obvia, sed hoc loco nove positor, conditor, ut Fast. ii. 63. templorum positor. Hic, prope Miletum, ubi Meandra (de cujus curvaminibus vide ii. 246. et viii. 162.) per Cariam et Ioniam defluens, in mare se exonerat; Livius, xxxviii. 13. Sequitur curvamina, ambulat in ripa curvata, quam sibi fecit pater.

45). Cyanee ; multi Cyane ; Spirepsis et optimus Thuanus Creneis a Græco xpnvn. Regius noster A. Cyanee ; B. Cyane. Secundum Astoninum Liberalem, ex Idothea, Carum regis filia, Caunus et Byblis Mileto nati. Præstanti corpora forma ; ea, quæ Berneggerianus pro diversa lectione habet, Heinsius primus edidit, monetque posse et præstantis for

« AnteriorContinua »