Imatges de pÓgina
PDF
EPUB

Flumina jam la&tis, jam flumina nectaris ibant:
Flavaque de viridi ftillabant ilice mella.
Poftquam, Saturno tenebrofa in Tartara miffo,
Sub Jove mundus erat;fubiitque argentea proles,
Auro deterior, fulvo pretiofior ære:
Jupiter antiqui contraxit tempora veris;
Perque hyemes,eftufque, & inequales autumnos,.
Et breve ver, fpatiis exegit quatuor annum.

Jam.... Jam. Hic, illic. in belli focietate filiis fuis Modo, modo. Titanibus. Eos debellavit Nectaris. Nectar, potio Jupiter, ac patrem vinculis Deorum, ut poetæ fingunt. exemit. At Saturnus, cùm Ilice. Apes in cavis quer- effe in fatis accepiffet fore, cubus fæpè favos conftruut. ut à filio fpoliaretur orbis Ilex, è quercuú genere eft: imperio Jovi ftruere cæpit Poftquam, &c.Cum pulfo infidias Jupiter anteverin Tartarum Saturno, Jupi- tit, ac Saturnum relegavit ter imperiu mundi capelli- in Tartara;five, ut aliis pla vit, ac proles, id eft, proge. cet,fugere in Italiam comnies, five ætas, argentea pulit, ubi apud Janum regē fucceffit aurea:tunc Jupiter latuit: incolafque moribus, vernú tempus curtavit, &c. & artibus formavit. Sic au Saturno. Saturnus, Deo-ream ætatem invexiffe ferrum,ut poetætradunt, anti. tur. Pofteriorem opinione, quidimus, Cali ac Veftæ fi- quæ in Italiam pulsu tradit lius, fratrem habuit Titane Saturnu, fequitur Virgilius five Titanum, majorem na- Libro vII. Priorem, quæ tu, cui proinde mundi re- Saturnu in Tartara conjectu gnum debebatur. Sed cum docet,amplectitur Ovidius. Titan videret Veftam Sa-Lege Appendicem, cap.1. turno magis favere, illic ior. Tartara.Tartarus (neutro bis imperium, ftudio pacis, genere infle&titur in numeconceffit, ea conditione, ut ro multitudinis) locus eft Saturnus nullam prolem inferorum infimus. mafculam educaret, atque Antiqui. Quo perpetuò imperium mundi ad fuos & conftanti ætas aurea liberos, poft obitum Satur- olim fruebatur.

[ocr errors]

ni, rediret. Saturnus filios Contraxit Imminuit : bona fide interemit, five,ut fpatiis anguftioribus cirpoetis placet, devoravit. cumfcripfit. Ops,eadem ac Cybele, Sa- Inaquales autumnos turni conjux, occultavit Modo frigore,modo calore natum Jovem, & clam in abundantes, & corporibus infula Creta Corybantibus idcircò infeftos. alendum tradidit. Ea re' Spatiis, &c. Annum cognita, Titan Saturnum quatuor tempeftatibus de conjecit in vincula, vocatis finivit, inclufit.

Can

Tum primum ficcis aer fervoribus uftus
Canduit, & ventis glacies aftri&ta pependit:
Tum primú fubjere domos ; domus antra fuerunt,
Et denfi frutices, & jun&tæ cortice virge.
Semina tum primum longis Cerealia fulcis
Obruta funt; preffique jugo gemuere juvenci.

Canduit: Exarfit, æftuavit. Virga. Rami tenues, & Ventis. Frigido ventorum lenti, qui cortices arborum flatu.

Subjere domos. Homines foliti pernoctare fub dio, quia nulla erat aeris inclementia, coa&ti funt domos ingredi.

Frutices. Arbufculæ

virgulta

netebant: hi domorum parietes, hæc tabulata,tunc erant.

Cerealia. Triticea. Ceres inventrix frumenti. Obruta. Mandata,infoffa. Preffi jugo, &c. Boves fub laratro fudavere.

V I.

Etas area, ferrea. Gigantes calo, ac Superis bellum inferunt.

Tertia poft illam fucceffit ahenea proles,
Sævior ingeniis, & ad horrida promptior arma,
Non fcelerata tamen : de duro eft ultima ferro.
Protinus irrupit venæ pejoris in ævum
Omne nefas: fugere pudor,verumque,fidefque :
In quorum fubjere locum, fraudefque, dolique,
Infidiæque, & vis, & amor fceleratus habendi.
Vela dabat ventis, nec adhuc bene noverat illos,
Navita: quæque
diù fteterant in montibus altis,
Fluctibus ignotis infultavere carinæ.
Communemque prius, ceù lumina folis, & auras,

rea.

[ocr errors]

Poft illam. Poft argentea. funt venæ quædam & Ahenea proles. Atas x-fulci, in terra. Infultavere. Quafi periculi Protinus,&c.Subito con- & naufragii fecure InAuxit in ætatem ferream fultare, eft, faltando preomnium fcelerú colluvies.mere: irridere.

[ocr errors]

In avum vena pejoris. In Communem, &c. Terram ætatem deterioris metalli, tam communem omnibus, hoc eft, ferri. Metallorum quàm lucem, & aerem.

Cautus humum longo fignavit limite menfor.
Nec tantùm fegetes, alimentaque debita, dives
Pofcebatur humus; fed itum eft in vifcera terræ,
Quafq;recondiderat,Stygiifq;admoverat umbris
Effodiuntur opes, irritamenta malorum.

Jamque nocens ferrum, ferroq; nocentius aurum,
Prodierat: prodit bellum, quod pugnat utroque;
Sanguineaque manu crepitantia concutit arma.
Vivitur ex rapto: non hofpes ab hofpite tutus ;
No focer à genero: fratrum quoq; gratia rara eft:
Imminet exitio vir conjugis: illa, mariti:
Lurida terribiles mifcent aconita novercæ :
Filius ante diem patrios inquirit in annos;
Victa jacet pietas; & virgo cæde madentes
Ultima celeftum terras Aftræa reliquit.
Neve foret terris fecurior arduus æther,
Affe&taffe ferunt regnum celefte Gigantes,

Limite. Terminis ad agros cautes. Lurida, feù nigra, dividendos pofitis: foffa vocat venena, quia corpora inter agros duca. veneno interfe&orum,ap.

Stygiis. Styx, palus in-parent livida. ferorum.

Admoverat umbris. In cavernas Tartaro ipfi vicinas abdiderat.

Irritamenta malorum Opes, quibus mortales ad omnia fcelera incitantur. Prodierat. Effoflum è terræ vifceribus fuerat.

Ante diem.. Filius confulit hariolos, an diù victurus fit parens: neque diem e jus mortis à Deo præftitutum expe&tat,avidus hæreditatis potiundæ.

Inquirit. Ut, fi diutiùs victurum effe refciat, mor. tem illi acceleret.

Jacet. Contemnitur. Virgo Astraa. Dea, juftitiæ præfes, Jovis & Themidis filia.

Utroque. Ferro & auro: fine quibus bellum jacet. Senec.vii. de Benef. cap.1. Ferrum ex iifdem tenebris prolatum, quibus argentum, Ultima cçleftum. Poft ceteaurum, ne aut inftrumen-ros Deos, terris digreffos. tum in cades mutuas deeffet, aut pretium.

Gratia. Concordia. Imminet exitio. Molitur illi necem .

Aconita. Venena.Aconitum eft herba venenata in cautibus nafcens: ab Axeyr,

Affectaffe. De cœlo invadendo, Superifque detrudendis, cogitaffe. Afte&are, eft ambire follicitè, ac ferè præter jus, & æquum Gigantes. Vide fuperiùs, notam de Saturno.

[ocr errors]

Olym

Altaque congeftos ftruxiffe ad fidera montes. Tum pater omnipotens miffo perfregit Olympu Fulmine, & excuffit fubjectum Pelion Offæ. Obruta mole fua cum corpora dira jacerent; Perfufam multo natorum fanguine terram Immaduifle ferunt,calidumq; animaffe cruorem Et, ne nulla fuæ ftirpis monumenta manerent In faciem vertiffe hominum: fed & illa propago Contemptrix Superum,feveq; avidiffima cædis, Et violenta, fuit: fcires è fanguine natam.

Olympum. Mons altiffi-terra, & yaw nafcor. Vide mus eft in Macedonia, que dicta funt de Saturno: quem à Gigantibus impofi-fupra, num.5. tum tradunt Theffaliemon- Et ne nulla... Ut fuorum tibus Pelio, & Offæ. filiorum memoria fuperefPelion. Terminatio eft fet, ne Gigantum progenies Græca, in accufandi cafu. omninò ac nomen delereObruta mole fua.Gigantes tur: animavit Terra, illofua magnitudine & ponde- rum fanguinem, ex eoque re,cum caderent, obtriti: alios Gigantes procreavit : velmole fua, id eft, mon- qui & ipfi crudeles, impii, tium quos congefferant, & cæde gaudentes, & fanguiquos Jupiter fulmine deje-ne, extiterunt: adeò ut incerat, onere oppreffi. telligi poffet eos è fanguine Natorum. Gigantes, ut prognatos fuiffe. ipfa vox Græca fonat, terræ Propago. Stirps hominum, filii fuere. Tyeyes, à y progenies.

VII.

Iupiter convocat Superos. Via lactea.

Que pater ut fumma vidit Saturnius arce, Ingemit: & facto nondum vulgata recenti Fœda Lycaoniæ referens convivia menfæ, Ingentes animo, & dignas Jove, concipit iras:

Que. Toticelera, tum à Gigantibus, tum ab aliis admitti paffim tunc folita. Pater Saturnius. Jupiter, Saturni filius.

randas Superis, crudeles, & impias, Lycaonis epulas, quæ nondum erant divul gatæ, & ceteris Diis cognitæ, quia factum erat recentiffimum, &c.

Summa arce. Cęli vertice. Facto &c. Secum revol- Ingentes, &c.Stimulat fe vens, accingens fe ad nar-ad fumendas de mortalibus

[ocr errors]

Conciliumque vocat: tenuit mora nulla vocatos.
Eft via fublimis, cælo manifefta fereno,
Lactea nomen habet, candore notabilis ipfo:
Hac iter eft Superis ad magni teca Tonantis,
Regalemque domum: dextra,levaque, Deorum.
Atria nobilium valvis celebrantur apertis :
Plebs habitat diverfa locis: à fronte potentes
Celicolæ, clarique, fuos pofuere penates.
Hic locus eft, quem, fi verbis audacia detur,
Haud timeam magni dixiffe palatia cęli .

majoris janua partes duæ, quæ quafi volvuntur hinc inde, & in fe coeunt. Celebrantur

pænas, irato, & ultore Jo- Valvis. Valvæ vocantur ve, dignas. Concilium. Deorum cetum. Vide Virgil. Lib.X. Tenuit. Retardavit. Vocatos Superos. Sublimis. In cœlo.

tantur.

[ocr errors]

Frequen

[ocr errors]

Plebs Turba minorum Cælo fereno manifefta. Deorum. Ignobiliores Dii Quæ facile confpicitur, variis cæli locis promifcuè quando ather eft ferenus, habitant. & cœlum fudum. Afronte.Dii potentiffimi Laitea.Pars quædam celi & nobiliffimi, habitant in vifitur, inftar fafciæ oblon- aditu, in principio, viæ ga, ceteris candidior, mi- latex. Duodecim majores nufque cærulea. Candorem Deos numerabant: Jovem, hunc, à quo latex nomen Neptunum Apollinem habet, certum eft oriri ab Mercurium Vulcanum exiguarum ftellarum ingeti Martem: Veftam, Junonem numero, quæ in hoc cœli Minervam, Venerem, Diatra&u reperiuntur. Poeta nam, & Cererem. candidum hujufmodi colorem natú volunt è Junonis lace, quo partem hanc celi afperfit, cum la&tentis Herculis labrisimmulfit ubera. Vide Appendicem c.15.

Dextra &c. Ab utraque parte viæ la&eæ vifuntur ades nobiliorum,& principum Deorum: quarum fores femper patent.

Atria. Domus: palatia. Propriè, atrium eft pars a dium prima; aditus, veftibulu,area, circa quam porticus, aut patentes aulæ.

[ocr errors]

- Penates.Propriè fic vocabantur Dii domeftici,cujufque domus,& familie,peculiares, à vocabulo, penitus, quia in intima ædium parte colebantur. Pro tota domo vox ea ferè fumitur.

Hic locus eft. Augufti domus nominabatur Palatiu, quia in Palatio, five monte Palatino, habitabat. Ait igitur Vates, fe libenter (fi terrena liceat cæleftibus componere ) iftas Superum domos comparaturum cum Augufti domo, Jovis regia,

eun

« AnteriorContinua »